Uzasadnienie
Powódka K. T. wnios³a pozew przeciwko S. K. i B. K. o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w ksiêdze wieczystej nr (...) prowadzonej przez (...) Rejonowy w G. dla nieruchomoœci po³o¿onej w G. przy ul. (...) z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wykreœlenie z dzia³u II tej ksiêgi pozwanych jako w³aœcicieli i wpisanie w ich miejsce: powódki K. T. w udziale 1/8 czêœci, (...) T. w udziale 1/8 czêœci, J. T. (1) w udziale 1/8 czêœci, (...) T. w udziale 1/8 czêœci i A. T. (1) w udziale ½ czêœci.
W uzasadnieniu pozwu powódka podnios³a, ¿e w dniu 17 sierpnia 1932r. J. D. (1) sprzeda³ F. K. (1) parcelê budowlan¹ o powierzchni 300 m2 ujêt¹ w wykazie nr 177, a nastêpnie wraz z ¿on¹ w dniu 24 stycznia 1933r. darowa³ swojemu synowi F. D. pozosta³¹ czêœæ nieruchomoœci, z wy³¹czeniem parceli sprzedanej w 1932 roku. W dniu 10 wrzeœnia 1934r. F. K. (1) sprzeda³a ww. parcelê o powierzchni 300 m2 M. T. (1). Spadek po F. D., naby³a jego siostra (...) D.. N. prawny (...) D. – I. K. otrzyma³a w drodze decyzji administracyjnej zwrot dzia³ki nr 145/25 o powierzchni 1852 m2, któr¹ darowa³a swojemu synowi S. K., a ten z kolei darowa³ udzia³ w wysokoœci ½ czêœci swojej siostrze B.. Przedmiotowa dzia³ka obecnie oznaczona jest numerem 686.
Jak wskaza³a powódka, B. i S. K. nigdy nie byli w³aœcicielami parceli o powierzchni 300 m2, nabytej przez F. K., albowiem darowizny dokonane przez J. D. (1) na rzecz dzieci zosta³y dokonane z wy³¹czeniem tej parceli. Z tego wzglêdu stan ujawniony w ksiêdze wieczystej jest niezgodny ze stanem rzeczywistym. (...) M. T. (1) by³ jej syn (...) T., natomiast jego spadkobiercami s¹: A. T. (1) i J. T. (2) w udzia³ach po ½. Z kolei, spadkobiercami J. T. (2) s¹: K., (...), J. i (...) T. – ka¿de z nich w udziale po ¼ czêœci.
(pozew k. 3-8).
Pozwani wnieœli o oddalenie powództwa w ca³oœci, zarzucaj¹c ¿e powódka nie przedstawi³a dowodów potwierdzaj¹cych: fakt nabycia prawa w³asnoœci spornej nieruchomoœci przez A. T., (...) T. i M. T., a tak¿e przez F. K.. Nie przedstawi³a dowodu tak¿e na to, ¿e akt notarialny z dnia 10 wrzeœnia 1934r. w ogóle dotyczy³ przeniesienia w³asnoœci nieruchomoœci gruntowej opisanej w komparycji pozwu, a tak¿e ¿e na jego mocy dosz³o do skutecznego przeniesienia prawa w³asnoœci z F. K. (1) na rzecz M. T. (1). Nadto, podnieœli, ¿e w akcie notarialnym z dnia 10 wrzeœnia 1934r. brak jest dok³adnej identyfikacji nieruchomoœci gruntowej, stanowi¹cej przedmiot umowy, a nadto z zapisów wynika, ¿e kontrakt dotyczy³ gruntu o nieznanych szczegó³ach po³o¿enia, a przedmiotowy grunt nie zosta³ rozparcelowany, mimo i¿ mia³ podlegaæ parcelacji. Proces wyodrêbniania nieruchomoœci nie zosta³ zakoñczony w chwili zawarcia umowy, co poddaje w w¹tpliwoœæ skuteczne przeniesienie w³asnoœci spornej nieruchomoœci.
Pozwani wskazali, ¿e zgodnie z ówczeœnie obowi¹zuj¹cym (...) do przeniesienia w³asnoœci nieruchomoœci niezbêdny by³ wpis w ksiêdze wieczystej, natomiast nie ma dowodu na to, ¿e M. T. (1) zosta³a wpisana do rzeczonej ksiêgi wieczystej, co tylko potwierdza, ¿e kontrakt opisany w akcie notarialnym z dnia 10 wrzeœnia 1934r. nie przeniós³ prawa w³asnoœci z F. K. (1) na rzecz M. T. (1).
Ponadto pozwani z ostro¿noœci procesowej zarzucili tak¿e, ¿e powódka nie udowodni³a, aby J. D. (1) przeniós³ skutecznie prawo w³asnoœci parceli na rzecz F. K. (1) (równie¿ z uwagi na brak wpisu w ksiêdze wieczystej), a tym samym zakwestionowali skutecznoœæ rozporz¹dzenia J. D. (1) z 1932 r. i lat nastêpnych obejmuj¹cych nieruchomoœæ, w tym równie¿ parcelê o powierzchni 300 m2. Tym samym, pozwani wskazali, ¿e nie powsta³ stan niezgodnoœci stanu prawnego ujawnionego w ksiêdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
(odpowiedŸ na pozew k. 146-148).
