Uzasadnienie
Powód A. L. wniósł pozew przeciwko P. N. J. S. i D. S.. Domagał się w nim ustalenia,że nieważne jest oświadczenie pozwanego P. N. o uznaniu ojcostwa D. S..
Pozwani wnosili o oddalenie powództwa [ k. 45 - 46 i k. 82 ]. Do udziału w sprawie przystąpił Prokurator Okręgowy w Toruniu, który popierał powództwo [ k. 67 - 69 ].
Sąd ustalił, co następuje
W dniu 16 kwietnia 2010r. do Sądu Rejonowego w G. wpłynął pozew A. L. o ustalenie ojcostwa D. S. urodzonej dnia (...) w K.. W odpowiedzi na pozew złożonej dnia 12 maja 2010r. pozwana J. S. wnosiła o oddalenie powództwa.
dowód: akta III RC 293 / 10 k. 2, 2 v, 8 – 9,
W dniu 28 czerwca 2010r. pozwany P. N. złożył oświadczenie przed zastępcą Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K., w którym uznał swoje ojcostwo odnośnie D. S. [ nr aktu urodzenia (...) ]. dowód: odpis zupełny aktu urodzenia k. 55- 55v akt III RC 293 / 10,
W dniu 7 maja 2013r. sąd oddalił powództwo w sprawie III RC 293/10. W uzasadnieniu swojego orzeczenia sąd wskazał, między innymi, że: „Wprawdzie uznanie to nastąpiło z obrazą przepisu art. 72 § 2 kr i op., to jednak dotąd uznanie ojcostwa dokonane przez P. N. nie zostało skutecznie obalone, o czym świadczy treść wyroku oddalającego powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa. W związku z tym,że z odpisu aktu urodzenia małoletniej D. S. wynika,że jej ojcem jest P. N., uwzględnienie powództwa w niniejszej sprawie spowodowałoby podoje ojcostwo”.
dowód: wyrok k. 214 i uzasadnienie k. 215 akt III RC 293 / 10,
Pozwana J. S. była oskarżona o to,że w dniu 28 czerwca 2010r. w K., wprowadziła podstępem w błąd funkcjonariusza publicznego w osobie Urzędnika Stanu Cywilnego w K. celem wyłudzenia od niego poświadczenia nieprawdy w postaci odpisu skróconego aktu urodzenia małoletniej D. S., stwierdzającego, m.in., że ojcem w/w dziecka jest P. N., w ten sposób,że w Protokole przyjęcia oświadczenia o uznaniu ojcostwa z dnia 28 czerwca 2010r., który osobiście podpisała, jako zgodny z prawdą, oświadczyła, że w chwili składania oświadczenia, nie jest wszczęte w sądzie opiekuńczym postępowanie o ustalenie ojcostwa, co nie było zgodne z prawdą, ponieważ od dnia 16 kwietnia 2010r. w Sądzie Rejonowym w G. – Wydział III Rodzinny i Nieletnich toczy z powództwa A. L. sprawa o ustalenie ojcostwa małoletniej D. S. [ sygn. akt III RC 293/10 ], o czym podejrzana wiedziała w dniu podpisywania przedmiotowego oświadczenia.
Sąd ustalił,że podejrzana dopuściła się zarzucanego jej czynu, uznał,że wina podejrzanej i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne,a okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości i w związku z tym umorzył postępowanie na okres próby wynoszący dwa lata oraz zobowiązał ją do wpłacenia kwoty 1.000 zł. na rzecz Fundacji Ochrony (...) w G..
dowód: akta II K 19 / 11 wyrok k. 86- 86v
W dniu 30 czerwca 2011r. do Sądu Rejonowego w G. wpłynął pozew wniesiony przez Prokuratora Rejonowego o ustalenie bezskuteczności uznania Przez P. N. ojcostwa małoletniej D. S.. Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012r. sąd ustalił bezskuteczność uznania ojcostwa. Na skutek apelacji Sąd Okręgowy w Toruniu zmienił to rozstrzygnięcie i oddalił powództwo. W uzasadnieniu tego orzeczenia sąd wskazał, między innymi,że ustalenie bezskuteczności uznania jest możliwe po wykazaniu faktu,że uznający nie jest biologicznym ojcem dziecka. Dopuszczalne jest także skierowanie innych środków prawnych względem oświadczenia o uznaniu ojcostwa w celu jego unicestwienia. Można się w nich powoływać na inne argumenty niż brak biologicznego ojcostwa osoby, która dokonała uznania dziecka. Może to być np. powództwo o ustalenie nieistnienia [ czy ustalenie nieważności ] uznania dziecka.
dowód: akta III RC 497/11 k. 2- 2v, 46, 82 – 87,
Sąd zważył, co następuje
Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy wynikały z dokumentów w postaci materiałów zawartych w aktach dołączonych na wniosek stron. Były one w istocie niesporne. Strony natomiast wyprowadzały z nich odmienne wnioski.
