Wyrok Sądu Rejonowego w Bartoszycachz 7 września 2026 r., sygn. akt I C 651/24

Uzasadnienie

Powód K. K. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwoty 22.781,46 zł tytułem zwrotu nienależnych świadczeń w postaci odsetek kapitałowych, spełnionych przez stronę powodową na rzecz pozwanego w okresie od 21.04.2023r. do 12.06.2024r. w związku z wykonaniem umowy o kredyt konsumencki nr (...) zawartej w dniu 20.04.2023r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od tej kwoty od dnia 10.07.2024r. do dnia zapłaty – z uwagi na uruchomioną sankcję kredytu darmowego. Ponadto, wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym wszystkich uiszczonych opłat sądowych i zaliczek na wydatki Sądu, wszystkich uiszczonych opłat skarbowych od pełnomocnictw oraz zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej – wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od sumy tych kosztów od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego te koszty do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że istotą sporu jest kwestia oceny zgodności postanowień zawartej między stronami umowy z ustawą z dnia 12.05.2011r. o kredycie konsumenckim. Wobec powyższego powód zarzucił pozwanemu:

1. - naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 29 ust. 3 ustawy polegające na niejasnym sformułowaniu informacji o całkowitej kwocie kredytu,
2. - naruszenie art. 30 ust.1 pkt 6 ustawy polegające na nierzetelnym i nieprawidłowym wskazaniu w umowie warunków stosowania stopy oprocentowania oraz stosowaniu przyjętej stopy oprocentowania do naliczenia odsetek umownych również od skredytowanych kosztów kredytu,
3. - naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy polegające na nieprawidłowym obliczeniu i wskazaniu rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta,
4. - naruszenie art. 30 ust.1 pkt 8 w zw. z art. 37 ust.2 pkt 1 ustawy polegające na braku wskazania w ratach kredytu innych kosztów, które kredytobiorca ponosi w sytuacji gdy od składek ubezpieczeniowych zostały naliczone odsetki,
5. - naruszenie art. 30 ust.1 pkt 10 ustawy polegające na nieprecyzyjnym określeniu warunków i możliwości, na podstawie których może dojść do zmiany wysokości kosztów, tabeli opłat i prowizji,
6. - naruszenie art. 30 ust.1 pkt 15 ustawy polegające na wprowadzeniu kredytobiorcy w błąd w zakresie formy oświadczenia w przedmiocie odstąpienia od umowy poprzez wywołanie mylnego wrażenia, że oświadczenia o odstąpieniu od umowy, które zostaną złożone w innej formie, niż pisemnej nie zostaną uznane za wywołujące skutki prawne,
7. - naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy polegające na braku wskazania założeń do obliczeń odsetek w stosunku dziennym w przypadku odstąpienia od umowy, oraz braku wskazania zasad obliczenia odsetek w stosunku dziennym w przypadku dokonania zwrotu kapitału po upływie 30-dniowego terminu od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy.

W uzasadnieniu wskazał, że kredyt w wysokości i całkowita kwota kredytu jednoznacznie sugeruje, że to drugie pojęcie jest szersze i powinno obejmować więcej niż kredyt w wysokości, a tymczasem jest odwrotnie. W niniejszej sprawie pozwany w treści przedmiotowej umowy w § 1 wskazuje, iż udziela kredytobiorcy kredytu w wysokości 162.070,60 złotych, w § 5 ust. 1 umowy wskazuje natomiast, iż całkowita kwota kredytu wynosi 147.454,00 złotych. Ponadto wskazał, że analiza postanowień umowy i wyliczenia wskazują, że pozwany naliczał i pobierał odsetki kapitałowe nie tylko od kwoty faktycznie wypłaconej powodowi, ale również kosztów kredytu przez co zwielokrotnił swoje wynagrodzenie związane z umową. Taki sposób naliczenia odsetek wskazuje, że całkowity koszty kredytu, całkowita kwota do zapłaty bya wyliczona wbrew przepisom ustawy o kredycie konsumenckim wyliczona, a konsekwencji nieprawidłowo wyliczono stopę oprocentowania i rzeczywistą stopę oprocentowania.

Ponadto wskazał, że na podstawie zapisów spornej umowy kredytu konsument – powód w momencie zawierania umowy nie mógł ustalić, jak w przyszłości będą kształtowały się dodatkowe koszty. Kwestia zmian rzeczowych opłat powinna zostać określona w sposób maksymalnie precyzyjny. Nie wynika to jednak z § 3 ust. 3 pkt 2, 3 i 4 umowy oraz ust. 11 lit. d wyciągu z „Taryfy Opłat i Prowizji”.

Powód w dniu 02.07.2024r., doręczył pozwanemu oświadczenie woli w przedmiocie uruchomienia sankcji kredytu darmowego, z zachowaniem terminu określonego w art. 45 ust. 5 ustawy, bowiem umowa łącząca stron jest nadal wykonywana. Powód ograniczył czasowo zakres dochodzonych roszczeń i żąda niniejszym pozwem równowartości odsetek kapitałowych uiszczonych na rzecz pozwanego od dnia 20.04.2023r. do dnia 12.06.2024r. Wysokość odsetek kapitałowych została ustalona w oparciu o zaświadczenie bankowe.

Pełnomocnik powoda powołał szereg orzecznictwa na potwierdzenie swojego stanowiska w sprawie. (k. 3-15v)

Pozwany (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą W. wniósł o oddalenie powództwa w całości. Ponadto, wniósł o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W odpowiedzi na pozew pełnomocnik pozwanego przyznał, że strony zawarły umowę, z której powód wywodzi swoje roszczenia. Zaprzeczył twierdzeniom powoda aby umowa pożyczki naruszała przepisy o kredycie konsumenckim w zakresie wypełnienia obowiązków informacyjnych, co prowadzi do sankcji kredytu darmowego a w szczególności aby pozwany bank:

1. - wadliwie wskazał w umowie warunki stosowania stopy oprocentowania oraz stosowaniu przyjętej stopy oprocentowania do naliczenia odsetek umownych również od skredytowanych kosztów kredytu (30 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 29 ust. 3, art. 30 ust.1 pkt 6 ustawy, art. 30 ust.1 pkt 7 ustawy)
2. - wadliwie obliczył i wskazał rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwoty do zapłaty przez konsumenta (art. 30 ust.1 pkt 8 w zw. z art. 37 ust.2 pkt 1 ustawy)
3. - nie wskazał w ratach kredytu innych kosztów, które kredytobiorca ponosi w sytuacji gdy od składek ubezpieczeniowych zostały naliczone odsetki (art. 30 ust.1 pkt 10 ustawy)
4. - nieprecyzyjnie określił warunki i możliwości, na podstawie których może dojść do zmiany wysokości kosztów, tabeli opłat i prowizji (art. 30 ust.1 pkt 10 ustawy)
5. - wprowadził kredytobiorcę w błąd w zakresie formy oświadczenia w przedmiocie odstąpienia od umowy poprzez wywołanie mylnego wrażenia, że oświadczenia o odstąpieniu od umowy, które zostaną złożone w innej formie, niż pisemnej nie zostaną uznane za wywołujące skutki prawne

Pozwany w uzasadnieniu wskazał, że udzielił kredytobiorcy kredytu w łącznej wysokości 162.070,60 złotych. Wskazana kwota obejmuje kwotę udzielonego kredytu wraz z kredytowanymi kosztami kredytu, a nie całkowitą kwotę kredytu w wysokości 157.454,00 złotych, ponieważ zgodnie z § 5 ust. 1 umowy nie obejmuje ona kredytowanych kosztów kredytu określonych w § 1 ust. 2 pkt 3 umowy. Odnosząc się do pojęcia kwoty udzielonego kredytu to ani ustawa o kredycie konsumenckim, ani Dyrektywa nie wprowadzają takiego zakazu. Istotne jest, aby kredytodawca nie posługiwał się pojęciami sprzecznymi z ustawowymi.

W uzasadnieniu wskazał, że do wyliczenia RSSO pozwany uwzględnił, zgodnie z powołanymi przepisami, wartości określone w § 5 ust. 1 -3 umowy. Pozwany nie uwzględnił kredytowanych kosztów kredytu w całkowitej kredytu. Niezależnie od powyższego pozwany nie podziela stanowiska powoda, zgodnie z którym pozwany nie może naliczać oprocentowania od kwoty kredytu, która nie została wypłacona do rak kredytobiorcy.

Odnosząc się do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim to zdaniem pozwanej obowiązek polegający na wyodrębnieniu od kapitału „wszelkich innych kosztów kredytu” (np. jeżeli kredytobiorca zobowiązany jest do uiszczenia oprócz kapitału i odsetek m.in. składki ubezpieczeniowej lub prowizji to powinno to zostać wyodrębnione w harmonogramie spłat zobowiązania) nie występuje w przypadku skredytowanej opłaty jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż wówczas jest to część kapitału.

Ponadto wskazał, że kredytodawca nie jest zobowiązany do wskazania w treści umowy założeń do obliczeń odsetek w stosunku dziennym w przypadku odstąpienia od umowy, Z ustawy o kredycie konsumenckim nie wynika też obowiązek podawania w treści umowy stawki dziennej odsetek za opóźnienie, gdy konsument nie zwróci kapitału w terminie 30 dni od dni złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy.