Postanowieniem z dnia 20 maja 2022 roku (...) do udzia³u w sprawie w charakterze pozwanych: (...) T., J. T. (1), (...) T. i A. T..
(postanowienie z dnia 20 maja 2022r. k. 158).
Pozwana A. T. (2) w odpowiedzi na pozew wskaza³a, i¿ treœæ pozwu i do³¹czone do niego dokumenty opisuj¹ prawdziw¹ historiê w zakresie przejœcia prawa w³asnoœci nieruchomoœci przy ul. (...) w G., zaœ pozwani zdaj¹ siê fakt sprzeda¿y nieruchomoœci ignorowaæ. J. œnie wskaza³a, i¿ przed tutejszym (...) toczy siê z jej wniosku sprawa o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomoœci, która obecnie pozostaje zawieszona do czasu prawomocnego rozstrzygniêcia niniejszej sprawy.
(odpowiedŸ na pozew k. 198).
S¥D USTALI£ (...) ¥CY STAN FAKTYCZNY:
Na podstawie kontraktu sporz¹dzonego w formie aktu notarialnego w dniu 24 stycznia 1933r. przez notariusza H. E. – K. w G. (nr rejestru notarialnego 99) J. D. (1) i jego ¿ona R. darowali:
- - córce A. D. parcelê o obszarze oko³o 1.000 m2, po³o¿on¹ przy S. z P. do C., objêt¹ nieruchomoœci¹ C., wykaz 177, a zabudowan¹ jednopiêtrowym domem, przy czym granice parceli mia³y zostaæ ustalone na podstawie przysz³ego planu zabudowy Miasta G.;
- - córce J. D. (2) parcelê o obszarze oko³o 7.500 m2 objêt¹ nieruchomoœci¹ C., wykaz 177, a po³o¿on¹ przy S. z P. do C. na po³udniu od parceli Skarbu P. (Budowa (...) w G.) dawniejszej w³asnoœci p. K., w ten sposób, ¿e front parceli bêdzie mia³ szerokoœæ jednej parceli budowlanej przewidzianej w planie zabudowy Miasta G., najwy¿ej 30 m, a teren uliczny nie bêdzie wliczony w darowany obszar;
- - córce (...) D. parcelê o obszarze 5.000 m2 objêt¹ nieruchomoœci¹ C., wykaz 177, a po³o¿on¹ przy S. z P. do C. na po³udnie od parceli darowanej J. D. (2) z frontem najwy¿ej 30 m, z tym, ¿e teren uliczny nie bêdzie wliczony w darowany obszar;
- - synowi F. D. nieruchomoœæ C. wykaz 177 wraz z zabudowaniami gospodarczymi tak jak stoj¹ i le¿¹, za wyj¹tkiem jednak parcel darowanych na rzecz A., J. i (...) D. i parceli sprzedanej F. (K.).
J. œnie, darczyñcy na³o¿yli na F. D. obowi¹zek przew³aszczenia wy¿ej wymienionych parcel na rzecz sióstr: A., J. i (...) D., a F. D. udzieli³ siostrom nieodwo³alnego pe³nomocnictwa do przew³aszczenia sobie otrzymanych pod tytu³em darmym parcel.
Przy zawarciu aktu darczyñcy oœwiadczyli, ¿e s¹ w³aœcicielami nieruchomoœci C. wykaz 177 o obszarze 8.12.60 ha, z której to nieruchomoœci odsprzedali parcelê o powierzchni oko³o 300 m2 F. K. (1), nie udzielaj¹c jej przew³aszczenia.
(dowód: akt notarialny z dnia 24 stycznia 1933r.k. 41-44 akt ksiêgi wieczystej nr (...)).
Na podstawie kontraktu sporz¹dzonego w formie aktu notarialnego w dniu 10 wrzeœnia 1934r. przez notariusza H. C. w G. (nr rep. (...)) F. K. (1) (za zezwoleniem kuratora dzia³aj¹cego w imieniu jej zaginionego mê¿a) sprzeda³a M. T. (2) z domu N. na wy³¹czn¹ i nieograniczon¹ w³asnoœæ parcelê budowlan¹ o obszarze 300 m2, która by³a po³o¿ona przy szosie do P. po lewej stronie, ze strony zachodniej przylega³a do parceli nabytej przez A. G., na pó³noc do prywatnej drogi, na wschód do parceli pani S., a na po³udnie do S. Pogórskiej.
W § 1 tego aktu wskazano, ¿e F. K. (1) naby³a ww. parcelê budowlan¹ na podstawie kontraktu kupna - sprzeda¿y z dnia 17 sierpnia 1932r., sporz¹dzonego przed notariuszem W. R. w G. (nr rejestru notarialnego 325) od J. D. (1) (vel D.) z jego nieruchomoœci objêtej ksiêg¹ gruntow¹ C., tom VI, wykaz 177.
