Uzasadnienie
Powód B. P. wniósł pozew przeciwko pozwanemu A. L.. Domagał się w nim:
- - ustalenia,że pozwany dopuścił się wobec powoda w 2006 i 2007 roku w N. W. i G. naruszenia dóbr osobistych w postaci naruszenia: życia, zdrowia, nietykalności cielesnej, wolności, czci, nietykalności mieszkania i tajemnicy korespondencji,
- - zakazania pozwanemu dalszego naruszania dóbr osobistych powoda,
- - nakazanie pozwanemu przeproszenia powoda,
- - zasądzenie od pozwanego kwoty 50.000 zł. z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych,
Pozwany wnosił o oddalenie powództwa [ k. 78 ].
Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2009r. [ k. 278 ] powód cofnął żądanie zawarte w punkcie 1 pozwu [ żądanie ustalenia ]. Sprecyzował także jakie poszczególne kwoty składają się na roszczenie zasądzenia kwoty 50.000 zł.
Pozwany zmarł w toku procesu – dnia 18 grudnia 2012r. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2013r. sąd umorzył postępowanie w części dotyczącej żądań zakazania pozwanemu naruszania dóbr osobistych powoda oraz nakazania pozwanemu, aby pozwany przeprosił powoda [ tom. VI, k. 1021]. Dalsze postępowanie toczyło się z udziałem następców prawnych pozwanego – jego spadkobierców: K. L., M. Z., P. L. i W. L. [ tom. VI, k. 1113 ].
Sąd ustalił, co następuje
Powód i pozwany byli kolegami. Pozwany zaadaptował budynki znajdujące się na jego nieruchomości na mieszkania przeznaczone na wynajem. Jedno z nich zajmował powód. Powód twierdził, że kupił od pozwanego to mieszkanie, czemu pozwany zaprzeczał. Twierdził,że była to fikcyjna umowa. W związku ze swoim stanowiskiem zdarzało się, że powód odmawiał płacenia czynszu. Do konfliktów między stronami dochodziło także, gdy powód złamał nogę na terenie posesji pozwanego, która nie była odśnieżona i miał o to do niego pretensje. Żądał też odszkodowania z tego tytułu. Powód jest człowiekiem spokojnym, a pozwany – wybuchowym. Pozwany ubliżał powodowi, a on nic nie odpowiadał. Pozwany wyzywał powoda od „chujów, złodziei, bandytów ”. Mówił, że on „będzie stąd wypierdalać ”. Wyrażał się też, że „ten gnój nie płaci czynszu”.
dowód: zeznania świadków: J. S. k. 278 v, M. P. k. 280, M. W. k. 281 v, W. L. (1) k. 282v – 283, M. Z. (1) k. 303 v, P. L. k. 305, K. L. k. 307 v, E. L. k. 378 – 378 v, M. P. (1) k. 428 - 429, D. Z. k. 464v, J. W. k. 465, M. B. k. 496 - 496 v, J. F. k. 497, R. Ł. k. 497 v, J. O. k. 498, M. H. k. 503 – 503 v, E. K. k. 521, przesłuchanie powoda k. 674 v – 675 v,
Gdy dnia 12 lipca 2006r. powód poszedł do mieszkania pozwanego zapłacić czynsz, to pozwany wyrwał mu z rąk zeszyt, w którym kwitował zapłatę i go wyrzucił. Uderzył wtedy powoda pięścią w szczękę, tak że się on osunął i na chwilę stracił przytomność. Powód doznał wstrząśnienia mózgu.
