Uzasadnienie
Powód (...) A. wniós³ pozew przeciwko A. A. (1) o zap³atê kwoty 7.709,27 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóŸnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zap³aty.
W uzasadnieniu pozwu powód podniós³, ¿e strony zawar³y umowê kredytow¹ nr (...) celem pozyskania œrodków na sfinansowanie nabycia lokalu mieszkalnego, a pozwana by³a solidarnie odpowiedzialna za powsta³e zobowi¹zanie. Do marca 2009r. strony obowi¹zywa³ ustrój wspólnoœci maj¹tkowej, nastêpie po ustanowieniu rozdzielnoœci maj¹tkowej ka¿da ze stron by³a zobowi¹zana do ponoszenia kosztów kredytu po po³owie. Aktualnie strony s¹ po rozwodzie. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2019r. (...) wspólnego, obejmuj¹cego tak¿e nieruchomoœæ obci¹¿on¹ kredytem. W trakcie (...) raty regulowane do maja 2019 roku. W toku postêpowania pozwana nie kwestionowa³a ani zasady ani wysokoœci rozliczenia, uznaj¹c swoj¹ solidarn¹ odpowiedzialnoœæ za zobowi¹zanie. W niniejszej sprawie powód dochodzi po³owy rat kredytowych uiszczonych w okresie od grudnia 2019r. do lutego 2021r. w ³¹cznej kwocie 15.418,54 CHF.
(pozew, k. 3-5)
Pozwana wnios³a o oddalenie powództwa, podnosz¹c zarzut nadu¿ycia prawa podmiotowego. W ocenie pozwanej postanowieniem z dnia 25 czerwca 2019 roku powód otrzyma³ gratyfikacjê maj¹tkowe w postaci przyznania na wy³¹czn¹ w³asnoœæ prawa w³asnoœci nieruchomoœci po³o¿onej w G. przy ul. (...) o wartoœci 650.000 z³. W trakcie sprawy o podzia³ maj¹tku wspólnego pozwana posz³a na ustêpstwa skutkuj¹ce tym, ¿e powód otrzyma³ zdecydowanie wiêksz¹ i istotniejsz¹ czêœæ maj¹tku na w³asnoœæ, wobec czego roszczenie w niniejszej sprawie stanowi nadu¿ycie prawa podmiotowego, gdy¿ zmierza do zbytniego powiêkszenia maj¹tku powoda kosztem maj¹tku pozwanej.
(sprzeciw od nakazu zap
³aty, k. 44-46) (...) stan faktyczny:
Powód (...) A. i pozwana A. A. (1) od dnia 29 grudnia 2006 roku pozostawali w zwi¹zku ma³¿eñskim. (...), w ma³¿eñstwie stron obowi¹zywa³ ustrój wspólnoœci maj¹tkowej ma³¿eñskiej.
(okoliczno œci bezsporne)
W trakcie trwania ma³¿eñstwa, w dniu 25 czerwca 2007r. strony zawar³y jako kredytobiorcy z Bankiem (...) ¯ywnoœciowej S.A. z siedzib¹ w W. umowê nr (...), na mocy której bank udzieli³ im kredytu hipotecznego w kwocie 379.984,95 CHF na okres do dnia 15 czerwca 2037 roku na sfinansowanie nabycia nieruchomoœci tj. budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej po³o¿onego w G. przy ul. (...), dla którego (...) Rejonowy w G. prowadzi ksiêgê wieczyst¹ nr (...). Na podstawie § 4 umowy strony zobowi¹za³y siê do sp³aty kredytu wraz z odsetkami w miesiêcznych ratach annuitetowych, których termin sp³aty przypada³ 15. dnia ka¿dego miesi¹ca.
(dow ód: umowa nr (...) kredytu hipotecznego w walucie wymienialnej, k. 8-15)
Na mocy umowy z dnia 4 marca 2009 roku strony wy³¹czy³y ustawow¹ wspólnoœæ maj¹tkow¹ ma³¿eñsk¹ i ustanowi³y z dniem zawarcia umowy ustrój rozdzielnoœci maj¹tkowej ma³¿eñskiej.