Zgodnie z § 5 kontraktu sprzedaj¹ca przela³a na kupuj¹c¹ wszelkie prawa wynikaj¹ce z kontraktu kupna – sprzeda¿y z dnia 17 sierpnia 1932 roku nr 325 notariusza W. R. w G. i udzieli³a kupuj¹cej nieodwo³alnego i wa¿nego po œmierci pe³nomocnictwa do przew³aszczenia sobie samej nabytej parceli z prawem substytucji.
Nadto, stosownie do § 6 aktu stawaj¹cy upowa¿nili notariusza do wyjednania administracyjnego zezwolenia na przew³aszczenie nieruchomoœci i wnieœli o zatwierdzenie przez w³adzê administracyjn¹. Notariusz zwróci³ uwagê na skutki wynikaj¹ce z art. 52 przepisów budowlanych o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli z dnia 16 lutego 1928r., a mimo to strony obstawa³y przy zawarciu kontraktu i oœwiadczy³y, ¿e plan parcelacyjny w³aœciciela nieruchomoœci C., wykaz 177 zosta³ zatwierdzony, tylko na razie nie mog¹ podaæ daty i liczby dziennika zatwierdzenia, a tak¿e wskaza³y, ¿e pomiary zosta³y przeprowadzone.
(dowód: akt notarialny z dnia 10 wrzeœnia 1934r. k. 84-85).
F. K. (1), a nastêpnie M. T. (1) nie zosta³y wpisane jako w³aœcicielki parceli o powierzchni 300 m2 w ksiêdze wieczystej. Akty notarialne obejmuj¹ce czynnoœci prawne z dnia 17 sierpnia 1932 roku i 10 wrzeœnia 1934 roku nie zosta³y z³o¿one do akt ksiêgi wieczystej C., wykaz 177, a nastêpnie do akt ksiêgi wieczystej nr (...).
(dowód: dzia³ II ksiêgi wieczystej k. 404 akt ksiêgi wieczystej nr (...)).
Postanowieniem z dnia 17 marca 1972r. (...) Rejonowy w G. stwierdzi³, ¿e ca³y spadek po F. D., zmar³ym w dniu 28 grudnia 1971r., dziedziczy jego siostra (...) D..
(dowód: postanowienie (...) Rejonowego w G. z dnia 17 marca 1972r. k. 39).
Na podstawie umowy z dnia 29 kwietnia 1986 roku zawartej przed notariuszem (...) w G. (rep. A 2593/1986) (...) D. darowa³a swojej siostrzenicy I. E. ¿biecie K. nieruchomoœæ stanowi¹c¹ dzia³ki nr 186/25 obszaru 0.56.10 ha, nr 69/11 obszaru 0.31.36 ha, nr 61/25 obszaru 0.08.39 ha i nr 138/25 obszaru 0.06.87 ha, po³o¿on¹ w G. przy ul. (...), objêt¹ ksiêg¹ wieczyst¹ nr (...).
(dowód: umowa darowizny z dnia 29 kwietnia 1986 roku k. 40-42, a tak¿e k. 231-232 akt ksiêgi wieczystej nr (...)).
(...) z dnia 28 czerwca 1993r. kierownik U. Rejonowego w G. orzek³ o zwrocie na rzecz I. K. wyw³aszczonej nieruchomoœci po³o¿onej w G. przy ul. (...) oznaczonej na KM 16 jako parcela 145/25 o powierzchni 1852 m2, zapisanej w ksiêdze wieczystej nr (...).
(dowód: decyzja z dnia 28 czerwca 1993r. k. 43, a tak¿e k. 254 akt ksiêgi wieczystej nr (...)).
Na podstawie umowy z dnia 31 maja 1996r. zawartej przed notariuszem (...) w G. (rep. A 6204/96) I. K. darowa³a prawo w³asnoœci nieruchomoœci objêtej ksiêg¹ wieczyst¹ nr (...) synowi S. K.. Natomiast, na podstawie umowy z dnia 15 czerwca 1999r. zawartej przed notariuszem (...) (rep. A 3024/1999) i przyjêcia oferty darowizny z dnia 10 maja 2000r. (rep. A 2741/2000) S. K. darowa³ udzia³ w prawe w³asnoœci w wysokoœci ½ czêœci wskazanej nieruchomoœci na rzecz swojej siostry B. K..
(dowód: dzia³ II ksiêgi wieczystej k. 404 akt ksiêgi wieczystej nr (...)).
(...) z dnia 16 czerwca 2005r. Prezydent Miasta G. zatwierdzi³ projekt podzia³u dzia³ek nr 145/25 o powierzchni 1852 m2 i 186/25 o powierzchni 5610 m2 (zapisanych w KW nr (...)) i przekszta³ceniu ich w dzia³ki nr 259/25 o powierzchni 4263 m2 i nr 260/25 o powierzchni 3199 m2.
(dowód: decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia 16 czerwca 2005r. k. 45).
Po od³¹czeniu z ksiêgi wieczystej nr (...) prowadzonej dla dzia³ki nr 255/11 o powierzchni 0,0304 ha po³o¿onej w G. przy ul. (...) zosta³a za³o¿ona ksiêga wieczysta nr (...), w której jako wspó³w³aœciciele zostali wpisani pozwani S. K. i B. K. - ka¿de z nich w udziale po ½ czêœci.