dowód: zeznania świadków: J. S. k. 278 v – 279, M. P. k. 280 v, M. W. k. 281 v, W. L. (1) k. 283, E. L. k. 378 v, M. P. (1) k. 429, przesłuchanie powoda k. 675 v – 676, opinia biegłych k. 693 – 694,
W dniu 13 października 2006r. powód przeszedł zawał serca. W dniu 6 listopada 2006r. pozwany odłączył powodowi odpływ energii elektrycznej. Był on jej pozbawiony przez 13 miesięcy. Kolega pożyczył powodowi duży akumulator samochodowy,żeby mógł on mieć jakieś oświetlenie oraz,żeby mógł oglądać telewizję. Sąd nakazał pozwanemu podłączenie energii elektrycznej do mieszkania zajmowanego przez powoda. Nawet jednak po jej włączeniu pozwany od czasu do czasu pozbawiał powoda prądu.
dowód: zeznania świadków: J. S. k. 278 v, M. P. k. 280, M. W. k. 282, W. L. (1) k. 283 v, M. P. (1) k. 429, przesłuchanie powoda k. 676 – 677, wyrok Sądu Rejonowego w G. w sprawie VI C 40 / 07,
Pozwany twierdził,że w mieszkaniu zajmowanym przez powoda doszło do pęknięcia rury znajdującej się w podłodze, w rogu dużego pokoju i stamtąd wypływa woda. Pod pozorem ustalenia źródła tego wycieku, pozwany próbował dostać się do mieszkania powoda, ale on odmawiał wpuszczenia go do środka. Pewnego razu, gdy powód był w sądzie, to pozwany w towarzystwie syna P., córki K. oraz M. Z. (1), M. U. i P. K. otworzył zamek w drzwiach mieszkania zajmowanego przez powoda i dostał się do jego wnętrza. Z tego lokalu zostały wyniesione wszystkie meble, wyposażenie, urządzenia i rzeczy osobiste powoda, także te znajdujące się w kuchni. Zdjęto także lampy i karnisze. Wszystkie te rzeczy zostały przeniesione do pomieszczenia gospodarczego - garażu znajdującego się na tej samej nieruchomości. Gdy powód powrócił i zobaczył co się stało, to wezwał policję. W jej obecności wszedł do pustego mieszkania oraz obejrzał rzeczy znajdujące się w garażu.
Policja zaplombowała drzwi do garażu. Niektóre szyby w jego bramie były wybite. Zgromadzone tam meble i rzeczy niszczały. Przez całą zimę stały one w tym nieogrzewanym pomieszczeniu i z mebli zaczęła schodzić okleina. Powód mógł dostać się do garażu tylko w obecności policjanta, który miał do niego klucz. Nie mogąc korzystać ze swojego mieszkania, powód zamieszkał u córki. Po około 3- 5 miesiącach powód ponownie wprowadził się do mieszkania. Nadal nie miał prądu.
Po wyniesieniu mebli i rzeczy powoda do garażu, pozwany powiedział listonoszowi: „wreszcie tego chuja dostałem, co prawda nielegalnie, ale dostałem”.
dowód: zeznania świadków: J. S. k. 278 v – 279v, M. P. k. 280 v, 281, M. W. k. 282, W. L. (1) k. 283 – 284, M. Z. (1) k. 303 v – 304v, P. L. k. 305 – 306, K. L. k. 307v – 308, E. L. k. 379, Z. Z. k. 427 v, M. P. (1) k. 430, D. Z. k. 464 v, M. U. k. 504 – 504 v, P. K. k. 520 – 520 v, przesłuchanie powoda k. 676 v - 677, zdjęcia k. 286 -287, 291, 294,
Mieszkanie zajmowane przez powoda znajdowało się na parterze. Pewnego razu pozwany wraz z synem P. podkopywał się pod drzwi balkonowe. Wykonał tam otwory. Powód bardzo się denerwował tym co robił pozwany. W tym czasie był już po przebytym zawale serca. Pozwany przestał wiercić dopiero po interwencji policji wezwanej przez powoda. Pozwany groził mu wtedy i wyzywał go. Mówił,że tak go wykończy,że powód sam stamtąd odejdzie.