Pozwany P. N. złożył oświadczenie o uznaniu dziecka – D. S. w czasie, gdy toczyło się postępowanie w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa. Zgodnie art. 72 § 2 kr i op. jest to natomiast niedopuszczalne. Art. 58 § 1 k.c. stanowi,że nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy, chyba,że właściwy przepis przewiduje inny skutek,a w szczególności ten,iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Czynność pozwanego jako sprzeczna z art. 72 § 2 kr i op. jest więc nieważna i dlatego sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu.
Strona pozwana zgłaszała zarzut braku po stronie powoda interesu prawnego w wytoczeniu niniejszego powództwa. Zgodnie z art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Powód ma taki interes. Polega ona na tym,że zmierza on do ustalenia swojego ojcostwa dziecka. Jak bowiem twierdzi, to on, a nie pozwany P. N. jest biologicznym ojcem dziecka. Na przeszkodzie dochodzeniu przez powoda tego roszczenia stał dotychczas fakt złożenia przez pozwanego oświadczenia o uznaniu dziecka. Na tę przeszkodę wskazywały sądy we wcześniejszych postępowaniach. Sąd Okręgowy – Wydział VIII Cywilny - Odwoławczy wprost wskazał powodowi na możliwość wytoczenia powództwa o ustalenie nieważności tego uznania. W niniejszej sprawie powód właśnie z takiej drogi skorzystał.
Nie zachodzi też brak interesu prawnego po stronie powoda polegający na istnieniu możliwości wystąpienia z żądaniem dalej idącym. Jak już wcześniej wskazano, powód nie może bowiem obecnie dochodzić takiego „dalej idącego” roszczenia – czyli ustalenia ojcostwa.
Wskazać też należy,że poprzez dążenie do ustalenia ojcostwa dziecka, powód zmierza także do ochrony swojego dobra osobistego w postaci więzi z dzieckiem oraz tych wszystkich praw i obowiązków, które mieszczą się w pojęciu „wykonywania władzy rodzicielskiej”, a także prawa do kontaktów z dzieckiem.
Nie jest też zasadny zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego – art. 5 k.c. Strona, która powołuje się na taki argument powinna określić jaka konkretnie zasada została naruszona. Pozwani tego nie uczynili. Wskazać natomiast należy,że ustalenie ojcostwa leży także w interesie dziecka i jest zgodne z jego dobrem. Ma ono bowiem prawo wiedzieć i mieć pewność co do tego, kto jest jego ojcem. Jest to konieczne dla jego prawidłowego rozwoju. Powództwo zmierza też do ochrony dobra osobistego dziecka polegającego na więzi z biologicznym ojcem.
Dodać należy, że na naruszenie zasad współżycia społecznego nie może powoływać się ten, kto sam te zasady narusza. Pozwana natomiast w sposób bezprawny dążyła do uzyskania oświadczenia o uznaniu dziecka przez pozwanego P. N. i w tym celu wprowadziła w błąd pracownika urzędu stanu cywilnego co było przedmiotem postępowania karnego. W tym przypadku została także naruszona zasada współżycia społecznego polegająca na zakazie kłamania i obowiązku mówienia prawdy.
Dla rozstrzygnięcia sprawy zbędne było przesłuchiwanie stron, gdyż istotne fakty wynikały z dokumentów. Żadnego znaczenia nie miała opinia psychologa złożona przez pozwanych. Sąd oddalił także wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii psychologa. Więź istniejąca między dzieckiem, a jego obecnymi opiekunami, nie podważa bowiem ustalenia, że pozwany złożył nieważne oświadczenie o uznaniu dziecka.
Skoro pozwani przegrali sprawę to na podstawie art. 98 § 1 i 105 § 1 k.p.c. sąd zasądził od nich na rzecz powoda zwrot kosztów procesu w częściach równych. Składała się nie opłata od pozwu w wysokości 200 zł.