(okolicznoϾ bezsporna)
Powódka K. T. zamieszkuje w budynku (...) ¿onym na dzia³ce nr 686 przy ul. (...) w G. od urodzenia. Nieruchomoœæ tê u¿ytkowali najpierw jej prababcia M. T. (1), nastêpnie dziadek (...) T. i ojciec J. T. (2). Rodzina T. p³aci³a podatek od nieruchomoœci, natomiast nie op³aca³a czynszu najmu. Kilka lat temu (...) i B. K. odwiedzili pozwan¹ A. T. i poinformowali j¹, ¿e s¹ wspó³w³aœcicielami przedmiotowej nieruchomoœci i za¿¹dali op³at za u¿ytkowanie dzia³ki. A. T. (1) odmówi³a zap³aty. N., pe³nomocnik pozwanych - K. S. zwróci³ siê do rodziny T. o zap³atê nale¿noœci za korzystanie z nieruchomoœci pozwanych.
(dowód: przes³uchanie powódki K. T. - p³yta CD k. 213, przes³uchanie pozwanej B. K. - p³yta CD k. 213, przes³uchanie pozwanego S. K. - p³yta CD k. 213).
Spadek po P. T. nabyli jego ¿ona A. T. (1) i syn J. T. (2) – ka¿de w udziale po ½ czêœci. Natomiast, spadek po J. T. (2) naby³y jego dzieci: K. T., (...) T., J. T. (1) i (...) T. – ka¿de z nich po ¼ czêœci spadku.
(dowód: akt poœwiadczenia dziedziczenia z dnia 4 paŸdziernika 2021r. notariusz A. K. ¿elewskiej w G., Rep. A 2989/2021- k. 46-47, akt poœwiadczenia dziedziczenia z dnia 4 paŸdziernika 2021r., notariusz A. K. ¿elewskiej w G., rep. A 2963/2021, k. 48-49).
S¥ (...) ¯Y£, (...):
P. ¿szy stan faktyczny (...) na podstawie dowodów z dokumentów, a tak¿e dowodu z przes³uchania stron, ograniczaj¹c go do przes³uchania powódki K. T. oraz pozwanych (...) i B. K..
(...) zebrany w niniejszej sprawie materia³ dowodowy (...) nie dopatrzy³ siê ¿adnych podstaw do kwestionowania prawdziwoœci i wiarygodnoœci dowodów z dokumentów urzêdowych powo³anych w ustaleniach stanu faktycznego. Zgodnie z art. 244 k.p.c. wymienione dokumenty w postaci aktów notarialnych, orzeczeñ s¹dów powszechnych, decyzji administracyjnych czy aktów poœwiadczenia dziedziczenia korzystaj¹ z domniemania autentycznoœci i zgodnoœci z prawd¹ wyra¿onych w nich oœwiadczeñ. Równie¿ w toku niniejszego postêpowania ¿adna ze stron nie wzruszy³a tych¿e domniemañ w trybie art. 252 k.p.c.
Nadto, brak by³o podstaw do kwestionowania zeznañ stron. Zdaniem (...), zarówno powódka, jak te¿ pozwani zeznawali szczerze, zgodnie ze swoj¹ najlepsz¹ wiedz¹, nadto ich zeznania czêœciowo znalaz³y potwierdzenie w treœci z³o¿onych dokumentów urzêdowych. Powódka przyzna³a, ¿e nie dysponuje dokumentami, które potwierdza³yby wpis prawa w³asnoœci na rzecz jej poprzedniczki prawnej w ksiêdze gruntowej lub w ksiêdze wieczystej. W œwietle zasad doœwiadczenia ¿yciowego nie budz¹ tak¿e w¹tpliwoœci zeznania powódki dotycz¹ce braku œwiadomoœci rodziny T. odnoœnie uprawnieñ w³aœcicielskich pozwanych. Jest bowiem faktem notoryjnym, ¿e w wyniku zaniechañ ze strony kupuj¹cych, a tak¿e wskutek zmian prawnych dokonanych podczas II W. Œwiatowej, a nastêpnie zmian ustrojowych po 1945 roku na P., a zw³aszcza w T. œcie, stan faktyczny wielu nieruchomoœci nie odpowiada stanowi prawnemu ujawnionemu w ksiêdze wieczystej, a aktualni u¿ytkownicy nie maj¹ œwiadomoœci takiego stanu rzeczy. (...) tak¿e da³ wiarê zeznaniom pozwanych odnoœnie okolicznoœci nabycia prawa w³asnoœci zarówno przez nich, jak te¿ przez ich poprzedników prawnych, albowiem kolejne zmiany w³asnoœciowe znajduj¹ potwierdzenie w treœci dokumentów przed³o¿onych przez strony i znajduj¹cych siê w aktach ksiêgi wieczystej.