Od marca 2008r. córka powoda M. W. wraz ze swoim dzieckiem zaczęła mieszkać z powodem, gdyż sam bał się on tam przebywać. Wcześniej zdarzało się, że z tej przyczyny mieszkała u niego jego partnerka M. P. (1). Powód nieraz też prosił kolegę J. S. lub swojego brata M., żeby mu towarzyszył.
Wkrótce potem, w dniach 8- 9 listopada 2006r., pozwany do połowy zamurował drzwi balkonowe, przez co powód nie mógł przez nie wychodzić. Wcześniej pozwany zgodził się,żeby powód na swój koszt je wykonał. Powód chciał jeszcze zrobić przed nimi taras z kostki brukowej.
Powód został też pozbawiony przez pozwanego centralnego ogrzewania i musiał ogrzewać się przy pomocy urządzenia zasilanego energią elektryczną – (...). Jedynie w kuchni i łazience było ciepło, gdyż tam przebiegała inna rura niż w pokoju. Mimo to, w pokoju było zimno nawet wtedy, gdy drzwi do tego pomieszczenia były otwarte.
dowód: zeznania świadków: J. S. k. 279 – 280, M. P. k. 280 v, M. W. k. 281 v – 282, W. L. (1) k. 283 v, P. L. k. 306, 307, E. L. k. 379 v, M. P. (1) k. 429- 431, 433, przesłuchanie powoda k. 677, zdjęcia k. 288 – 290, 292 – 293,
Powodowi ginęła kierowana do niego korespondencja pocztowa. Zdarzało się też,że nie mógł otworzyć skrzynki pocztowej, bo coś było wepchnięte do zamka. Powód musiał podjąć kroki w celu doręczania mu korespondencji do sklepu (...) w G., gdzie pracowała jego partnerka M. P. (1).
dowód: zeznania świadków: J. S. k. 280, M. P. k. 281, M. W. k. 282, przesłuchanie powoda k. 677 v,
Pozwany wraz z synem uszkodzili powodowi antenę do odbioru telewizji. Przed włamaniem do mieszkania, powód miał też zapychany zamek w drzwiach przez co nie mógł dostać się do środka. Zdarzyło się też,że ktoś wrzucił kamień do kuchni i przez to zbił szybę.
dowód: zeznania świadków: J. S. k. 280, M. W. k. 281 v, M. P. (1) k. 432,
W dniu 12 września 2006r. A. L. wniósł pozew przeciwko B. P. o zapłatę zaległego czynszu w kwocie 5.162 zł. W wyroku z dnia 28 października 2008r. sąd zasądził kwotę 1.260 zł. W sprawie tej sąd rozstrzygnął także o roszczeniu B. P. w stosunku do A. L. o zasądzenie kwoty 1.000 zł. z tytułu nadpłaconej opłaty za energię elektryczną oraz o nakazanie założenia licznika dwutaryfowego. Powództwo to zostało oddalone. Wyrok ten został zmieniony poprzez zasądzenie kwoty 40 zł. w miejsce 1.260 zł. dowód: akta VI C 190/ 06 Sądu Rejonowego w G. k. 6-7, 145, 151 – 165, 273,
W dniu 31 października 2006r. A. L. wniósł pozew przeciwko B. P. o eksmisję. Wyrokiem z dnia 12 lipca 2010r. powództwo zostało oddalone.
dowód: akta I C 720/06 Sądu Rejonowego w G. k. 1, 84,
W dniu 12 lutego 2007r. B. P. wniósł pozew przeciwko A. L. o nakazanie mu podłączenia energii elektrycznej. W wyroku z dnia 25 września 2007r. sąd nakazał pozwanemu, aby podłączył energię elektryczną do lokalu numer (...).
