Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt V GC 844/15 upr, Sąd Rejonowy w Toruniu po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym sprawy z powództwa (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo-akcyjna w P. przeciwko A. R. o zapłatę zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 668,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 270,60 zł od dnia 17 kwietnia 2013 r.; od kwoty 183,27 zł od dnia 27 kwietnia 2013 r.; od kwoty 157,44 zł od dnia 20 sierpnia 2013 r.; od kwoty 157,44 zł od dnia 21 października 2013 r. do dnia zapłaty (pkt I. wyroku), oddalił powództwo w pozostałej części (pkt II. wyroku) oraz zniósł wzajemnie koszty procesu między stronami (pkt III. wyroku).
Sąd I instancji ustalił, że pozwany w dniu 22 listopada 2011 roku zawarł z powodem następujące umowy o świadczenie usług lokalizacji: umowę nr (...), a w dniu 4 stycznia 2012 roku dodatkowo umowę nr (...), których przedmiotem była lokalizacja pracy pojazdów pozwanego, a także umowę najmu nr (...) urządzeń S. 3 niezbędnych do realizacji umowy o świadczenie usług lokalizacji.
W związku z zawartymi umowami pozwany nie uregulował należności wynikających z następujących faktur: (...) / (...) /04 z 2 kwietnia 2012 r. na kwotę 753,40 zł, (...) / (...) /08 z 1 sierpnia 2012 r. na kwotę 144,22 zł, (...) / (...) /09 z dnia 1 września 2012 r. na kwotę 270,60 zł, (...) / (...) /10 z 1 października 2012 r. na kwotę 270,60 zł, (...) / (...) /11 z dnia 2 listopada 2012 r. na kwotę 270,60 zł, (...) / (...) /12 z 3 grudnia 2012 r. na kwotę 270,60 zł, (...) / (...) /01 z 2 stycznia 2013 r. na kwotę 270,60 zł, (...) / (...) /02 z dnia 1 lutego 2013 r. na 270,60 zł, następnie fakturę oznaczoną numerem (...) / (...) /03 z 1 marca 2013 r. na kwotę 270,60 zł, fakturę (...) (...) /04 z 2 kwietnia 2013 r. na kwotę 270,60 zł, (...) z 12 kwietnia 2013 r. na kwotę 183,27 zł, fakturę (...) z 5 sierpnia 2013 r. na kwotę 157,44 zł i fakturę (...) z 6 października 2013 r. na kwotę 157,44 zł.
Pozwany pomimo upływu wyznaczonych terminów płatności nie uregulował należności powodowi. Wezwaniem z 6 sierpnia 2014 r. oraz przedsądowym wezwaniem do zapłaty z 16 września 2014 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty należności wynikających z powołanych wyżej faktur. Pomimo upływu dodatkowych terminów, należność dochodzona niniejszym pozwem nie została uregulowana.
W dalszej kolejności Sąd meriti wskazał, że powyższy stan faktyczny ustalony został na podstawie dowodów z dokumentów, w tym z umów o świadczenie usług, umów najmu, regulacji promocji, a także faktur VAT oraz wezwań do zapłaty.
Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Rejonowy stwierdził, że dał wiarę dowodom z dokumentów w całości, gdyż nie budziły one wątpliwości co do swojej prawdziwości, a żadna ze stron nie zakwestionowała ich skutecznie. Jedyną okolicznością sporną w niniejszej sprawie było to, czy pozwany mógł skutecznie przedstawić zarzut przedawnienia dochodzonych pozwem należności. Jak wynika z treści art. 118 k.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata.
W związku z powyższym, Sąd a quo podkreślił, iż zasadniczą kwestią było ustalenie charakteru umowy, jaka łączyła strony niniejszego procesu. Strony nazwały łączące je umowy umowami o świadczenie usług, jednakże w ocenie Sądu I instancji zgodny zamiar i wola stron powinny być badane przez Sąd w celu ustalenia rodzaju tych umów. Sąd Rejonowy wskazał, że z treści umów, z których część była całkowicie nieczytelna, z uwagi na zbyt mały rozmiar czcionki, wynika jednak, że pozwany zawarł z powodem umowy, na podstawie których powód przekazał pozwanemu sygnał elektroniczny umożliwiający lokalizację samochodu powoda w terenie.