Natomiast, na podstawie art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c. (...) dowód z opinii (...) s¹dowego, albowiem okolicznoœci, jakie mia³y zostaæ ustalone przy pomocy tego dowodu tj. dotycz¹ce to¿samoœci nieruchomoœci objêtej ksiêg¹ wieczyst¹ nr (...) z nieruchomoœci¹ bêd¹c¹ przedmiotem kontraktów z 1932 roku i 1934 roku, nie mia³y istotnego znaczenia dla rozstrzygniêcia niniejszej sprawy. W pierwszej kolejnoœci wskazaæ nale¿y, i¿ o zasadnoœci lub bezzasadnoœci powództwa przes¹dzi³y przepisy prawa materialnego obowi¹zuj¹ce na dzieñ dokonanych czynnoœci prawnych, na mocy których mia³o dojœæ do przeniesienia prawa w³asnoœci nieruchomoœci. Dopiero pozytywna weryfikacja skutku rozporz¹dzaj¹cego rzeczonych czynnoœci dawa³aby asumpt do badania to¿samoœci nieruchomoœci opisanej w aktach notarialnych z nieruchomoœci¹ wskazan¹ w pozwie, bowiem dopiero na tym etapie istotne by³oby dok³adne okreœlenie dzia³ki, której prawo w³asnoœci zosta³o przeniesione na inn¹ osobê.
Natomiast, je¿eli nie zosta³y spe³nione przes³anki skutecznego przeniesienia prawa w³asnoœci nieruchomoœci wskazane w prawie materialnym – nie ma zatem istotnego znaczenia, czy brak tego skutku dotyczy nieruchomoœci opisanej w pozwie czy te¿ innej nieruchomoœci. N. bowiem od oznaczenia nieruchomoœci, tj. to¿samoœci dzia³ki wskazanej w pozwie, z dzia³k¹ wskazan¹ w przywo³anych aktach notarialnych, czy te¿ braku ich to¿samoœci – w obu przypadkach skutek jest identyczny, tj. brak przeniesienia prawa w³asnoœci przy braku skutku rozporz¹dzaj¹cego. (...) zatem na uwadze ocenê prawa materialnego obowi¹zuj¹cego wówczas, (...) do przekonania, i¿ dowód ten nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygniêcia niniejszej sprawy, a jedynie doprowadzi³by do przed³u¿enia postêpowania i generowania dodatkowych kosztów.
P. prawn¹ powództwa stanowi³ art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o ksiêgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r. poz. 1728), zgodnie z treœci¹ którego w razie niezgodnoœci miêdzy stanem prawnym nieruchomoœci ujawnionym w ksiêdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane b³êdnie albo jest dotkniête wpisem nieistniej¹cego obci¹¿enia lub ograniczenia, mo¿e ¿¹daæ usuniêcia niezgodnoœci.
W ocenie S ¹du powództwo nie zas³ugiwa³o na uwzglêdnienie.
W niniejszej sprawie powódka K. T. domaga³a siê uzgodnienia stanu prawnego ujawnionego w ksiêdze wieczystej nr (...) z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale II tej ksiêgi jako w³aœcicieli: powódki, (...) T., J. T. (1) i (...) T. w udzia³ach 1/8 czêœci oraz A. T. (1) w udziale ½ czêœci w miejsce pozwanych S. K. i B. K.. Powódka wywodzi³a, ¿e jej poprzedniczka prawna M. T. (1) (vel T.) naby³a prawo w³asnoœci przedmiotowej nieruchomoœci na podstawie aktu notarialnego z dnia 10 wrzeœnia 1934 roku od F. K. (1), która z kolei naby³a to prawo od J. D. (1) na mocy kontraktu z dnia 17 sierpnia 1932 roku.
Z. ¿yæ nale¿y, i¿ w procesie o uzgodnienie treœci ksiêgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ciê¿ar dowodu istnienia niezgodnoœci miêdzy stanem jawnym z ksiêgi wieczystej, a stanem materialnoprawnym obci¹¿a powoda (art. 6 k.c.), przy czym w tym zakresie nie wystêpuj¹ ograniczenia dowodowe charakterystyczne dla postêpowania wieczystoksiêgowego wynikaj¹ce z ograniczonej kognicji s¹du prowadz¹cego ksiêgê (por. K. Osajda (red. serii), W. Borysiak (red. tomu), Ustawa o ksiêgach wieczystych i hipotece. Komentarz. Wyd. 6, Warszawa 2022).
Zdaniem (...) strona powodowa nie zdo³a³a w niniejszym postêpowaniu wykazaæ – stosownie do treœci art. 6 k.c. – ¿e pomiêdzy stanem prawnym ujawnionym w ksiêdze wieczystej, a stanem rzeczywistym zachodzi jakakolwiek niezgodnoœæ. Wobec podniesionych w pozwie (...) oceny wa¿noœci i skutecznoœci nabycia przez poprzedniczkê prawn¹ powódki - M. T. przedmiotowej nieruchomoœci po³o¿onej w G. przy ul. (...) w œwietle prawa materialnego. Na wstêpie, nale¿y zwróciæ uwagê, ¿e do akt niniejszej sprawy powódka przed³o¿y³a wy³¹cznie kopiê kontraktu z dnia 10 wrzeœnia 1934 roku, natomiast nie przed³o¿y³a odpisu umowy z dnia 17 sierpnia 1932 roku. O dokonaniu tej czynnoœci prawnej mo¿na wywodziæ jedynie na podstawie póŸniejszego aktu notarialnego z 1934 roku.