dowód: akta VI C 40/07 Sądu Rejonowego w G. k. 4-5, 42,
W sprawie VI K 344/06 A. L. był oskarżony o to,że w dniu 12 lipca 2006r. około godziny 20.00 w swoim mieszkaniu przy ul. (...) w N. W., dokonał pobicia B. P. powodując u niego rozcięcie górnej i dolnej wargi, które to obrażenia naruszyły czynności narządów ciała na okres poniżej 7 dni. Sąd uniewinnił oskarżonego przyjmując,że próbował on wyprowadzić B. P. z mieszkania i spowodował u niego stłuczenie głowy, ranę tłuczona wargi górnej z rozcięciem błony śluzowej od strony jamy ustnej, które to obrażenia naruszyły czynności narządu ciała na okres poniżej 7 dni. Wyrok ten został uchylony i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. W kolejnym wyroku z dnia 15 września 2008r. A. L. został uznany za winnego i wymierzono mu karę wysokości 70 stawek dziennych grzywny,przyjmując wysokość jednej stawki za równoważną kwocie 10 zł. Wykonanie tej kary zawieszono na dwuletni okres próby. W dniu 15 stycznia 2009r. wyrok ten został utrzymany w mocy przez sąd wyższej instancji.
dowód: akta VI K 78 / 08 k. 115, 180, 320 – 321, 406,
W dniu 6 marca 2008r. do Sądu Rejonowego w G. wpłynął wniosek o ukaranie P. L. za to,że:
- - w okresie od 6.12.2007r. do 3.02.2008r. w N. W. (...) poprzez wyłączanie głównego bezpiecznika, co spowodowało przerwę w dostawie prądu do mieszkania B. P., złośliwie go niepokoił.
- - w dniu 18 stycznia 2008r. około godziny 22.00 w miejscowości N. W. (...) dokonał umyślnego uszkodzenia dwóch anten – jednej satelitarnej, drugiej siatkowej – przez zerwanie trzech przewodów z konwektora powodując straty 200 zł. na szkodę B. P..
Sąd skazał P. L. na karę jednego miesiąca ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w Miejskim Zakładzie (...) sp. z o.o. w G. w wymiarze 40 godzin w stosunku miesięcznym. Sąd zobowiązał go także do zapłaty B. P. kwoty 97,50 zł. odpowiadającej wysokości poniesionej szkody. W dniu 17 czerwca 2009r. Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
dowód: akta VI W 470/ 08 k. 2-4, 85, 133,
W pozwie wniesionym dnia 8.07.2008r. B. P. domagał się zasądzenia do A. L. kwoty 10.000 zł. za zniszczenie jego dobytku na skutek włamania do mieszkania. W wyroku z dnia 27 marca 2009r. sąd zasądził kwotę 1.940 zł., a w pozostałej części oddalił powództwo. Apelacja od tego wyroku została oddalona.
dowód: akta I C 392/ 08 Sądu Rejonowego w G. k. 3, 151, 268,
W pozwie wniesionym dnia 20.03.2009r. do Sądu Rejonowego w (...) A. L. domagał się „nakazania i zakazania” pozwanym B. P. i M. P. (1) zamurowania wejścia do wysokości parapetu, zlikwidowania muru betonowego przed oknem,żwiru, drzewek oraz zdjęcie anten z masztu, nakazanie umożliwienia odczytu liczników i dokonania wszelkich napraw w mieszkaniu numer (...), nakazania zrobienia porządków przed oknem, zakazanie stawiania samochodów na posesji, robienia z podwórka „plaży”, zakazania korzystania ze śmietników, korzystania z linek do bielizny, nakazanie dokonywania opłat, wstawienia szyb w oknie kuchennym, malowania okna wraz z futryną, wyjęcia z tego okna siatki metalowej, która szpeci posesję.