Oświadczenie powoda o skorzystanie z sankcji kredytu darmowego jest nieskuteczne, bowiem oświadczenie to nie spełnia wymogów regulacji art. 45 ust.1 u.k.k. Ponadto, w ocenie pozwanego upłynął termin na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, zatem roszczenie powoda jest przedawnione. W ocenie pozwanego termin „wykonanie umowy” należy wiązać z datą uruchomienia kredytu. Uprawnienie do złożenia oświadczenia wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy, tj. dnia wykonania umowy przez pożyczkodawcę.

Ponadto, pozwany powołał się na zasadę proporcjonalności, wskazując iż sankcja zawarta polskiej ustawie w art. 45 ust.1 implementującą dyrektywę 2008/48/WE jest nadmiernie surowa i nieproporcjonalna w realiach niniejszej sprawy.

Pełnomocnik pozwanego powołał szereg orzecznictwa na potwierdzenie swojego stanowiska w sprawie. (k.54-71)

Pismem z dnia 11 lutego 2025 roku pełnomocnik powoda wniósł o skierowanie czterech pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w kontekście Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z 23.04.2008r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej Dyrektywę Rady 87/102/EWG ewentualnie o zawieszenie postępowania na podstawie art. 177 §1 pkt 3¹k.p.c. Zawieszenie postępowanie pełnomocnik powoda uzasadnił tym, iż obecnie przed TSUE są rozpoznawane zagadnienia prawne mające skutki w wykładu ustawy o kredycie konsumenckim i problematyki sankcji kredytu darmowego (C-566/24, C-744/24, C-472/23). Ponadto uzasadnił zasadą pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej, której stosowanie ma szczególne znaczenie w kontekście przepisów implementowanych na podstawie unijnych dyrektyw. (k. 112-120)

Pismem z dnia 31 marca 2025 roku pełnomocnik pozwanego ustosunkował się do pisma powoda z dnia 11 lutego 2025r. w ten sposób, że wniósł o oddalenie wniosku powoda o skierowanie pytań prejudycjalnych do TSUE oraz zawieszenie niniejszego postępowania na podstawie art. 177 §1 pkt 3¹ k.p.c. Pozwany wskazał, iż powód opiera żądnie na treści art. 45 ust. 1 u.k.k., który sankcjonuje naruszenie przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych, a nie doliczania do całkowitego kosztu kredytu odsetek od kredytowej prowizji, która nie ma znaczenia w kontekście art. 45 ust. 1 u.k.k.

Ponadto, pozwany wskazał wyliczenie odsetek umownych wskazanych w umowie. Pozwany zobowiązany był do spłaty kwoty udzielonego kredytu 162.070,60 zł, na którą składały się: 29.150,00 zł przeznaczony na potrzeby konsumpcyjne Kredytobiorcy, 118.304,00 zł przeznaczony na spłaty konsumpcyjne kredytobiorcy, 14.446,00 zł przeznaczony na zapłatę kosztów kredytu, tj. jednorazowej składki ubezpieczeniowej – wszystko powyżej wraz z ustawowymi odsetkami w równych ratach kapitałowo odsetkowych. W konsekwencji odsetki umowne zostały naliczone od kwoty udzielonego kredyty – 162.070,60 zł według stałej stopy procentowej 12,90%. Ponadto, pozwany uszczegółowił swoje stanowisko dot. prawidłowości wyliczenia RRSO (k. 125-135).

Pismem z dnia 06 czerwca 2025r. pełnomocnik powoda podtrzymał w całości stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2025r. Sąd Rejonowy w B. I Wydział Cywilny zawiesił postępowanie w sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez TSUE sprawy C-566/24 w zakresie pytania SR dla Łódzi – Śródmieścia w Łodzi postanowieniem z 23.07.2024r., sygn. XVIII C 1233/23. (k.219)

Pismem z dnia 24 czerwca 2025r. do sprawy włączył się Rzecznik Finansowy przedstawiając oświadczenie zawierające pogląd istotny dla niniejszej sprawy, na skutek wniosku powoda z dnia 14 lutego 2025r. skierowanego do Rzecznika Finansowego. Rzecznik Finansowy stwierdził, że biorąc pod uwagę treść umowy zawartej przez powoda i pozwanego można postawić tezę, iż kredytodawca dopuścił się naruszenia obowiązku określonego w art. 30 ust. 1 pkt 6), 7), 10) i 15) ustawy o kredycie konsumenckim, co uprawniałoby kredytobiorcę (powoda) do skorzystania z dyspozycji art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. (k. 224-231)

Pismem z dnia 13 marca 2026r. pełnomocnik powoda przedłożył do sprawy ogólne oświadczenie Rzecznika Finansowego zawierające istotny dla sprawy pogląd w sprawie sankcji kredytu darmowego. (k. 241-257)

Postanowieniem z dnia 04 maja 2026r. Sąd Rejonowy w B. I Wydział Cywilny podjął zawieszone postępowanie, nadto na podstawie art. 235²§1 pkt. 2 i 5 k.p.c. pominął wnioski dowodowe w punkcie 8 pozwu i 3 pisma procesowego pełnomocnika powoda z 06.06.2025r. (w przedmiocie opinii biegłego) jako mające wykazać fakt bezsporny, a częściowo nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zmierzający do przedłużenia postępowania, a także art. 235²§1 pkt. 2 k.p.c. pominął wnioski dowodowego pozwanego w pkt 7 i 8 odpowiedzi na pozew (dokumenty z opinii biegłego) jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. (k. 259)

Pismem z dnia 25 maja 2026 roku pełnomocnika powoda podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, podsumowując naruszenia ustawy o kredycie konsumenckim jakich dopuścił się w umowie pozwany. Przy naruszeniu przez pozwanego art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim rozwinął, że pozwany pouczając kredytobiorcę wyłącznie o terminie z art. 53 ust. ustawy o kredycie konsumenckim pominął informację o tzw. przesuwającym się terminie z art. 53 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim tj. jeżeli umowa nie zawiera elementów określonych w art. 30, konsument może odstąpić w terminie 14 dni od dnia dostarczenia wszystkich dokumentów. Ponadto powołał się na treść i uzasadnienie wyroku TSUE w sprawie C-744/24 z dnia 23 kwietnia 2026 roku.

Sąd ustalił, co następuje

W dniu 20 kwietnia 2023 roku powód K. K. zawarł z (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. umowę o kredyt konsolidacyjny nr (...).

W § 1 ust. 1 umowie wskazano, że w/w bank udzielił powodowi K. K. kredytu w kwocie 162.070,60 złotych, który kredytobiorca zobowiązany jest spłacić wraz z należnymi za okres korzystania z kredytu odsetkami umownymi na zasadach i warunkach określonych w dalszych postanowieniach umowy. W §1 ust. 2 umowy wskazano „Kredyt przeznaczony jest na: 1) potrzeby konsumpcyjne Kredytobiorcy w wysokości 29150.00 zł; 2) spłatę zobowiązań kredytobiorcy z tytułu: a) umowy kredytu kredyt na zakup towarów, usług i papierów wartościowych nr […] na rachunek prowadzony w (…) w wysokości 997.00zł; b) umowy kredytu Kredyt niecelowy oraz studencki nr […] na rachunek prowadzony w (…) w wysokości 75861.00 zł; umowy kredytu Kredyt na zakup towarów, usług i papierów wartościowych nr [….] na rachunek prowadzony w (…) w wysokości 41446,00 zł; ust. 3) zapłatę kosztów kredytu określonych poniżej: a) prowizji za udzielenie kredytu w wysokości 0.00 zł z zastrzeżeniem §2; b) jednorazowej składki ubezpieczeniowej do przekazania (…) w wysokości 14.616,60 zł, z tytułu zawarcia przez Kredytobiorcę umowy ubezpieczenia dla kredytobiorców kredytów gotówkowych udzielanych przez (…) – pakiet NNW, utrata pracy i zwrot kosztów opłat eksploatacyjnych numer (...) ”.

Zgodnie z §1 ust. 5 umowy „Niniejsza umowa zawarta jest na okres od dnia 2023-04-20 do dnia 2033-04-05, pod warunkiem zawieszającym wydania pozytywnej decyzji kredytowej, poproszonej weryfikacją i potwierdzeniem zgodności danych zgłoszonych przy składaniu wniosku. […]”.

Zgodnie z §3 ust.1 umowy oprocentowanie kredytu jest liczone według stopy stałej, która wynosi 12,90% w stosunku rocznym. W §3 ust.2 umowy oprocentowanie kredytu z zastrzeżeniem ust. 3 nie zmieni się w trakcie trwania umowy. W §3 ust.3 u mowy wskazano, iż w trakcie umowy oprocentowanie nie przekroczy wysokości odsetek maksymalnych w rozumieniu art. 359§2¹ k.c.