Z. ¿yæ nale¿y, i¿ zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 roku o prawie w³aœciwem dla stosunków prywatnych wewnêtrznych (Dz.U. 1926 nr 101 poz. 580) nabycie, zmiana lub umorzenie praw rzeczowych na nieruchomoœci, jak równie¿ zobowi¹zania z czynnoœci prawnych wynikaj¹ce, na podstawie których prawa takie maj¹ byæ nabyte, zmienione lub umorzone, podlegaj¹ co do formy, jak i innych warunków wa¿noœci, wy³¹cznie prawu miejsca, gdzie nieruchomoœæ jest po³o¿ona. Nie tyczy siê to jednak obowi¹zków, wynikaj¹cych ze stosunków familijnych lub praw spadkowych.
Nieruchomoœæ objêta ¿¹daniem pozwu po³o¿ona by³a we wsi C. (obecnie G.), tj. w obszarze obowi¹zywania Kodeksu cywilnego niemieckiego z dnia 18 sierpnia 1896 roku obowi¹zuj¹cego na Ziemiach Zachodnich Rzeczypospolitej Polskiej (B. G., dalej jako: (...)) (przek³ad urzêdowy Wydawnictwa (...) œci Ministerstwa by³ej dzielnicy pruskiej, Tom X, W. - P. 1923). Zgodnie z natomiast z treœci¹ § 873 ust. 1 (...) do przeniesienia w³asnoœci gruntu, do obci¹¿enia gruntu jakiem prawem, jako te¿ do przeniesienia lub obci¹¿enia takiego prawa, potrzebn¹ jest, o ile ustawa inaczej nie postanawia, zgoda uprawnionego oraz drugiej strony na to, aby zmiana w prawie nast¹pi³a, tudzie¿ aby wpisano tê zmianê w ksiêgê wieczyst¹.
Z kolei, stosownie do treœci § 925 (...) zgodê zbywaj¹cego i nabywcy wymagan¹ wedle § 873 do przeniesienia w³asnoœci gruntu (powzdanie), nale¿y oœwiadczyæ wobec wydzia³u hipotecznego, przyczem obie strony musz¹ byæ równoczeœnie obecne. P. dokonane warunkowo lub z oznaczeniem czasu, jest bezskuteczne. P. œliæ nale¿y, i¿ taki stan prawny obowi¹zywa³ do dnia 1 stycznia 1947 r. tj. do czasu wejœcia w ¿ycie dekretu z dnia 11 paŸdziernika 1946 r. - Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319).
Z powy¿szego jednoznacznie wynika, ¿e skuteczne przeniesienie prawa w³asnoœci nieruchomoœci uzale¿nione by³o od spe³nienia ³¹cznie trzech przes³anek:
- 1) zawarcia umowy (...) do przeniesienia w³asnoœci nieruchomoœci,
- 2) dokonania tzw. "powzdania" (niem. A.), czyli przew³aszczenia tj. czynnoœci potwierdzaj¹cej wyra¿enie zgody zbywcy i nabywcy na zmianê w prawie (co odpowiada dzisiejszej umowie (...) w³asnoœæ na kupuj¹cego),
- 3) ujawnienia nabycia w ksiêdze wieczystej.
Pod rz¹dami (...) wpis w³asnoœci mia³ charakter konstytutywny, tj. z jego dokonaniem ustawa wi¹za³a skutek prawny w postaci przejœcia tego prawa na nabywcê.
J. œnie podkreœliæ nale¿y, i¿ umowa przeniesienia w³asnoœci nieruchomoœci w formie aktu notarialnego lecz bez dokonania przew³aszczenia (powzdania) i wpisu do ksiêgi gruntowej nie przenosi³a w³asnoœci nieruchomoœci ze sprzedaj¹cego na kupuj¹cego (por. wyrok SN z dnia 21 marca 1966 r., III CO 3/66, publ. OSPiKA 7-8/67, poz. 178).
W niniejszej sprawie powódka nie wykaza³a, ¿e dosz³o do skutecznego przeniesienia prawa w³asnoœci nieruchomoœci na mocy aktu notarialnego z dnia 10 wrzeœnia 1934 roku. Przedmiotowy akt notarialny obejmuje wy³¹cznie zobowi¹zanie do przeniesienia w³asnoœci nieruchomoœci. Z treœci przed³o¿onej umowy nie mo¿na natomiast wyinterpretowaæ skutku prawnorzeczowego w postaci przeniesienia w³asnoœci nieruchomoœci. (...) tego, z treœci § 5 umowy wynika, ¿e nie dokonano powzdania, skoro sprzedaj¹ca udzieli³a kupuj¹cej pe³nomocnictwa do przew³aszczenia sobie samej nabytej parceli.