W wyroku z dnia 27 lipca 2010r. sąd nakazał pozwanym, aby umożliwili powodowi odczytanie podlicznika wody w lokalu numer (...) oraz, aby wymienili szybę w oknie kuchennym.
dowód: akta I C 22/10 Sądu Rejonowego w G. k. 2, 109,
Zawał serca, który przeszedł powód był wynikiem zaburzeń gospodarki cholesterolowej, nadciśnienia tętniczego, nadwagi i palenia papierosów przez powoda. Nie ma on związku z pobiciem go w dniu 12 lipca 2006r. Związku takiego można by dopatrywać się w ciągu 24 godzin od zaistnienia bodźca.
Stres sprzyja rozwojowi nadciśnienia tętniczego, przy istniejących predyspozycjach genetycznych, niehigienicznym trybie życia, zaburzeniach lipidowych, paleniu tytoniu i nadwadze.
dowód: opinia biegłych lekarzy B. B. i L. G. k. 693 – 694, przesłuchanie biegłego L. G. k. 871 – 871 v, opinia biegłego lekarza E. S. k. 911 - 917, przesłuchanie biegłej k. 950 – 951 v,
Działania pozwanego polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu są pierwotnym i nadrzędnym czynnikiem zaburzeń stresowych u powoda. Działania te doprowadziły powoda do pogorszenia sprawności psychofizycznej, a zwłaszcza: zakłócenia procesów poznawczych, decyzyjnych, wzmożonego lęku i depresji, wzmożonej tendencji do somatyzacji napięcia psychicznego, licznych zakłóceń somatycznych, bólów. W znacznym stopniu ograniczyło to jego aktywność i wydolność życiową. Doprowadziło też do zagrożenia tak fundamentalnych gwarantów zdrowia jak poczucie osobistego sprawstwa życiowego, własnej wartości i godności, sensu życia. Powód w tym okresie pozostawał bez wsparcia psychologicznego. W przypadku dalszej eskalacji działań pozwanego u powoda może nastąpić trwała zmiana osobowości.
dowód: opinia biegłych psychologa i psychiatry k. 801 – 812.
Sąd zważył, co następuje
Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa i artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W razie naruszenia dobra osobistego art. 448 k.c. przewiduje możliwość przyznania odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
Powód wykazał w tym procesie,że pozwany naruszył jego dobra osobiste w postaci: czci, godności, nietykalności cielesnej, wolności, nietykalności mieszkania. Jest okolicznością wręcz niesporną,że między stronami istniał konflikt, który dotyczył kwestii zakupu przez powoda mieszkania. Niektórzy świadkowie widzą też jego źródło w roszczeniach powoda związanych ze złamaniem nogi. Zdaniem sądu podstawowym sporem, był ten dotyczący kupna mieszkania. Zeznawali bowiem o nim wszyscy świadkowie, także ci zgłoszeni przez pozwanego. Świadkowie przedstawiali wersję zdarzeń zgodną ze stanowiskiem powoda lub pozwanego. Nie ma natomiast potrzeby,żeby w tym procesie rozstrzygać ten spór. Istotna jest natomiast konkluzja,że jakikolwiek spór nie może być rozwiązywany na drodze pozaprawnej, poprzez naruszanie dóbr osobistych jego drugiej strony. Tak natomiast postępował pozwany. Wszelkimi sposobami starał się on doprowadzić do tego,żeby powód opuścił mieszkanie.
Temu służyło wyzywanie go, poniżanie, utrudniania korzystania z mieszkania np. poprzez blokowanie zamka, wyłączanie energii elektrycznej, ogrzewania, niszczenie anten telewizyjnych, częściowe zamurowanie drzwi balkonowych, czy nawet włamanie się do mieszkania zajmowanego przez powoda i wyniesienie z niego wszystkich mebli oraz wyposażenia łącznie z lampami i karniszami. Ta okoliczność także wynika z zeznań nie tylko świadków zgłoszonych przez powoda, ale także i pozwanego.
