Uzasadnienie
wyroku z dnia 8 września 2016r.
Sąd Apelacyjny uchylił wyrok uzupełniający Sądu Okręgowego z dnia 11 marca 2014r. dotyczący dopisania w punkcie 4 wyroku z dnia 17 lutego 2014r. sformułowania dotyczącego ustawowych odsetek, zniósł postępowanie w tym zakresie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania apelacyjnego (k. 1165- 1165 v).
Sąd ustalił, co następuje
W piśmie z dnia 12 czerwca 2013r. powódka doprecyzowała żądanie pozwu w ten sposób, że wnosiła o zasądzenie kwoty odszkodowania z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty (k. 707 – pkt III).
W punkcie 4 wyroku z dnia 17 lutego 2014r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego Skarbu Państwa – Wojewody (...) na rzecz powódki kwotę 299.422,60 zł. (k. 879 v). W wyroku Sądu Apelacyjnego została ona obniżona do 284.113,90 zł. (k. 1165). Była ona zasądzona z tytułu odszkodowania za utracone nieruchomości (uzasadnienia wyroków – k. 896 i k. 1185v – 1186).
W punkcie 4 wyroku z dnia 17 lutego 2014r. sąd zasądził kwotę bez odsetek.
Sąd zważył, co następuje
Zgodnie z art. 351 § 1 k.p.c. strona może w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku, a gdy doręczenie następuje z urzędu – od jego doręczenia, zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości żądania, o natychmiastowej wykonalności albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów powinien był zamieścić w wyroku.
Wyrok został ogłoszony dnia 17 lutego 2014r. Wniosek o jego uzupełnienie został nadany przez powoda na poczcie dnia 3 marca 2014r. (k. 905 - 907). Termin określony w tym przepisie został więc zachowany.
Należy na wstępie stwierdzić,że sąd rzeczywiście nie orzekł „ o całości żądania”. Powódka dochodziła bowiem zasądzenia odszkodowania z odsetkami za opóźnienie. Sąd ich nie zasądził, ale też w żaden inny sposób nie rozstrzygnął o tym żądaniu (np. poprzez jego oddalenie).
Art. 63 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje możliwość przyznania odszkodowania „ustalonego według przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości(…)”. Odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości dotyczą przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o wywłaszczaniu nieruchomości. Znajdujący się w tej części tego aktu prawnego art. 132 ust. 2 stanowi,że „ do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego ”. Przepisy tego kodeksu przewidują natomiast,że w przypadku opóźnienia należą się odsetki ustawowe – art. 481 § 2 k.c. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania wyroku z dnia 17 lutego 2014r.).
Sformułowane przez powódkę żądanie zasądzenia odsetek za opóźnienie w zapłacie odszkodowania znajdowało podstawę w tych przypisach.
Dłużnik popada w zwłokę,gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela – art. 476 k.c.
W niniejszej sprawie roszczenie dotyczące odszkodowania miało charakter ewentualny nie tylko gdy chodzi o pozew, ale nawet wtedy, gdy powódka dokonała modyfikacji żądania w piśmie z dnia 12 czerwca 2014r. (k. 707). Określenie jego wysokości nastąpiło w wyroku. Wynikała ona z obliczeń dokonanych w toku procesu przez biegłego. Kwota odszkodowania uwzględniała także wartość nieruchomości zamiennych i zwróconych. W tej sytuacji sąd uznał,że odsetki za opóźnienie będą biec od dnia wydania wyroku. Nie można bowiem zasadnie przyjąć,że pozwany już wcześniej był w opóźnieniu z zapłatą, skoro nawet nie wiedział, czy ma płacić, a tym bardziej – jaką kwotę. Żądanie ewentualne staje się bowiem aktualne dopiero wtedy, gdy żądanie pierwotne nie nadaje się do uwzględnienia. O tym sąd rozstrzyga dopiero w wyroku. W niniejszej sprawie sytuacja była jeszcze tym bardziej złożona, że część gruntów zwrócono powódce już wcześniej, a punkty 1 – 3 wyroku także zawierały rozstrzygnięcia dotyczące przekazania działek.
To wszystko miało wpływ na wysokość odszkodowania zasądzonego w punkcie 4 wyroku. Dopiero więc z wyroku pozwany Skarb Państwa dowiedział się,że jest zobowiązany do zapłaty odszkodowania oraz jaka jest jego wysokość.
Reasumując, wniosek o uzupełnienie wyroku był zasadny, z tym,że zmianie podlegała data początkowa biegu odsetek.