Zgodnie z §4 ust.1 umowy bank pobiera opłaty i prowizje zgodnie z postanowieniami umowy oraz taryfy opłat i prowizji (...) SA dla klientów indywidualnych, zwanej dalej Taryfą Opłat i Prowizji, za czynności związane z obsługą kredytu oraz zmianą postanowień umowy. Zgodnie z § 4 ust. 2 w trakcie umowy opłaty i prowizje mogą ulec zmianie. W §4 ust. 3 umowy wskazano, że zmiany opłat i prowizji mogą nastąpić w przypadku wystąpienia przynajmniej jednego z poniższych warunków:

1. 1) zmiana wysokości płacy minimalnej oraz poziomu wskaźników publikowanych przez GUS: inflacji, przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw;
2. 2) zmiany cen energii, połączeń telekomunikacyjnych, usług pocztowych, rozliczeń międzybankowych oraz stóp procentowych ustalanych przez Narodowy bank Polski 3) zmiany cen usług i operacji, z których bank korzysta przy wykonywaniu poszczególnych czynności bankowych i niebankowych;
3. 4) zmiany adresu lub formy świadczony przez bank usług (w tym zmiany lub dodania nowej funkcjonalności w zakresie obsługi danego produktu) w zakresie, w jakim te zmiany maja wpływ na koszty ponoszone przez bank w związku z wykonaniem umowy;
4. 5) zmiany przepisów prawa regulujących produkty lub usługi oferowane przez bank lub mających wpływ na wykonanie umowy, w zakresie w jakim zmiany mają wpływ na koszty ponoszone przez Bank w związku z wykonaniem umowy;
5. 6) zmiany przepisów podatkowych i/lub zasad rachunkowości stosowanych przez Bank, w zakresie jakim te zmiany mają wpływ na koszty ponoszone przez bank w związku z wykonaniem umowy;
6. 7) zmiany lub wydanie nowych orzeczeń sądowych, orzeczeń organów administracji, zaleceń, rekomendacji uprawnionych organów, w tym Komisji Nadzoru Finansowego – w zakresie mającym wpływ na koszty ponoszone przez bank w związku z wykonaniem umowy.

Zgodnie z §4 ust. 4 umowy zmiany stawek opłat i prowizji następują na zasadach i w wysokości określonych w Taryfie Opłat i Prowizji. Zapis wskazany w § 4 ust. 3 umowy jest tożsamy z treścią ust. 10 Wyciągu z Taryfy Opłat i Prowizji. Zgodnie z ust. 11 w/w Wyciągu zmiany wysokości opłaty i prowizji będą odbywały się wg następujących zasad:

1. a) zamiana opłat i prowizji przewidzianych w taryfie Opłat i Prowizji dla jednego produktu może być dokonywana nie częściej niż 4 razy w roku, b) opłaty i prowizje zawarte w Taryfie Opłat i Prowizji nie mogą ulec zmniejszeniu lub zwiększeniu o więcej niż 200 % wysokości dotychczasowej opłaty lub prowizji, z zastrzeżeniem ust. 12, c) zmiana wysokości danej opłaty lub prowizji następuje w okresie nie późniejszym niż 6 miesięcy od wystąpienia przesłanki do wprowadzenia tej zmiany, d) ustalenie stawek opłat i prowizji za czynności, za które bank nie pobierał opłat/prowizji oraz określenie wysokości opłat/prowizji dla nowych produktów lub usług, odbywa się z uwzględnieniem stopnia pracochłonności wykonywanych w związku z tymi czynności oraz poziomu kosztów ponoszonych przez bank.

Zgodnie z ust. 12 w/w Wyciągu ograniczenie, o którym mowa w ust. 11 lit. B nie dotyczy sytuacji, w której do Taryfy Opłat i Prowizji wprowadzone są nowe opłaty lub prowizje lub, gdy ich dotychczasowa wysokość wynosiła 0 złotych.

W §5 ust. 1 umowy wskazano, iż całkowita kwota kredytu wynosi 147.454,00 zł oraz, że kwota ta nie obejmuje kredytowanych kosztów kredytu określonych w §1 ust. 2 pkt 3) umowy. W §5 ust. 2 umowy wskazano, iż całkowity koszt kredytu na dzień zawarcia umowy wynosi 140.366,96zł i na kwotę tą składają się: 1) naliczone odsetki umowne – 125.750,36 zł; 2) prowizja za udzielenie kredytu – 0.00 zł; 3) jednorazowa składka ubezpieczeniowa za ubezpieczenie – pakiet NNW, utrata pracy i zwrot kosztów opłat eksploatacyjnych dla PZU SA – 14.616,60 zł. Zgodnie z §5 ust. 3 umowy całkowita kwota do zapłaty na dzień zawarcia umowy wynosi 287.820,96 zł i jest to suma całkowitej kwoty kredytu z ust. 1 oraz całkowitego kosztu kredytu z ust. 2. Zgodnie z §5 ust.4 umowy rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO) na dzień zawarcia umowy wynosi 16.50%. Bank wyliczył ją, uwzględniając wartości z ust. 1-3 powyżej przyjmując następujące założenia: 1) umowa będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta, a zobowiązania z niej wynikające zostaną wypełnione w terminach określonych w umowie; 2) spłata kredytu odbywać się będzie zgodnie z harmonogramem spłat, który określa wysokość oraz terminy spłat rat; 3) prowizja za udzielenie kredytu (o ile występuje), opłata dla pośrednika kredytowego (o ile występuje) oraz jednorazowa składka ubezpieczeniowa (o ile występuje) są kredytowane; 4) odstępy czasu między datami używanymi w obliczeniach wyrażane są w latach lub w ułamkach roku, przy czym rok liczy 365 dni, a w przypadku lat przystępnych 366 dni; 5) wynik obliczeń podawany jest z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku.

Zgodnie z §6 ust. 1umowy kredytobiorca zobowiązał się do spłaty kredytu wraz z należnymi za okres korzystania z kredytu odsetkami umownymi w 120 równych miesięcznych ratach kapitałowo-odsetkowych płatnych nie później niż do 5 dnia każdego miesiąca, z zastrzeżeniem, że termin płatności pierwszej raty przypada w dniu 2023-05-05.

Zgodnie z §7 ust.1 umowy kredytobiorca ma prawo bez podania przyczyny odstąpić od umowy w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymaniu informacji o ziszczeniu się warunku zawieszającego dla zawarcia umowy, tj. ostatecznej decyzji kredytowej, zgodnie z §1ust.5 powyżej. W przypadku, gdy umowa nie zawiera elementów określonych w art.30 ustawy o kredycie konsumenckim, kredytobiorca może odstąpić od umowy w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia doręczenia przez bank wszystkich elementów wymienionych w art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim. Zgodnie z §7 ust.2 umowy termin do odstąpienia od umowy jest zachowany, jeżeli kredytobiorca przed jego upływem, złoży oświadczenie w placówce banku lub pod adres: ul. (...), (...) - (...) W.. Dla zachowania terminu odstąpienia od umowy wystarczające jest wysłanie oświadczenia przed jego upływem. Oświadczenie można złożyć na wzorze stanowiącym załącznik do umowy.

Zgodnie z §7 ust. 5 umowy kredytobiorca zobowiązany jest zwrócić bankowi niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, całkowitą kwotę kredytu w wysokości 147.454,00 zł wraz z naliczonymi od tej kwoty odsetkami za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu. Dniem spłaty kredytu jest dzień wpłaty na rachunek bankowy kredytu wyżej wymienionych środków. Zgodnie z §7 ust.6 umowy wysokość odsetek umownych należnych w stosunku dziennym wynosi 52.11 zł. (dowód: umowa o kredyt konsolidacyjny nr (...) z załącznikami w tym wyciąg z taryfy Opłat i Prowizji k. 21-31 formularz informacyjny k. 76-78v).

Pismem z dnia 24 czerwca 2024r roku pełnomocnik powoda wezwał do zapłaty (...) Bank SA do zapłaty kwoty 22.781,46 zł tytułem zwrotu nienależnych świadczeń spełnionych na podstawie umowy (...) z dnia 20.0.42023r. w okresie od 24.04.2023r. do dnia 05.06.2024r. Pełnomocnik wskazał, iż bank naruszył art. 30 ust.6 ustawy w ten sposób, że nierzetelnie i nieprawidłowym wskazał w umowie warunków stosowania stopy oprocentowania oraz stosowania przyjętej stopy oprocentowania do naliczania odsetek umownych również od skredytowanych kosztów kredytu oraz że naruszył art. 30 ust. 7 ustawy poprzez nieprawidłowe obliczenie i wskazaniu rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta. Załącznikiem do ww. wezwania do zapłaty było oświadczenie powoda z dnia 26.03.2024r. w trybie art. 45 ust. 1 u.k.k. o skorzystaniu przez niego z sankcji kredytu darmowego co do umowy zawartej przez strony 20.04.2023r. roku.

Jako uzasadnienie złożenia tego oświadczenia podał naruszenie przez bank obowiązków wynikających z przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, w szczególności kredytodawca naruszył art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy, wskazując nieprawidłowo RRSO i całkowitą kwotę do zapłaty.

Pismo to wraz z oświadczeniem zostały doręczone pozwanemu bankowi 02 lipca 2024 roku.

(dowody: wezwanie do zapłaty wraz z oświadczeniem k. 32-35, potwierdzenie nadania k. 36-37, pocztowe śledzenie przesyłek k. 38)

W okresie od 20 kwietnia 2023 roku do 12 czerwca 2024 roku K. K. z tytułu w/w umowy kredytu spłacił: kapitał w wysokości 10.842,16 złotych, odsetki umowne w wysokości 22.781,46 złotych, odsetki karne w wysokości 19,60 złotych.

(dowód: opinia bankowa (informacja o produktach kredytowych z dnia 12 czerwca 2024 roku wraz z historią wypłat i wpłat wydana przez (...) Bank S.A. z siedzibą w W. k. 30-31).

Sąd zważył, co następuje

Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie Sąd ustalił na podstawie powołanych powyżej dokumentów. Treść tych dowodów jest zgodna ze sobą i tworzy spójny obraz stanu faktycznego w sprawie, a autentyczność i wiarygodność żadnego z dokumentów nie była przez strony kwestionowana.