W ocenie Sądu I instancji, tego typu umowa może być zaliczana do szeroko rozumianych umów o świadczenie usług, gdyż chodziło tu o wykonanie konkretnych, przewidzianych w umowie czynności faktycznych. Powyższe zostało potwierdzone dodatkowo przez pełnomocnika powoda na rozprawie w dniu 1 marca 2017 r.
Mając powyższe na uwadze, Sąd meriti powołał dyspozycję art. 750 k.c., zgodnie z którą do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Tym samym, według Sądu Rejonowego, do łączących strony umów będą miały zatem zastosowanie przepisy dotyczące przedawnienia przy umowach zlecenia. Z artykułu 751 pkt 1 k.c. wynika, że z upływem lat dwóch przedawniają się roszczenia o wynagrodzenie za spełnione czynności. Wobec podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia, Sąd I instancji ustalił, że dochodzone pozwem roszczenie uległo przedawnieniu ponad kwotę 668,75 zł, jak bowiem podkreślił, wszystkie te kwoty były wymagalne już przed wniesieniem pozwu do Sądu Rejonowego w Lublinie, co miało miejsce w dniu 30 marca 2015 r. Nie uległy natomiast przedawnieniu roszczenia wynikające z faktur wskazanych na kartach od 59 do 62 akt.
W związku z powyższym, Sąd a quo wyjaśnił zarazem, że termin wymagalności ww. faktur VAT upłynął dopiero po wniesieniu pozwu w niniejszej sprawie, wniesienie pozwu zaś skutkowało przerwaniem biegu przedawnienia.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w zakresie pkt I. sentencji wyroku Sąd Rejonowy wskazał art. 750 k.c. w związku z artykułem 481 § 1 k.c. Jak nadmienił, w pozostałym zakresie na podstawie cytowanych wyżej przepisów, powództwo jako pozbawione uzasadnionych podstaw podlegało oddaleniu. Za podstawę orzeczenia o kosztach procesu Sąd meriti przyjął natomiast art. 100 k.p.c.
Od powyższego wyroku apelację wniósł powód zaskarżając przedmiotowy wyrok w części oddalającej powództwo oraz orzekającej o kosztach postępowania, tj. w pkt II i III wyroku.
Zaskarżonemu wyrokowi powód zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 750 k.c. w zw. z art. 751 pkt 1 k.c. poprzez ich zastosowanie i przyjęcie, że umowy zawarte pomiędzy stronami (umowa najmu oraz umowa o świadczenie usług lokalizacyjnych pojazdów), z uwagi na to, że ich przedmiotem jest wykonanie konkretnych, przewidzianych w umowie czynności faktycznych, stanowią umowy o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 k.c. nieuregulowane innymi przepisami prawa, a tym samym, że mają do nich zastosowanie przepisy dotyczące zlecenia, podczas gdy, w ocenie powoda, umowy łączące strony są umowami dostatecznie uregulowanymi innymi przepisami prawa, wobec czego przepisy dotyczące zlecenia, w tym dwuletni termin przedawnienia roszczenia nie mają odpowiedniego zastosowania;
- 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 118 k.c. w zw. z art. 120 § 1 k.c. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji dokonanie błędnej oceny co do okresu przedawnienia roszczeń powoda dochodzonych w niniejszej sprawie;
- 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 § 1 k.p.c., poprzez wyprowadzenie z materiału dowodowego sprawy wniosków z niego niewynikających, a ponadto sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania i z doświadczeniem życiowym, polegających na uznaniu, że skoro umowy o świadczenie usług lokalizacji obejmują przekazywanie sygnału pozwanemu o położeniu jego pojazdu, to stanowią one umowy o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 k.c., konsekwencją czego było błędne przyjęcie, że roszczenie powoda o zapłatę opłaty abonamentowej uległo przedawnieniu w dużej części.