Nie jest wiarygodne twierdzenie pozwanego,że dokonał tego, gdyż w pokoju w lokalu zajmowanym przez powoda pękła rura i musiał sprawdzić źródło wycieku wody. Przeczy już temu chociażby fakt wyniesienia lamp, czy mebli i lodówki z kuchni. Przecież nie utrudniały one dokonania oględzin podłogi w pokoju. Podkreślić należy,że opróżnienia lokalu można dokonać tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Organem egzekucyjnym jest w takim przypadku komornik. Działania pozwanego były więc bezprawne i nie zmienia tej oceny powołanie przez niego „komisji” oraz spisywanie wynoszonych przedmiotów i wyposażenia. Zachowanie takie naruszało mir domowy powoda, a także jego wolność w postaci prawa do wyboru miejsca zamieszkania oraz swobodnego korzystania z rzeczy stanowiących przedmiot jego własności. Powód musiał przez długi okres mieszkać gdzie indziej i praktycznie był pozbawiony możliwości korzystania ze swoich rzeczy.
Wolność powoda naruszały także takie zachowania jak: wyłączanie prądu, energii cieplnej,pobawienie możliwości oglądania telewizji i wychodzenia przez drzwi balkonowe. Działania pozwanego po prostu zmuszały powoda do określonych zachowań. Musiał on dochodzić swoich praw na drodze sądowej np. podłączenia energii elektrycznej. Działania pozwanego świadczą o jego dużej bezwzględności i determinacji w dążeniu do zmuszenia powoda, aby opuścił mieszkanie. Podkreślić też należy,że w swoich działaniach pozwany posługiwał się także synem P., który działał z jego inspiracji.
Powód bał się pozwanego, jego agresji i możliwości pobicia. Starał się unikać kontaktów z nim. W tym także przejawia się naruszenie dobra osobistego powoda w postaci prawa do wolności od strachu przed agresją, od obawy o własne życie i zdrowie. Powód żył w ciągłym stresie. Jego obawy były uzasadnione. W dniu 12.07.2006r. zdarzył się bowiem bezpośredni fizyczny atak pozwanego na powoda
Sąd nie dał wiary zeznaniom świadków pozwanego,że to powód był stroną atakującą. Oprócz ich twierdzeń, brak jest na to innych dowodów, chociażby w postaci wyroków. Pozwany z pewnością nie omieszkałby zrobić użytku z zachowań powoda, gdyby rzeczywiście miały one miejsce. Potrafił bowiem wnieść pozew na przykład o to,żeby powód wymienił szybę w oknie kuchennym, czy zdjął z niego siatkę, która pozwanemu się nie podobała.
Sąd nie dał wiary świadkom: J. S., M. P., W. L. (1), Z. Z. i M. P. (1) jakoby w czasie „eksmisji” przeprowadzonej przez pozwanego miała zginąć powodowi kwota 20.000 zł. Byłyby to niesamowity zbieg okoliczności,że akurat tego dnia miał on jechać po samochodu do N. i miał te pieniądze w domu. Nie jest to wiarygodne. Powód nie zgłosił tej straty policji, a z pewnością by to zrobił, gdyby rzeczywiście fakt taki miał miejsce. Nie dochodził nawet zwrotu tej kwoty w sprawie I C 392/ 08, w której domagał się naprawienia szkody poniesionej na skutek tej „eksmisji”. Nie jest też jasne pochodzenie tych pieniędzy. Świadek Z. Z. zeznał,że to on pożyczył je powodowi, a świadek M. P. (1) - że pochodziły one także od J. S., o czym on z kolei nic nie zeznał. Brak jest jakiejkolwiek pisemnej umowy pożyczki. Powód nie wykazał też, żeby zgłosił pożyczkę do urzędu skarbowego.