Jednocześnie należy wskazać, że załączona przez powoda w odpowiedzi na pozew opinia prawna dr hab. Marcina Spyra z dnia 2022 roku oraz opinia prawna sporządzona przez biegłego sądowego z zakresu finansów i bankowości z dnia 05 października 2024 roku na zlecenie innego sądu pozostają nieistotne na gruncie przedmiotowej sprawy, ponieważ ocena naruszeń obowiązków informacyjnych w umowie kredytu powinna być dokonana w odniesieniu do konkretnego umowy łączącej strony. Ponadto opinia prawna nie stanowi wiążącego charakteru przy wydawaniu orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie a ma jedynie charakter informacyjny.

W ocenie Sądu częściowo nieistotnym i mającym wykazać fakt bezsporny był wniosek powoda o przesłuchanie powoda na fakty: warunków zawarcia umowy w tym w szczególności: braku negocjacji i indywidualnych uzgodnień postanowień umowy, wysokość wypłaconej kwoty kredytu, naliczenia odsetek od kwoty kredytu obejmującej kredytowane koszty kredytu, wysokości udzielonego kredytu, wysokości kosztów pozaodsetkowych, naruszenia przez kredytodawcę obowiązków wynikających z ustawy z dnia 12.05.2011 roku o kredycie konsumenckim (dalej ustawa o kredycie konsumenckim). Ocena zapisów umowy w tym ocena, czy pozwany naruszył określone obowiązki informacyjne wynikające z przepisów ustawy o kredycie konsumenckim jest wynikiem analizy treści umowy, jej załączników i nie obejmuje swoim zakresem subiektywnej oceny kredytobiorcy. Z uwagi na powyższe postanowieniem z dnia 04 maja 2026 roku Sąd pominął w/w wnioski dowodowe.

Odnosząc się do kwestii wniosku powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości na fakt – wysokości uiszczonych przez powoda w spornym okresie kosztów kredytu obejmujących odsetki i pozaodsetkowe koszty kredyt; nienależnego charakteru pobranych /uiszczonych w/w kwot po zastosowaniu sankcji kredytu darmowego, prawidłowej wysokości RRSO oraz prawidłowej całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta na dzień zawarcia umowy to należy wskazać, w pierwszej kolejności, że kwota żądania pozwu o zapłatę w wysokości 22.781,46 złotych została ustalana w oparciu o zaświadczenie bankowe, w którym pozwany dokonał zestawienia spłaconych części odsetkowych każdej raty w okresie od dnia 20 kwietnia 2023 roku do 12 czerwca 2024 roku. Powyższe wskazał już w uzasadnieniu pozwu powód, zatem nie było potrzeby dopuszczenia dowodu z opinii biegłego sądowego na fakt – wysokości uiszczonych przez powoda w spornym okresie kosztów kredytu obejmujących odsetki i pozaodsetkowe koszty kredyt; nienależnego charakteru pobranych /uiszczonych w/w kwot po zastosowaniu sankcji kredytu darmowego.

Co do faktu ustalenia prawidłowej wysokości RRSO to na gruncie niniejszej sprawy nie istotnym ustalenie prawidłowej wysokości RRSO tj. precyzyjne wskazanie jego wysokości, ale jedynie ustalenie, czy RRSO wskazane w umowie kredytu było nieprawidłowo wyliczone. Wnioski w tym zakresie można jednoznacznie ustalić już na podstawie samych zapisów umowy, w tym poprzez określenie, czy kryteria przyjęte do wyliczenia RRSO w umowie kredytu były prawidłowe przyjęte – powyższe będzie przedmiotem rozważań w dalszej części uzasadnienia. W ocenie Sądu ustalenie, czy w umowie kredytu RRSO było wyliczone nieprawidłowo, a tym samym ustalenie, że kredytodawca naruszył w tym zakresie obowiązek informacyjny, przy założeniach wskazanych w umowie nie wymaga korzystania z wiedzy specjalisty (biegłego z zakresu rachunkowości). To samo dotyczy kwestii ustalenia, czy całkowita kwota do zapłaty została ustalona prawidłowo. Z uwagi na powyższe postanowieniem z dnia 04 maja 2026 roku Sąd pominął w/w wniosek dowodowy.

Powództwo wniesione w sprawie było zasadne w całości.

W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje kwestia skuteczności zawarcia umowy pożyczki z dnia 20 kwietnia 2023 roku pomiędzy stronami, do której zastosowanie mają przepisu ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim Dz. U. z 2025 r. poz. 1362 (dalej ustawa o kredycie konsumenckim lub u. k.k.), na podstawie której całkowita kwota kredytu wynosiła 147.454,00 złotych, kwota kredytu wynosiła 162.070,60 złotych oraz na podstawie której pozwany pobrał od powoda kwotę 14.616,60 złotych tytułem jednorazowej składki ubezpieczeniowej (§1 ust.2 pkt 3 umowy) jako koszt związany z udzieleniem kredytu. Bezspornym był także okres kredytowania od dnia 20 kwietnia 2023 roku do 05 kwietnia 2033 roku oraz fakt, iż oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zostało skutecznie doręczone pozwanemu w dniu 02 lipca 2024 roku

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu między stronami było w pierwszej kolejności ustalenie, czy oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego złożone przez powoda było skuteczne wobec pozwanego tj. czy pozwany złożył takie oświadczenie w terminie. W następnej kolejności przedmiotem sporu był fakt, iż pozwany w umowie kredytu z dnia 20 kwietnia 2023 roku naruszył obowiązki informacyjne zawarte w art. 30 ust. 1 pkt 4, 6 i 7,10,15 ustawy o kredycie konsumenckim, a przede wszystkich fakt skuteczności skorzystania przez powoda z sankcji kredytu darmowego uregulowanego w art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim. W konsekwencji spornym była kwestia oceny zasady proporcjonalności do skutecznego i w pełnym zakresie skorzystania przez powoda z sankcji kredytu darmowego określonej w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim.

Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1 -8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Ustawa o kredycie konsumenckim stanowi w części implementację Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (dalej jako Dyrektywa 2008/48/WE). Art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim stanowi implementacje art. 23 Dyrektywy 2008/48/WE. Zgodnie z jego treścią państwa członkowskiej ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcję muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Jednocześnie nie można pomijać celów dyrektywy, która zmierza do zagwarantowania podobnego, wysokiego, poziomu ochrony konsumentów na terenie całej wspólnoty. Sankcja kredytu darmowego ma na celu przede wszystkim ochronę konsumenta. Co do zasady konsument jako biorący kredyt, pożyczkę ma niewielki wpływ na treść umowy, jak jest przez niego zawierana. Tym samym powyższe ma chronić konsumenta przed skutkami, jaki może rodzić brak realnego wpływu na treść zawieranej umowy. Umowa powinna zostać przygotowana przez kredytodawcę w sposób rzetelny i nienaruszająca praw kredytobiorcy. Oczywiste jest, że kredytodawca, udzielając kredytu, dąży przede wszystkim do osiągnięcia zysku, nie może to jednak zostać osiągnięte poprzez nieuczciwą praktykę wobec konsumenta.

Celem art. 45 u.k.k. jest, aby konsument przy zawarciu umowy otrzymał wszystkie dane, niezbędne do oceny ekonomicznej i prawnej zawieranej umowy oraz uzyskał możliwość jej realnego porównania z innymi ofertami dostępnymi dla niego na rynku kredytowym. Oczywistym jest, że otrzymanie przez niego nieprawidłowych danych w tym zakresie nie spełniłoby tego celu oraz wprowadzało go w błąd, uniemożliwiając podjęcie racjonalnej i korzystnej dla niego decyzji. Takie zachowanie ewentualnego pożyczkodawcy byłoby też naganne i nieetyczne. Wszystkie te okoliczności wykluczają taką interpretację przepisów o sankcji kredytu darmowego. Konsument, któremu pożyczkodawca podał przy zawarciu umowy nieprawidłowe dane co do zawieranej przez niego umowy pożyczki ma więc możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego.

Należy stanowczo podkreślić, że naruszenie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim nie jest wyłącznie brak informacji, lecz także podanie tej informacji w sposób: niepełny, nieprawidłowy, czy też wprowadzający w błąd. Powyższe zostało potwierdzone w uzasadnieniu wyroku TSUE z dnia 13 lutego 2025 roku w sprawie C-472/23 (motyw 30 i 31) „wskazanie RRSO, które nie odzwierciedla wiernie wszystkich kosztów wymienionych w rt. 3 lit. g dyrektywy 2008/48, pozbawia konsumenta możliwości określenia zakresu jego zobowiązania w taki sposób jak brak wskazania tej stopy”, „obowiązek wskazania RRSO w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły nie ogranicza się do zakazu zaniżenia go, ponieważ błędne RRSO może również polegać na zawyżeniu jego wartości”. Trybunał podkreślił, że obowiązek podania RRSO w sposób jasny i zwięzły nie ogranicza się wyłącznie do zakazu jej zaniżania.

Na gruncie przedmiotowej sprawy powód pismem z dnia 26.03.2024r., które zostało doręczone pozwanemu w dniu 02 lipca 2024 roku złożył oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, powołując się jednocześnie na szereg naruszeń obowiązków informacyjnych dokonanych przez pozwanego przy zawieraniu umowy kredytu z dnia 20 kwietnia 2023 roku.

Przechodząc do rozważań w zakresie sankcji kredytu darmowego to na wstępie należy jednoznacznie wskazać, że powód nie uchybił terminowi do złożenia takiego oświadczenia w terminie 1 roku, a złożone przez powoda oświadczenie jest skuteczne.