Ponadto, nale¿a³o mieæ na wzglêdzie, ¿e w momencie zawarcia tej umowy nie dosz³o jeszcze do wydzielenia parceli bêd¹cej przedmiotem transakcji. Z. ¿yæ bowiem nale¿y, i¿ w § 6 kontraktu notariusz zwróci³ stawaj¹cym uwagê na skutki wynikaj¹ce z art. 52 przepisów budowlanych o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli z dnia 16 lutego 1928r. W myœl tego przepisu podzia³ po³o¿onych w osiedlach terenów budowlanych, nie stanowi¹cych w³asnoœci P. albo zwi¹zków komunalnych, na dwie lub wiêcej dzia³ek, mo¿e byæ dokonany tylko na podstawie zatwierdzonego planu parcelacji. Przed uzyskaniem takiego zatwierdzenia, umowy o odst¹pieniu czêœci nieruchomoœci nie maj¹ mocy prawnej. Co prawda w treœci aktu notarialnego stawaj¹ce oœwiadczy³y, ¿e plan parcelacyjny w³aœciciela nieruchomoœci C., wykaz 177 zosta³ ju¿ zatwierdzony, tylko na razie nie mog¹ podaæ daty i liczby dziennika zatwierdzenia, niemniej okolicznoœæ ta nie zosta³a w ¿aden sposób wykazana.
W aktach ksiêgi wieczystej równie¿ brak jest jakichkolwiek dokumentów, na podstawie których mo¿na by stwierdziæ, ¿e parcela o powierzchni 300 m2 zosta³a wydzielona z nieruchomoœci gruntowej objêtej ksiêg¹ gruntow¹ C. wykaz 177, zgodnie z obowi¹zuj¹cym wówczas prawem.
Ponadto, strona powodowa nie udowodni³a, by dokonano wpisu w ksiêdze wieczystej prowadzonej dla wskazanej nieruchomoœci, który to wpis – jak wskazano powy¿ej - stanowi³ konstytutywn¹ przes³ankê przeniesienia w³asnoœci nieruchomoœci. (...) wnikliwe przeanalizowa³ treœæ ksiêgi wieczystej nr (...) i nie stwierdzi³, by kiedykolwiek zosta³o w niej ujawnione poprzez wpis prawa w³asnoœci nieruchomoœci na rzecz F. K. (1), b¹dŸ te¿ na rzecz poprzedniczki prawnej powódki – M. T. (1). Brak wpisów we wskazanych ksiêgach wieczystych stanowi³ nadto okolicznoœæ bezsporn¹ miêdzy stronami. Powódka K. T. w swoich zeznaniach przyzna³a, i¿ brak jest wpisów w ksiêgach wieczystych odzwierciedlaj¹cych opisane przez ni¹ transakcje we wskazanych aktach notarialnych. (...) tak¿e, i¿ w jej ocenie mog³o to wynikaæ z niskiej œwiadomoœci prawnej jej poprzedników, którzy o tym nie wiedzieli lub powy¿szych czynnoœci nie dopilnowali. (...) te¿ w jej ocenie stan prawny ujawniony w ksiêdze wieczystej nie jest zgodny ze rzeczywistym stanem prawnym.
Z. ¿yæ tak¿e nale¿a³o, ¿e zgodnie z zasad¹ nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet F. K. (1) mog³aby rozporz¹dziæ prawem w³asnoœci na rzecz M. T. (1) tylko w przypadku, gdyby takie prawo jej przys³ugiwa³o. Tymczasem, nie wykazano w niniejszej sprawie, by F. K. (1) sama skutecznie naby³a prawo w³asnoœci przedmiotowej nieruchomoœci na mocy kontaktu z dnia 17 sierpnia 1932 roku. Jak wskazano ju¿ powy¿ej, strona powodowa nie z³o¿y³a do akt niniejszej sprawy odpisu tej umowy. W aktach ksiêgi wieczystej równie¿ brak jest tego dokumentu. Jedynym Ÿród³em wiedzy o dokonaniu takiej czynnoœci prawnej jest zatem kontakt z 10 wrzeœnia 1934 roku. W § 1 tego aktu wskazano bowiem, ¿e F. K. (1) naby³a parcelê budowlan¹ o powierzchni 300 m2 na podstawie kontraktu kupna - sprzeda¿y z dnia 17 sierpnia 1932r., sporz¹dzonego przed notariuszem W. R. w G. (nr rejestru notarialnego 325) od J. D. (1) (vel D.) z jego nieruchomoœci objêtej ksiêg¹ gruntow¹ C., tom VI, wykaz 177. W œwietle zebranego materia³u dowodowego nie sposób jednak uznaæ, by zosta³y dochowane wszystkie przes³anki skutecznego przeniesienia prawa w³asnoœci nieruchomoœci na nabywcê w postaci powzdania i wpisu do ksiêgi wieczystej.
O braku powzdania œwiadczyæ mo¿e treœæ § 5 aktu z dnia 10 wrzeœnia 1934 roku, w myœl którego sprzedaj¹ca przela³a na kupuj¹c¹ wszelkie prawa wynikaj¹ce z kontraktu kupna – sprzeda¿y z dnia 17 sierpnia 1932 roku nr 325 notariusza W. R. w G. i udzieli³a kupuj¹cej nieodwo³alnego i wa¿nego po œmierci pe³nomocnictwa do przew³aszczenia sobie samej nabytej parceli z prawem substytucji.