Kwestia rzekomego zaginięcia kwoty 20.000 zł. nie ma znaczenia dla oceny zachowań pozwanego, gdyż powód wykazał cały szereg innych zdarzeń które pozwalały na uwzględnienie powództwa. Powód uczynił to przy pomocy zeznań świadków: J. S., M. P., M. W., W. L. (1), M. P. (1) oraz swoje zeznania w charakterze strony. Szereg okoliczności zostało także wykazanych przy pomocy akt innych spraw. Dowody te sa spójne, wzajemnie się uzupełniają. Dlatego sąd dal im wiarę.
Brak jest związku przyczynowego między pobiciem powoda w dniu 12 lipca 2006r., a zawałem serca, który przeszedł on w dniu 13 października 2006r. Okres dzielący te dwa zdarzenia jest zbyt odległy. Można by rozważać taki związek, gdyby okres ten nie był dłuższy niż 24 godziny. Sąd dał w tym przypadku wiarę biegłym z zakresu kardiologii. Ich opinie są spójne wzajemnie się uzupełniają i tworzą niesprzeczną całość. Sąd nie dał wiary opinii biegłych psychiatry i psychologa, z której wynika jakoby istniał taki związek przyczynowy. W tym bowiem zakresie ich opinia wykracza poza specjalność w zakresie której wykonują oni swoje czynności. Podkreślić też należy,że związek przyczynowy, o którym mowa w art. 361 § 1 k.c. musi mieć charakter „normalny”, czyli być typowym, powtarzalnym następstwem pewnego zdarzenia [ np. gdy pada deszcz, to jezdnia jest mokra ]. Nie każde natomiast pobicie i związany z tym stres wywołuje zawał serca u jego ofiary.
Nie jest to „normalne” następstwo. Na marginesie wskazać też należy,że powód oraz opinia biegłych psychologa i psychiatry zupełnie pomija takie przyczyny wystąpienia u niego zawału serca jak: nikotynizm, nadciśnienie, predyspozycje genetyczne, niehigieniczny tryb życia, zaburzenia lipidowe i nadwaga. Tym bardziej więc jest przekonujące,że zdarzenie z dnia 12 lipca 2006r. nie było przyczyną zawału serca.
Sąd dał natomiast wiarę opinii biegłych psychologa i psychiatry co do pozostawania powoda w ciągłym stresie spowodowanym działaniami pozwanego. Nosiły one wręcz charakter długofalowego i zaplanowanego znęcania się nad powodem.
Należy pamiętać także o tym,że wzajemne naruszenia dóbr osobistych nie znoszą się. Jeżeli więc nawet miały miejsce jakieś naganne zachowania ze strony powoda, na co wskazują świadkowie zgłoszeni przez pozwanego, to nie ma to znaczenia w sprawie. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadków: P. L., K. L., E. L., M. B., M. H. z których wynikało,że to powód prowokował różne konfliktowe sytuacje. To bowiem pozwany był agresorem, a powód tylko bronił się przed jego atakami. Jeżeli więc nawet zdarzyło się, że się zdenerwował i użył jakiś nagannych słów wobec pozwanego, to czynił to na skutek jego prowokacji i we własnej obronie.
Zadośćuczynienie z art. 448 k.c. ma subsydiarny charakter. Sąd nie musi go zasądzać. W przypadku naruszenia dóbr osobistych w pierwszej kolejności należy bowiem skorzystać z możliwości, które daje art. 24 k.c. W niniejszej sprawie zasądzenie zadośćuczynienie pozostało jednak jedyną możliwością dania powodowi satysfakcji za naruszenie jego dóbr osobistych. Na skutek śmierci pozwanego roszczenia o zaniechanie naruszeń oraz przeproszenie wygasły. Były one bowiem ściśle związane z pozwanym i nie przeszły na spadkobierców.