Zgodnie z art. 45. ust. 5 uprawnienie to wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Roczny (prekluzyjny) termin dla złożenia oświadczenia – w rozumieniu art.45 ust. 1 u.k.k. rozpoczyna swój bieg od dnia wykonania umowy o kredyt konsumencki. Przez wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której należycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego, w tym obowiązki powstające z mocy ustawy. Chodzi o obowiązki dotyczące świadczenia głównego i świadczeń ubocznych, po stronie konsumenta oraz kredytodawcy, wykonane dobrowolnie lub przymusowo (Wyrok SA w Warszawie z 1.07.2019 r., V ACa 118/18, LEX nr 2706625). W typowych przypadkach umowę o kredyt konsumencki uznaje się za wykonaną w dniu, w którym konsument spłacił ostatnią należność z tytułu tej umowy na rzecz kredytodawcy. Wykonanie umowy następuje w dniu, w którym strony wywiążą się z wszystkich obowiązków ciążących na nich na podstawie umowy.

Jeżeli konsument wykona umowę, a następnie złoży w ciągu roku oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, wówczas jest on zwolniony z wszystkich poniesionych już kosztów (wykonanie umowy zakłada wywiązanie się z wszystkich obowiązków), a po stronie kredytodawcy powstaje obowiązek zwrotu kosztów kredytu (za wyjątkiem kosztów ustanowienia zabezpieczeń kredytu. (komentarze do art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim: T. Czech, WKP 2018, LEX oraz M. Stanisławska, Warszawa 2018, SIP Legalis).

Twierdzenia pozwanego w przedmiocie uchybienia terminowi rocznemu są w całości błędne. Pozwany mylnie twierdzi, iż termin 1 roku należy liczyć od wykonania umowy w kontekście obowiązku kredytodawcy, tj. z datą uruchomienia kredytu.

Kredytobiorca oświadczenie złożył przed spłatą kredytu, a zatem nie można mówić o jakimkolwiek uchybieniu po stronie powoda. Uruchomienie sankcji kredytu darmowego zależy od wykonania przez konsumenta uprawnienia prawokształtującego. Sformułowanie, jakie zamieszczono w art. 45 ustawy: „po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia”, jest typowe dla przypadków, w których w przepisach prawa cywilnego wprowadza się uprawnienie prawokształtujące. „Oświadczenie”, oznacza więc oświadczenie woli, a nie oświadczenie wiedzy. Wykonując uprawnienie prawokształtujące, składa się oświadczenie woli. Skutki związane z sankcją kredytu darmowego powstają po złożeniu oświadczenia. Jest to sformułowanie charakterystyczne dla skutków wykonania. Jak wynika z treści art. 45 ust. 5 ukk roczny termin na złożenie tego oświadczenia należy liczyć od dnia wykonania umowy w całości, a nie jedynie w określonym zakresie.

Odnosząc się kolejno do zarzutu pozwanego o nieskuteczności złożonego oświadczenia z uwagi na ogólnikowe wymienienie terminów przy braku precyzujących wyjaśnień tych naruszeń. Oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego ma charakter prawo kształtujący. Zatem warunkiem skorzystania przez konsumenta – kredytobiorcę z sankcji kredytu darmowego – w rozumieniu art. 45 ust. 1 u.k.k. jest złożenie wskazanego w nim pisemnego oświadczenia – kredytodawcy. Istotne jest i to, że w art. 45 ust. 1 u.k.k. nie wprowadzono żadnych wymagań co do treści oświadczenia konsumenta. W drodze wykładni systemowej oraz funkcjonalnej należy uznać, że wystarczy, iż – zgodnie z zasadami ogólnymi dotyczącymi składania oświadczeń woli – ujawnia ono w sposób dostateczny wolę konsumenta odnośnie do zastosowania sankcji kredytu darmowego (art. 60 k.c.). Może być wyrażone w sposób skrótowy bądź lakoniczny, jeżeli jego sens wynika z okoliczności, w których zostało złożone (art. 65 § 1 k.c.).

Jeżeli kredytobiorca złoży kredytodawcy oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego – w rozumieniu art. 45 ust. 1 u.k.k., czyli oświadczenie dostatecznie objawiające taką wolę, a oświadczenie to nawet nie zawiera żadnego uzasadnienia, bo kredytodawca nawet nie musi w nim wskazywać na konkretne naruszenia obowiązku informacyjnego przez postanowienia umowy kredytu konsumenckiego, to na sądzie rozpoznającym sprawę, w której kredytobiorca, w ramach obrony swoich praw (konsumenta) powołuje się na fakt złożenia takiego oświadczenia i składa go także do akt sprawy, spoczywa obowiązek zbadania z urzędu, czy postanowienia umowy naruszają chociaż w jednym przypadku obowiązek informacyjny (biorąc pod uwagę obowiązki informacyjne wskazane – z przywołaniem konkretnych przepisów u. k.k. w art. 45 ust. 1 u.k.k.). To oznacza, że ta powinność sądu zbadania naruszenia obowiązku informacyjnego przez postanowienia umowy kredytu konsumenckiego, jest niezależna od tego, czy kredytobiorca w ogóle wskaże na to naruszenie.

Obowiązek zbadania przez sąd z urzędu, czy postanowienia umowy o kredyt konsumencki spełniają kryteria informacyjne w rozumieniu art. 10 ust. 2 dyrektywy potwierdził także (...), w wyroku z dnia 21.04.2016 r., C-377/14, stwierdzając, że „Artykuł 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki należy interpretować w ten sposób, że nakłada on na sąd krajowy rozpoznający spór dotyczący wierzytelności wywodzonych z umowy o kredyt w rozumieniu rzeczonej dyrektywy obowiązek zbadania z urzędu poszanowania wymogu informacyjnego przewidzianego w przywołanym przepisie oraz wyciągnięcia wszystkich wynikających z prawa krajowego konsekwencji naruszenia takiego obowiązku, pod warunkiem, że mające zastosowanie sankcje spełniają wymogi ustanowione w art. 23 tej samej dyrektywy.” (wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 17.06.2026r., sygn. II Ca 759/26).

Mając na względzie powyższe, należy zaprzeczyć twierdzeniom pozwanego, że ogólnikowe wymienienie terminów w oświadczeniu o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego nie spełnia wymogów art. 45 ust. 1 u.k.k. Brak jest w ustawie rygoru uzasadniania czy szczegółowego uzasadniania/ kalkulowania roszczeń w samym oświadczeniu. Nadto, zauważyć należy, iż powód w oświadczeniu tym powołał się na art. 30 ust.1 pkt 7) u. k.k.

Przechodząc do kwestii zasadności skorzystania przez powoda z sankcji kredytu darmowego na gruncie przedmiotowej sprawy należy ustalić, czy pozwany przede wszystkim wprowadził w błąd powoda w zakresie niejasnego sformułowania informacji o całkowitej kwocie kredytu, ponadto czy pozwany miał prawo do naliczenia odsetek nie tylko od kapitału kredytu, ale także od kosztów kredytu tj. składki ubezpieczenia. Powyższe ma zasadnicze znaczenie dla oceny realnej możliwości analizy przez konsumenta zawartej umowy mając na względzie aspekt ekonomiczny, prawidłowości wyliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) oraz całkowitej kwoty do zapłaty, a w konsekwencji dla oceny zasadności naruszenia przez pozwanego obowiązku informacyjnego określonego w art. 30 ust. 1 pkt 4, art. 30 ust. 1 pkt 6 i art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim warunkującego skorzystanie przez powoda z sankcji kredytu darmowego.

Powód w pierwszej kolejności podniósł, iż pozwany niejasno sformułował informacje o całkowitej kwocie kredytu. W niniejszej sprawie wskazano w umowie, że całkowita kwota kredytu wynosiła 147.454,00 zł (§5 ust.1 umowy) i tak ustalona nie obejmowała kredytowanych kosztów kredytu. Natomiast kwota kredytu wynosiła 162.070,60 zł (§1 ust.1 umowy) – z uwzględnieniem kredytowanych kosztów kredytu, tj. kosztu jednorazowej składki ubezpieczeniowej w wysokości 14.616,00 zł. Wyżej zastosowany zabieg wprowadza w błąd konsumenta co do rzeczywistej kwoty udzielonej mu pożyczki. Całkowita kwota kredytu obejmuje całość kwot udostępnionych konsumentowi, co oznacza, że „kwota kredytu” nie może stanowić kwoty wyższej niż kwota „całkowita”. Całkowita kwota kredytu, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (o czym mowa poniżej) oznacza wyłącznie te środki, które zostały wypłacone konsumentowi (tzw. kwota na rękę) i pozostawione do jego swobodnej dyspozycji. W żadnym razie kwota wyższa niż wskazana jako całkowita kwota kredytu nie została pozostawiona do swobodnej dyspozycji konsumenta. (Sąd Rejonowy w Gdyni z dnia 06.07.2022r. sygn. akt I1 C 64/22)

Sąd podziela stanowisko Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 06.07.2022r. sygn. akt I1 C 64/22, „Zdaniem Sądu takie sformułowanie umowy (wprowadzenie pozaustawowej definicji „kwoty kredytu” obok ustawowej definicji „całkowitej kwoty kredytu”) dla przeciętnego konsumenta jest niejasna, gdyż porównanie oznaczeń tych definicji: „kwota kredytu” i „całkowita kwota kredytu” jednoznacznie sugeruje, że to drugie pojęcie jest szersze i powinno obejmować więcej, niż „kwota kredytu”, tymczasem jest dokładnie odwrotnie. Co więcej, jeżeli przeciętny konsument dokonywałby porównania parametrów kredytu z ofertą innego banku (zakładając nieabuzywność ofert porównawczych) i spoglądałby na rubryki oznaczone formułą „całkowita kwota kredytu” doszedłby do nieprawdziwych wniosków, bo oferta innego banku uwzględniającego kredytowane koszty kredytu w pozycji „całkowita kwota kredytu” byłaby (przy założeniu konkurencyjności rynku, czyli względnego podobieństwa warunków i kosztów przy danej kwocie zapotrzebowania) mniej korzystna. Mając na względzie powyższe, Sąd podziela argumentację powoda w tym zakresie.