Nadto, o braku powzdania œwiadczyæ mo¿e równie¿ treœæ kontraktu darowizny z dnia 24 stycznia 1933 roku. Z. bowiem nale¿y uwagê, i¿ przy zawarciu umowy darczyñcy, w tym J. D. (1) (bêd¹cy tak¿e stron¹ umowy z dnia 17 sierpnia 1932 roku) oœwiadczyli, ¿e z nieruchomoœci C. wykaz 177 o obszarze 8.12.60 ha odsprzedali parcelê o powierzchni oko³o 300 m2 F. K. (2), nie udzielaj¹c jej przew³aszczenia. Nadto, co ju¿ wskazano powy¿ej, nie dokonano tak¿e wpisu w ksiêdze wieczystej prawa w³asnoœci na rzecz nabywczyni.
Skoro zatem nie dochowano wszystkich przewidzianych prawem wymogów do przeniesienia prawa w³asnoœci nieruchomoœci to uznaæ nale¿a³o, ¿e nie dosz³o do skutecznego przeniesienia prawa w³asnoœci wy¿ej wymienionej parceli najpierw na rzecz F. K. (1), a nastêpnie tak¿e na M. T.. A je¿eli tak -to równie¿ dalsze nastêpstwa prawne wynikaj¹ce z dziedziczenia nie mog³y mieæ znaczenia w niniejszej sprawie.
J. œnie nale¿a³o mieæ na wzglêdzie, ¿e z dokumentów znajduj¹cych siê w aktach ksiêgi wieczystej nr (...) wynika nastêpstwo prawne pozwanych i ich poprzedników prawnych. W oparciu o powy¿sze dokumenty, wymienione w ustaleniach stanu faktycznego, mo¿na stwierdziæ, ¿e pierwotny w³aœciciel nieruchomoœci J. D. (1) w drodze darowizny przeniós³ prawo w³asnoœci przedmiotowej nieruchomoœci objêtej ksiêg¹ gruntow¹ C., tom VI, wykaz 177 na rzecz swojego syna F. D.. Jego nastêpc¹ prawnym by³a z kolei siostra (...) D., która naby³a prawo w³asnoœci spornej nieruchomoœci w drodze dziedziczenia, a nastêpnie w drodze darowizny przenios³a je na rzecz swojej siostrzenicy I. K. (matki pozwanych).
Natomiast I. K. darowa³a tê nieruchomoœæ synowi (...), który nastêpnie przeniós³ udzia³ w wysokoœci ½ czêœci na rzecz siostry B. K.. Po od³¹czeniu z ksiêgi wieczystej nr (...) dzia³ki nr 686 i za³o¿eniu dla niej nowej ksiêgi o nr (...) taki stan prawny zosta³ ujawniony w dziale II. Tym samym nale¿a³o uznaæ, ¿e wobec bezskutecznoœci kontraktów z 1932 roku i 1934 roku, a tak¿e wobec wykazania nastêpstwa prawnego pozwanych i ich poprzedników prawnych, nie zachodzi niezgodnoœæ pomiêdzy stanem prawnym ujawnionym w ksiêdze wieczystej a stanem rzeczywistym.
W zwi¹zku z powy¿szym, na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o ksiêgach wieczystych i hipotece a contrario powództwo podlega³o oddaleniu.
Jedynie na marginesie nale¿y wskazaæ, i¿ nie ka¿de powództwo o uzgodnienie treœci ksiêgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym mo¿e odnieœæ po¿¹dany przez powoda skutek, nawet w sytuacji kiedy w obrocie prawnym wystêpuj¹ dokumenty (np. akty notarialne) œwiadcz¹ce o sprzeda¿y nieruchomoœci na rzecz okreœlonych osób. Kluczowym aspektem jest ocena ¿¹dania przez pryzmat prawa materialnego obowi¹zuj¹cego w czasie dokonywanej czynnoœci – co te¿ (...) w niniejszej sprawie. Niemniej jednak niniejsza (...) nie przes¹dza o zasadnoœci, b¹dŸ bezzasadnoœci wniosku o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomoœci z uwagi na up³yw czasu, co bêdzie przedmiotem rozstrzygniêcia w innej sprawie.
O kosztach procesu (...) na podstawie art. 98 §1 k.p.c. i zgodnie z zasad¹ odpowiedzialnoœci za wynik sprawy zas¹dzi³ od przegrywaj¹cej niniejszy spór powódki na rzecz pozwanych S. K. i B. K. solidarnie kwotê 1.834 z³, na co z³o¿y³y siê: op³ata za czynnoœci fachowego pe³nomocnika pozwanych bêd¹cego radc¹ prawnym w stawce minimalnej (1.800 z³) obliczona od wskazanej wartoœci przedmiotu sporu, a tak¿e op³ata skarbowa od pe³nomocnictwa (2 x 17 z³). Nadto, na podstawie art. 98 §1 1 k.p.c. (...) odsetki ustawowe za opóŸnienie od dnia uprawomocnienia siê wyroku do dnia zap³aty.
(...) na uwadze powy¿sze – orzeczono jak we wstêpie.