W oparciu o powyższe zarzuty apelujący wniósł o:
- 1. zmianę zaskarżonego wyroku w części oddalającej powództwo i rozstrzygającej o kosztach procesu, poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty wskazanej w pozwie w całości wraz z odsetkami ustawowymi od dat i kwot wskazanych w pozwie;
- 2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu zarzutów apelacji powód podniósł przede wszystkim, że jego zdaniem termin przedawnienia roszczeń dla umów o świadczenie usług lokalizacji pojazdów, jako zbliżonych do umów telekomunikacyjnych, wynosi 3 lata, tj. zgodnie z art. 118 k.c. Tym samym, błędnie Sąd I instancji przyjął, że faktury VAT nr (...) uległy przedawnieniu. Mając jednocześnie na względzie fakt, iż zarówno umowy najmu, jak i umowy o świadczenie usług lokalizacji zostały zawarte przez strony w ramach prowadzonych przez nie działalności gospodarczych, w ocenie powoda, umowa najmu jest umową nazwaną regulowaną przez przepisy k.c., a specyfika i zakres usługi lokalizacji jednoznacznie potwierdza zbliżony jej charakter do usług telekomunikacyjnych, przepisy dotyczące zlecenia, stosownie do art. 750 k.c. nie mogą znaleźć w tym stanie rzeczy zastosowania. W konsekwencji, w opinii skarżącego, roszczenia powoda przeciwko pozwanemu ulegają przedawnieniu według ogólnych zasad wyrażonych w art. 118 k.c., tj. z upływem 3 – letniego terminu przedawnienia.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja była w całości uzasadniona.
Na wstępie należy podkreślić, iż sprawa niniejsza toczyła się w postępowaniu uproszczonym, a zatem w myśl art. 505 ⁹ § 1¹ k.p.c. apelację można oprzeć tylko na wymienionym w pkt 1. zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i wymienionym w pkt 2. zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu Okręgowego, zarzuty podniesione w apelacji okazały się trafne.
Rację należało przyznać apelującemu, iż umowy o świadczenie usług lokalizacji pojazdów zbliżone są swym charakterem do umów telekomunikacyjnych, w następstwie czego nie sposób zakwalifikować ich do innych umów o świadczenie usług nieuregulowanych w kodeksie cywilnym, o których mowa w art. 750 k.c. W świetle materiału dowodowego sprawy, w tym m.in. w rozumieniu zapisów Regulaminu świadczenia usługi lokalizacji pojazdów, usługa lokalizacji pojazdów polega bowiem na transmisji (redystrybucji) danych zawierających pozycję, dystans prędkość oraz kierunek jazdy pojazdu. Dane w tym zakresie są odbierane z monitorowanych pojazdów, a następnie gromadzone oraz przetwarzane na serwerze. Za transmisję danych i lokalizację pojazdu pobierany jest abonament, analogicznie, jak ma to miejsce w przypadku świadczenia usług telefonicznych (§ 2 Regulaminu). Poza tym, zgodnie z § 10 ust. 11 w zw. z § 10 ust. 10 Regulaminu, usługa lokalizacji oparta jest o prawidłowe przekazywanie danych przy pomocy (...) i (...).
W tym stanie rzeczy wadliwe było stanowisko Sądu meriti, według którego umowy o świadczenie usług lokalizacji pojazdów należą do kategorii umów o świadczenie usług, o których mowa w art. 750 k.c. Z racji swojego charakteru i specyfiki, zbliżone są one bowiem najbardziej do umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych, do których zastosowanie znajduje 3 – letni termin przedawnienia roszczeń przewidziany w art. 118 k.c.
Ponadto trafny był zarzut powoda błędnego zastosowania przez Sąd I instancji, do roszczeń wynikających z umów najmu łączących strony, art. 750 k.c. i przyjęcie 2 – letniego terminu przedawnienia, podczas gdy umowy najmu są umowami nazwanymi, uregulowanymi w przepisach kodeksu cywilnego, do których zastosowanie znajduje 3 – letni termin przedawnienia przewidziany w art. 118 k.c.
W myśl art. 505¹³ § 2 k.p.c. uzasadnienie wyroku Sądu drugiej instancji w postępowaniu uproszczonym, jeżeli Sąd ten nie przeprowadził postępowania dowodowego, nie wymaga szerszego uzasadnienia.
Mając powyższe na względzie, na zasadzie art. 386 § 1 k.p.c. Sąd orzekł jak w pkt II. sentencji wyroku. Jednocześnie należało sprostować oczywistą omyłkę rachunkową w zakresie należności głównej zasądzonej przez Sąd pierwszej instancji.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.
Skarga kasacyjna nie służy
Z.
- 1. (...),
- 2. (...),
- 3. (...)
T., dnia 27.06.2017 r.