Wprawdzie zgodzić należy się ze stanowiskiem pozwanego, że ani ustawa o kredycie konsumenckim ani Dyrektywa nie prowadzają zakazu posługiwania się nieustawowymi pojęciami takimi jak kwota udzielonego kredytu, jednak użycie tych pojęć w umowie kredytowej powinno być jasne i zrozumiałe. Kredytodawca dla wykazania prawidłowo zrealizowania obowiązku informacyjnego powinien zatem unikać pojęć niejednoznacznych lub wprowadzających w błąd. W ocenie Sądu na gruncie przedmiotowej sprawy kredytodawca jasno i zrozumiale wskazał w § 5 ust. 1 umowy, że całkowita kwota kredytu wynosi 147.545,00 złotych i nie obejmuje kredytowanych kosztów kredytu określonych w § 1 ust. 2 pkt 3). Niemniej wskazana w § 1 ust. 1 umowy kwota kredytu w wysokości 162.070,60 złotych tych cech nie spełnia, bowiem nie zawiera jednoznacznej i czytelnej informacji - z punktu widzenia przeciętnego konsumenta, który jest należycie poinformowany, uważny i ostrożny, że zawiera ona w sobie kwotę całkowitej kwoty kredytu w wysokości 147.545,00 jako wypłaconej kredytobiorcy oraz kwotę finansowanych kosztów pozaodsetkowych kredytu w postaci jednorazowej składki ubezpieczeniowej w wysokości 14.616,60 złotych.

Dokonując oceny naruszenia przez pozwanego obowiązku informacyjnego określonego z art. 30 ust 1 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim należy wskazać, że zgodnie z jego treścią umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy;

Błędnie określone w umowie m.in. warunki stosowania stopy procentowej skutkują naruszeniem obowiązku informacyjnego określonego w art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim. Zgodnie z art. 5 ust. 10 ustawy o kredycie konsumenckim stopa oprocentowania kredytu - stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym.

Dokonując oceny naruszenia przez pozwanego obowiązku informacyjnego określonego z art. 30 ust 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim to należy wskazać, że zgodnie z jego treścią umowa o kredyt konsumencki powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia.

Zgodnie z powołanym przepisem umowa o kredyt konsumencki powinna określać m.in. rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (RRSO) oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta to suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu (art. 5 pkt 8 u.k.k.). Całkowity koszt kredytu wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach - z wyjątkiem jednak kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta (art. 5 pkt 6 u.k.k.).

Z kolei całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt (art. 5 pkt 7 u.k.k.). Rzeczywista roczna stopa oprocentowania - całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (art. 5 pkt 12 u.k.k.).

Na gruncie przedmiotowej sprawy, całkowita kwota kredytu w wysokości 147.454,00 złotych została w umowie z dnia 20 kwietnia 2023 roku wskazana prawidłowo. Z treści § 1 ust. 1 umowy kredytu wynika, że bank udzielił kredytobiorcy kredyt w wysokości 162.070,60 złotych, który kredytobiorca zobowiązuje się spłacić wraz z należnymi za okres kredytu odsetkami umownymi na zasadach i warunkach określonych w dalszych postanowieniach umowy. Powyższe jednoznacznie oznacza, że pozwany bank naliczył odsetki od kwoty kredytu w wysokości 162.070,60 złotych, która swoim zakresem obejmowała całkowitą kwotę kredytu w wysokości 147.454,00 złotych oraz pozaodsetkowe koszty kredytu w postaci jednorazowej składki ubezpieczeniowej w wysokości 14.616.60 złotych.

W ocenie Sądu naliczenie odsetek ustawowych także od pozaodsektowych kosztów kredytu jednoznacznie wskazuje, że całkowity koszt kredytu był błędnie wyliczony, co w konsekwencji skutkują błędnym wyliczeniem: całkowitych kosztów kredytu, rzeczywistej rocznej stopy procentowej (RSSO) oraz całkowitej kwoty do zapłaty.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że postanowienia umowne, nakładające na powoda obowiązek zapłaty odsetek od składki ubezpieczeniowej, to jest kwoty, której powód faktycznie nigdy nie otrzymał do dyspozycji i której bank nigdy nie przekazał w jego imieniu podmiotowi trzeciemu, są sprzeczne z naturą stosunku prawnego jakim jest zobowiązanie do zapłaty odsetek (art. 353¹ k.c.).

Konsument musi, bowiem zapłacić wynagrodzenie w postaci odsetek nie tylko od kapitału jaki faktycznie otrzymał, ale też od takiego, którego nigdy nie otrzymał do dyspozycji, ani którego nie przekazano w jego imieniu podmiotowi trzeciemu. System „kredytowania” przez pożyczkodawcę składki ubezpieczeniowej jest bowiem o tyle iluzoryczny, że w istocie rzeczy jest matematycznym sposobem na zwiększenie kwoty, od której naliczane są odsetki, ponad kwotę rzeczywiście przekazywaną konsumentowi, a tym samym zwiększenia stopy odsetek, często poza ustawowo dopuszczalny pułap. O ile prawo nie zakazuje takiej konstrukcji prawnej umowy, o tyle pobieranie odsetek od skredytowanych kosztów jest sprzeczne z naturą odsetek jako wynagrodzenia za korzystanie z kapitału.

W myśl art. 359 § 1 k.c. odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, orzeczenia sądu lub innego właściwego organu. Odsetki są więc formą wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału (lub realną możliwość skorzystania z niego w każdej chwili), mogą mieć też inne funkcje (np. waloryzacyjne). Jednak zawsze ich naliczanie jest związane z udostępnieniem kapitału osobie trzeciej, pozostawieniem go do jej dyspozycji (np. przy tak zwanym kredycie odnawialnym) oraz możliwością korzystania z niego przez tę osobę.

Nie jest prawnie dozwolone naliczanie odsetek od składki ubezpieczeniowej oraz innych kosztów kredytu z uwagi także na:

1. - definicję stopy oprocentowania kredytu zawartą w art. 5 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim (ukk), zgodnie z którą jest to stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym;
2. - definicję stopy oprocentowania kredytu zawartą w art. 3 lit. J dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku zgodnie z którą stopa oprocentowania to stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty kredytu w stosunku rocznym;
3. - definicję całkowitej kwoty kredytu zawartą w art. 5 pkt 7 ukk, zgodnie z którą jest to kwota wypłaconego kredytu (kwota bez kredytowych kosztów), a więc jest to kwota wypłacana konsumentowi;
4. - art. 54 ukk per analogiam, które reguluje zasady zwrotu kredytu w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy - wówczas konsument zwraca odsetki kapitałowe od udostępnionego (wypłaconego) kapitału, a więc od całkowitej kwoty kredytu (wyrok SN z dnia 30 stycznia 2019 roku I NSK 9/18). Takie założenie co do przyjęcia podstawy naliczenia odsetek w razie odstąpienia od umowy jest analogiczne jak w przypadku podstawy naliczenia odsetek w okresie obowiązywania umowy stosownie do definicji stopy oprocentowania kredytu w myśl art. 5 pkt 10 ukk, a wobec tego potwierdza to zasadność w/w argumentacji. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenia oprócz w/w wyroku Sądu Najwyższego także w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu sygn. Akt I Aca 368/22, wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 24 listopada 2023 roku sygn. akt I C 1605/22.

Ponadto w ocenie Sądu konstrukcja naliczenia odsetek o kredytowanych kosztów umowy pożyczki tj. składki ubezpieczeniowej, prowadzić też może do ominięcia przepisów dotyczących odsetek maksymalnych.

Zauważyć należy także, że naliczenie odsetek od kosztów pożyczki/kredytu jest w istocie zbliżone do anatocyzmu tj. naliczenia odsetek od odsetek, który jest ściśle uregulowany przepisami prawa i który w art. 482 kc dopuszcza taką praktykę jedynie w ściśle określonych sytuacjach. Zarówno w przypadku błędnie wyliczonej prowizji jak i odsetek tj. nie od całkowitej kwoty pożyczki/kredytu dochodzi do naliczenia jednego kosztu od drugiego. W wyroku z dnia 25 maja 2022 roku w sprawie o sygn. akt VIII Ca 169/22 Sąd Okręgowy wskazał „naliczenie odsetek przez kredytodawcę także od kosztów poza odsetkowych finansowanych z kredytu, prowadzi do sytuacji, gdy pożyczkodawca nalicza odsetki nie od faktycznie udostępnionej pożyczkobiorcy kwoty kapitału (zgodnie z istotą odsetek kapitałowych), lecz także od kosztów dodatkowych – poza odsetkowych. Jest to praktyka w swojej istocie zbliżona do naliczenia odsetek od odsetek, a zatem należy uznać za niedozwoloną.”