Przesłanką zasądzenia zadośćuczynienia z art. 448 k.c. jest umyślność działania sprawcy. Jak już wcześniej wskazano, jest ona spełniona w niniejszej sprawie. Orzekając o wysokości zadośćuczynienia sąd musi mieć na uwadze rodzaj naruszonego dobra, stopień nasilenia i czas trwania naruszeń oraz ujemne przeżycia powoda z tym związane. Jak już wcześniej wskazano, pozwany naruszał szereg dóbr osobistych powoda, przez długi okres i z dużym nasileniem złej woli. Przemawiało to za przyznaniem powodowi wysokiej kwoty zadośćuczynienia. Za odpowiednie świadczenie sąd uznał 10.000,00 zł. za wszystkie naruszenia. Tworzyły one bowiem pewną całość. Dlatego sąd nie różnicował kwot zadośćuczynienia, o co wnosił powód – k. 278. W pozostałej części sąd oddalił powództwo jako wygórowane.
Skoro dział spadku po zmarłym A. L. nie został jeszcze dokonany, to pozwani spadkobiercy odpowiadali solidarnie – art. 1034 § 1 k.c. Brak więc było podstaw do zawieszenia postępowania do czasu przeprowadzenia działu spadku, o co wnosiła pozwana M. Z. – k. 1135. Okoliczność,że dział taki nie został przeprowadzony, nie zwalnia bowiem spadkobierców od odpowiedzialności za długi spadku.
Na podstawie art. 319 k.p.c. sąd w wyroku zastrzegł pozwanym W. L. i M. Z. możliwość powołania się w toku egzekucji na ograniczenie ich odpowiedzialności wynikające z nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Skoro żądanie ustalenia zostało cofnięte [ k. 278 ], to sąd umorzył postępowanie w tej części – art. 355 § 1 k.p.c.
Orzekając o kosztach procesu sąd zastosował zasadę stosunkowego ich rozdzielenia stosownie do wyniku procesu – art. 100 k.p.c. Biorąc pod uwagę dochodzoną kwotę,sąd przyjął,że powód wygrał sprawę w 1/5.
Powód był zwolniony od kosztów sądowych. Na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i art. 100 k.p.c. nieuiszczone koszty należało pobrać w wyroku. Składały się na nie:
- - opłata od pozwu – 600 zł. + 2.500,00 zł.,
- - wynagrodzenia biegłych: 350,35 zł. – k. 717, 350,35 – k. 699, 31,86zł. – k.880, 571,53 zł. – k. 827, 571,53 zł. – k. 849, 350,46 zł. – k. 918 - łącznie – 5.326,08 zł.
Sąd nakazał pobrać od pozwanych 1/5 tej kwoty, czyli 1.066,00 zł. [ po zaokrągleniu ]. Na podstawie art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych sąd odstąpił od pobierania pozostałej części tych kosztów od powoda z zasądzonego roszczenia. Sąd miał tu na uwadze,że co do zasady powód miał rację,że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Z tej również przyczyny sąd nie zasądzał zwrotu kosztów procesu od powoda na rzecz pozwanych W. L. i M. Z. – art. 102 k.p.c.
Odnośnie nieuiszczonych kosztów sądowych dodać też należy,że pobieranie od powoda z zasądzonego roszczenia pozostałej ich części w wysokości 4.261,00 zł., nadmiernie uszczupliłoby zasądzone zadośćuczynienie
Odnośnie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w części dotyczącej roszczenia pieniężnego, sąd także kierował się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Wynagrodzenie to wyniosło 2.400 zł. + 552 zł. z tytułu podatku VAT - łącznie 2.952,00 zł. Część wynoszącą 1/5 tej kwoty zasądzono od pozwanych - 590,40 zł., a pozostałą - nakazano wypłacić ze Skarbu Państwa [ por. § 17 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych … ].
Solidarna odpowiedzialność pozwanych za koszty procesu wynikała z art. 105 § 2 k.p.c.
Pozwani P. L. i K. L. nie zajęli stanowiska w sprawie. Co do tych pozwanych wyrok miał więc charakter zaoczny i dlatego w tej części nadano mu rygor natychmiastowej wykonalności – art. 333 § 1 pkt 3 k.p.c.