W ocenie Sądu koszty kredytu i całkowita kwota kredytu to odrębne kategorie pojęciowe i nie jest dopuszczalne, aby pewna kwota pieniężna mogła jednocześnie stanowić część składową każdej z nich. Skoro składka ubezpieczeniowa została zakwalifikowana wprost do kategorii kosztów kredytu konsumenckiego, to nie może jednocześnie być częściową całkowitej kwoty kredytu, od której będą pobierane dalsze koszty, w tym odsetki. Przyjęcie odmiennej interpretacji stanowiłoby akceptację dla praktyki pobierania dalszych kosztów od kosztów umowy kredytowej, stawiając konsumenta w nierównowadze do przedsiębiorcy jako podmiotu relatywnie słabszego w relacjach z przedsiębiorcą jako profesjonalistą. Powyższa wykładania zgodna jest ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 21 kwietnia 2016 roku w sprawie o sygn. akt C-377/14, zgodnie z którym całkowita kwota kredytu i całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta są pojęciami odrębnymi i w związku całkowita kwota kredytu nie może obejmować żadnych kwot należących do całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta.

I tak całkowita kwota kredytu w rozumieniu art. 3 lit. I) i art. 10 ust. 2 Dyrektywy 2008/48 nie obejmuje żadnych kwot, których przeznaczeniem jest wywiązywanie się z zobowiązań podjętych w ramach odnośnej umowy kredytu, takich jako koszty administracyjne, odsetki, opłata za udzielenie kredytu, czy wszystkie inne typy kosztów, które musi ponieść konsument. Skoro odsetki stanowią element całkowitego kosztu kredytu, a zostały naliczone w sposób nieprawidłowy tj. nie od całkowitej kwoty kredytu, ale od sumy tej kwoty oraz kwoty składki ubezpieczeniowej to należy uznać, że wskazana w umowie kwota odsetek jest zawyżona, a w konsekwencji zawyżone są całkowite koszty kredytu i obliczona z ich wykorzystaniem RSSO.

Należy zauważyć, że na gruncie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej już m.in. w wyroku z 21 kwietnia 2016 roku (C-377/14) Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził, że „”całkowitą kwotę kredytu” w art. 10 ust. 2 lit. d) dyrektywy 2008/48 należy rozumieć jako odnoszącą się do kwot udostępnionych konsumentowi na podstawie umowy o kredyt w rozumieniu art. 3 ust. 1, czyli kwot rzeczywiście wypłacanych przez kredytodawcę na rzecz konsumenta, a zatem takich, którymi konsument ma prawo swobodnie dysponować, z wyłączeniem wszelkich kosztów stanowiących wierzytelność kredytodawcy.

Kończące wszelkie rozważania na temat zakazu naliczenia odsetek o kredytowanych kosztów kredytu należy wskazać, że w wyroku z dnia 23 kwietnia 2026 roku w sprawie C-744/24 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że nie jest dopuszczalne takie konstruowanie umów, że kredytodawca może pobierać odsetki nie tylko od kwoty bezpośrednio udostępnionej klientowi, ale też od kosztów tego kredytu (takich jak prowizje i inne opłaty), które traktowane są jako część udzielonego kredytu.

TSUE w wyroku z dnia 23.04.2026 r., w sprawie o sygn. C-744/24., korzystając z uprawnienia przeformułowania pytania sądu krajowego, uznał, że poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dążył w istocie do ustalenia, czy art. 3 lit. g, j dyrektywy 2008/48 w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta.

Zatem samo wskazanie na art. 3 lit. g, j w zw. z art. 10 ust. 2 dyrektywy (chociaż w tym ostatnim przypadku bez wskazania konkretnego przepisu art. 10 ust. 2 – w sensie „literowym”), potwierdza tezę, że (...) dokonał wykładni przepisów dyrektywy na potrzeby dokonania przez sąd odsyłający oceny tego, czy postanowienia umowy o kredyt konsumencki spełniają obowiązek informacyjny. Na tak przeformułowane pytanie, (...) odpowiedział w następujący sposób: „Art. 3 lit. g, j dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki, zmienionej dyrektywą 2021/2167, w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta”.

TSUE wskazał, że jeśli chodzi o pojęcie „całkowitej kwoty kredytu” w rozumieniu dyrektywy 2008/48, to zostało ono zdefiniowane w art. 3 lit. l jako maksymalna kwota lub łączne kwoty udostępnione na podstawie umowy o kredyt. Jak wynika z orzecznictwa Trybunału, aby zapewnić konsumentom obszerną ochronę, prawodawca Unii przyjął w art. 3 lit. g tej dyrektywy szeroką definicję pojęcia „całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta”, stanowiąc, że obejmuje on wszystkie koszty łącznie z odsetkami, podatkami oraz wszelkimi innymi opłatami, jakie konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, które to koszty znane są kredytodawcy, z wyjątkiem kosztów notarialnych (wyrok z dnia 26 marca 2020 r., Z. i Ł. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty, C-779/18, EU:C:2020:236, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).

Ponadto zgodnie z art. 3 lit. i owej dyrektywy (...) oznacza „całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta”, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym, w odpowiednich przypadkach wraz z kosztami, o których mowa w art. 19 ust. 2 tej dyrektywy. Trybunał zauważył, że ponieważ pojęcie „całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta” zostało zdefiniowane w art. 3 lit. h dyrektywy 2008/48 jako „suma całkowitej kwoty kredytu i całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta”, to wynika z tego, że „całkowita kwota kredytu” i „całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta” są pojęciami odrębnymi i że w związku z tym „całkowita kwota kredytu” nie może obejmować żadnych kwot należących do całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta (wyroki: z dnia 21 kwietnia 2016 r., Ł. i Ł., C-377/14, EU:C:2016:283, pkt 85; z dnia 16 lipca 2020 r., U. (...), C-686/19, EU:C:2020:582, pkt 42).

W ten sposób, dyrektywa 2008/48 zawiera kompletną koncepcję podziału kwot należących do umów o kredyt konsumencki (wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., U. (...), C-686/19, EU:C:2020:582, pkt 43). Z kolei, co się tyczy „stopy oprocentowania kredytu”, która została zdefiniowana w art. 3 lit. j dyrektywy 2008/48 jako „oprocentowanie stosowane [...] do wypłaconej kwoty kredytu”, Trybunał zauważył, że całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych z udzieleniem odnośnego kredytu, które to kwoty nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi (wyrok z dnia 21 kwietnia 2016 r., Ł. i Ł., C-377/14, EU:C:2016:283, pkt 91).

Rozważania dotyczące błędnego naliczenia odsetek kapitałowych nie tylko od kapitału kredytu, ale także od kredytowanych kosztów kredytu (składka ubezpieczeniowa) wskazują jednoznacznie, że całkowity koszt kredytu na gruncie przedmiotowej sprawy został obliczony nieprawidłowo, a co za tym idzie błędnie zostało wyliczone RSSO i całkowita kwota do zapłaty.

Odnosząc się do zarzutu powoda naruszenia przez pozwanego art. 30 ust.1 pkt 8 w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy w zakresie braku wskazania w ratach kredytu innych kosztów, które kredytobiorca ponosi w sytuacji, gdy od składek ubezpieczeniowych zostały naliczone odsetki to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 lipca 2026 r., sygn. II CSKP 89/26 wskazał, iż „Jeżeli chodzi o obowiązek wskazany w art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k., to nie ma on drugorzędnego znaczenia. Przeciwnie, stanowi wyraz funkcji ochronnej tej ustawy oraz wyrównującej nierównowagę informacyjną po obu stronach umowy. Ma to również znaczenie w kontekście przedterminowej spłaty kredytu i uprawnień konsumenta z tym związanych, wynikających z art. 49 u.k.k. Oczywiste jest, że nie jest właściwą praktyką "ukrycie" kosztu w postaci prowizji w kapitale kredytu, w szczególności, iż - o czym była mowa powyżej - nie ma możliwości naliczania odsetek od prowizji. Harmonogram spłaty kredytu powinien zatem zawierać nie tylko określenie terminu, wysokości raty kredytu, z wyodrębnieniem jej części kapitałowej i odsetkowej, ale również wszelkich innych kosztów kredytu, które konsument jest zobowiązany ponieść, w tym właśnie prowizji”.

Powyższe tożsamo należy odnieść do składki ubezpieczeniowej. Na gruncie przedmiotowej sprawy koszty składki ubezpieczeniowej został ukryty w kapitale kredytu, a harmonogram spłat kredytu zawierał jedynie wyodrębnienia części kapitałowe i odsetkowe bez części odnoszącej się do składki ubezpieczeniowej.

Odnosząc się do zasady proporcjonalności to dyrektywy unijne stanowiące podstawę do wprowadzenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim nakładają na kredytodawców obowiązek informacyjny, ale to prawo krajowe określa sankcje za jego naruszenie, z zastrzeżeniem, że muszą one być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim nie przewiduje wartościowania przesłanek pozwalających na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego, wskazuje jedynie, że do takiego naruszenia musi dojść. TSUE już w wyroku z dnia 09 listopada 2016 roku o sygn. akt C-42/15 wskazał, że „Artykuł 23 dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę 87/48 należy interpretować w ten sposób, iż nie stoi on na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskiej przewidziało w uregulowaniu krajowym, że w wypadku, gdy umowa o kredy nie zawiera wszystkich elementów wymaganych w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, umowę uważa się za nieoprocentowaną i bezpłatną, o ile chodzi o element, którego brak może podważyć możliwość dokonania przez konsumenta zakresu ciążącego. Tym samym uznał, możliwość, aby członkowskiej przewidziało w swoim porządku prawnym umowę nieoprocentowaną i bezpłatną w przypadku naruszenia obowiązku informacyjnego w umowie.

W pkt 2 wyroku z dnia 21 marca 2024 roku w sprawie o sygn. akt C-714/22 wskazał TSUE: „ Artykuł 10 ust. 2 lit. g) i art. 23 dyrektywy 2008/48 należy interpretować w ten sposób, że: nie stoją one na przeszkodzie temu, by w przypadku gdy w umowie o kredyt konsumencki nie wskazano RRSO obejmującej wszystkie koszty przewidziane w art. 3 lit. g) tej dyrektywy, umowę tę należało uważać za nieoprocentowaną i bez opłat, tak że jej unieważnienie pociągałoby za sobą jedynie zwrot pożyczonego kapitału przez danego konsumenta.” W powyższym wyroku TSUE wskazał, że wadliwego wskazania elementów składowych do wyliczenia RSSO skutkuje, a nie tylko, że może skutkować jedynie zwrotem pożyczonego kapitału przez konsumenta.

Trybunał podkreślił, że precyzyjne określenie RRSO w umowach kredytowych jest niezbędne dla ochrony praw konsumentów oraz umożliwienia im oceny zakresu zobowiązań. Zastosowanie sankcji kredytu darmowego ma w tym przypadku charakter odstraszający i proporcjonalny do wagi naruszenia. Ponadto w uzasadnieniu wskazał, że biorąc pod uwagę istotny charakter podania RRSO w umowie o kredyt konsumencki w celu umożliwienia konsumentom poznania ich praw i obowiązków, a także wymóg uwzględnienia przy obliczaniu tej stopy wszystkich kosztów, o których mowa w art. 3 lit. g) dyrektywy 2008/48, należy uznać, że wskazanie RRSO, która nie odzwierciedla dokładnie wszystkich tych kosztów, pozbawia konsumenta możliwości określenia zakresu jego zobowiązania w taki sam sposób jak brak podania tej stopy.

W konsekwencji sankcja pozbawienia kredytodawcy prawa do odsetek i opłat w przypadku wskazania RRSO, która nie obejmuje całości tych kosztów, odzwierciedla wagę takiego naruszenia i ma charakter odstraszający i proporcjonalny (patrz punkty 51, 53 i 55 uzasadnienia).

W pkt 3 wyroku z dnia 13 lutego 2025 roku w sprawie o sygn. akt C-472/23 TSUE wskazał, że „Artykuł 23 dyrektywy 2008/48 w związku z jej motywem 47 należy interpretować w ten sposób, że: nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje – w przypadku naruszenia obowiązku informacyjnego nałożonego na kredytodawcę zgodnie z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy – jednolitą sankcję polegającą na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i opłat, niezależnie od indywidualnego stopnia wagi takiego naruszenia, o ile naruszenie to może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania.” W uzasadnieniu wyroku w pkt 57 wskazano, że zasada proporcjonalności nie stoi na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie postanowiło przewidzieć jednolitą sankcję polegającą na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i kosztów za naruszenie różnych obowiązków informacyjnych przewidzianych w art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48, mimo że indywidualna waga naruszenia każdego z tych obowiązków oraz konsekwencje, jakie z tego wynikają dla konsumenta, mogą różnić się w zależności od przypadku.

Powyższe jednoznacznie oznacza, że przewidziana w krajowym porządku prawnym sankcja polegająca na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i opłat jest prawnie dozwolona niezależnie od indywidualnego stopnia wagi takiego naruszenia. Jednak warunkiem powyższego jest, aby naruszenie mogło podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego obowiązywania.

Na skutek naruszenia obowiązku informacyjnego co do podania prawidłowej wysokości RRSO będącego wynikiem błędnego, sprzecznego z prawem naliczenia odsetek nie tylko od kapitału kredytu, ale też od kosztów kredytu w postaci składki ubezpieczeniowej, które także skutkowało naruszeniem obowiązku podania prawidłowego całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty do zapłaty, powód był uprawniony do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Tym samym, zgodnie z art. 45 ust. 1 u.k.k. zwraca kredyt, bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Zgodnie z wyrokiem TSUE z dnia 21 marca 2024 roku sygn. C 714/22, błędne składniki całkowitych kosztów pożyczki (prowizja, odsetki), które są brane pod uwagę do wyliczenia RSSO na gruncie niniejszej sprawy uzasadniają skorzystanie z sankcji kredytu darmowego określonej w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim w pełnym zakresie jego skutków.

W ocenie Sądu niezasadny był zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko pozwanego i nie dopatrzył się, aby pozwany naruszył obowiązek informacyjny w tym zakresie. Z treści §7 ust. 2 umowy wynika, iż „Oświadczenie można złożyć na wzorze stanowiącym załącznik do Umowy”. Nie użyto też w §7 umowy żadnych zwrotów wskazujących na skuteczność oświadczenia o odstąpieniu umowy jedynie w razie zachowania formy pisemnej. Forma pisemna jest jedną z kilku dopuszczalnych form, jakie może przyjąć takie oświadczenie. Nie ma zatem racji powód, twierdząc, że w umowie zasugerowano, że brak zachowanie formy pisemnej oświadczenia o odstąpieniu od umowy nie wywoła skutków prawnych.

Powód zarzucił pozwanemu naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim poprzez nieprecyzyjne określenie warunków i możliwości na podstawie których może dojść do zmiany wysokości kosztów, tabeli opłat i prowizji. W ocenie Sądu zarzut ten jest chybiony. Informacja o opłatach, ich rodzaju oraz wysokości związanych z obsługą pożyczki została zawarta w Taryfie Opłat i Prowizji (...) SA dla Klientów Indywidualnych, o czym powód została poinformowana w treści §3 ust. 1 umowy. Ponadto w §3 ust 3 umowy powód został poinformowany o przesłankach do zmiany tytułów oraz stawek opłat i prowizji określonych w Taryfie, zmiany warunków ich pobierania, jak i wprowadzenia przez bank nowych opłat lub prowizji. Przesłanki te zostały wymienione szczegółowo w punktach od 1 do 7 i stanowią je konkretne zdarzenia lub wskaźniki ekonomiczne.

W ocenie sądu powód w sposób nieuzasadniony zarzucił pozwanemu naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. z uwagi na brak wskazania założeń do obliczenia odsetek w stosunku dziennym w przypadku odstąpienia od umowy oraz zasad obliczania odsetek w stosunku dziennym w przypadku dokonania zwrotu kapitału po upływie 30-dniowego terminu od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Z treści ustawy o kredycie konsumenckim nie wynika, aby obowiązkiem pozwanego było wskazywanie stawki dziennej odsetek za opóźnienie po upływie 30-dniowym od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy.

Sąd podziela argumentacja pozwanego w tym zakresie. Niewywiązanie się przez kredytobiorcę z obowiązku zwrotu kwoty kredytu w terminie 30 dni od dnia odstąpienia od umowy będzie rodziło z kolei skutki przewidziane w kodeksie cywilnym dotyczące opóźnienia i odpowiedzialności odszkodowawczej. W dalszej kolejności należy wskazać, że w § 7 umowy dotyczącym odstąpienia od umowy, a konkretnie w ust. 6 wskazano wprost, że wysokość odsetek umownych należnych w stosunku dziennym wynosi 52,11 złotych. Tym samym został spełniony obowiązek wskazania przy odstąpieniu od umowy kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym określony w art. 930 ust. 15 ustawy o kredycie konsumenckim. Ustawodawca nie przewidział w powyższej regulacji wskazywania założeń do ich wyliczenia, zatem brak takich założeń w umowie nie może być rozpatrywany w kategoriach naruszenia. Oczywistym jest, że ich wskazanie czyniłoby zapis umowy w tym zakresie jeszcze bardziej czytelnym i zrozumiałym, niemniej niej jest to wymóg przewidziany prawem.

Ponadto wbrew twierdzeniom powoda w § 7 ust. 1 umowy kredytu pozwany prawidłowo pouczył kredytobiorcę o terminie z art. 53 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim oraz o terminie z art. 53 ust. 2 w/w ustawy.

Kwota spłaconych odsetek umownych za okres od 20 kwietnia 2023 roku do 12 czerwca 2026 roku wynikająca z zaświadczenia banku (opinia bankowa o produktach kredytowych k. 30) podlega zwrotowi na rzecz powoda na podstawie art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Wobec odpadnięcia podstawy prawnej świadczenia odsetek, podlegają one bowiem zwrotowi na rzecz powoda jak nienależne świadczenie.

Z uwagi na powyższe, na podstawie wyżej wskazanych przepisów, od pozwanego na rzecz powoda zasądzono 22.781,46 złotych w punkcie I wyroku.

O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeczono zgodnie z art. 481 § 2 k.c. Sąd przychyla się do rozważań zawartych w pozwie co do wymagalności dochodzonego świadczenia od doręczenia pozwanemu bankowi reklamacji wraz z oświadczeniem o skorzystaniu z kredytu darmowego do zapłaty, zgodnie z art. 455 k.c. Od dnia 10 lipca 2024 roku pozwany pozostawał więc w zwłoce ze spełnieniem tego świadczenia.

O kosztach procesu, Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 98 § 1, 1¹ i 3 k.p.c., w myśl zasady odpowiedzialności za wynik postępowania (punkt II wyroku). Na koszty poniesione przez powoda składała się: opłata od pozwu 1.000 złotych (k. 18), opłata skarbowa od pełnomocnictwa 34 zł (k. 19 i 20) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 3.600,00 zł, tj. łącznie 4634 złotych. W ocenie Sądu brak było podstaw do zasądzenia wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości dwukrotności stawki minimalnej. W wyroku na skutek błędu rachunkowego błędnie wskazano koszty procesu w wysokości 4.734,00 złotych

Sędzia Tomasz Idzikowski