(dow ód: umowa (...) ma³¿eñska z dnia 4 marca 2009 r., k. 16-17)
Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt II C 2388/13 S. O. w G. rozwi¹za³ przez rozwód zwi¹zek ma³¿eñski stron z winy obu stron. J. œnie, (...) miejsce pobytu ma³oletnich dzieci stron przy matce, a udzia³ powoda w kosztach utrzymania (...) na ³¹czn¹ kwotê 2.400 z³ miesiêcznie. Wyrok uprawomocni³ siê w dniu 9 wrzeœnia 2016 roku.
(dow ód: wyrok S¹du O. w G. z dnia 28 czerwca 2016r., k. 18-20)
Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2019r. w sprawie o sygnaturze akt VII Ns 410/18 (...) Rejonowy w G. dokona³ podzia³u maj¹tku wspólnego stron w ten sposób, ¿e prawo w³asnoœci nieruchomoœci po³o¿onej w G. przy ul. (...) o wartoœci 650.000 z³ przyzna³ na wy³¹czn¹ w³asnoœ (...) A., a nadto zas¹dzi³ od niego na rzecz A. A. (1) kwotê 106.363,92 z³ wraz z odsetkami ustawowymi za opóŸnienie p³atn¹ w dwóch ratach rocznych po 53.181,96 z³ ka¿da w terminie do 15 marca, poczynaj¹c od najbli¿szego miesi¹ca marca przypadaj¹cego po dniu uprawomocnienia siê postanowienia.
(dow ód: postanowienie (...) Rejonowego w G. z dnia 25 czerwca 2019r. wraz z uzasadnieniem, k. 21-30)
W okresie od grudnia 2019r. do lutego 2021r. powód dokona³ sp³aty rat kredytu hipotecznego w ³¹cznej kwocie 15.418,54 CHF.
(dow ód: historia rachunku bankowego, k. 31-34)
Pismem z dnia 11 marca 2021 roku powód wezwa³ pozwan¹ do zap³aty kwoty 7.709,27 CHF stanowi¹cej po³owê uiszczonych przez niego rat kredytowych w okresie od grudnia 2019r. do lutego 2021r. w terminie 7 dni od otrzymania wezwania.
(dow ód: ostateczne przeds¹dowe wezwanie do zap³aty z dnia 11 marca 2021r. wraz z dowodem nadania, k. 36-37)
Pozwana A. A. (1) pozostaje w stosunku pracy (wynagrodzenie w wysokoœci 2.636,90 z³ netto miesiêcznie), jednak aktualnie przebywa na zwolnieniu lekarskim i otrzymuje zasi³ek chorobowy w kwocie 2400 z³, nadto otrzymuje œwiadczenie 500+. Ponosi koszty utrzymania w postaci op³at za mieszkanie (450 z³), op³at za pr¹d (250 z³), op³at za gaz (250 z³/2 miesi¹ce), op³at za telefon (80 z³), wydatków na zajêcia jêzyka angielskiego dzieci (350 z³), koszty leczenia (550 z³), Internet (420 z³), zakup ¿ywnoœci (3.000 z³). Za œrodki z podzia³u maj¹tku wspólnego naby³a samochód marki T.. Pozwana wraz z synami w wieku 14 i 11lat zamieszkuje w mieszkaniu (...) w³asnoœæ jej ojca. Syn stron leczy siê psychiatrycznie (próba samobójcza spowodowana siln¹ depresj¹). Po zawarciu ma³¿eñstwa z powodem, pozwana nie pracowa³a zawodowo, mia³a dochody z najmu mieszkania, a tak¿e otrzyma³a jednorazowo kwotê 100.000 z³ od babci, któr¹ przeznaczy³a w wiêkszoœci na sp³atê kredytu.
(dow ód: przes³uchanie powódki A. A. (1), p³yta CD k. 145, potwierdzenie wysokoœci wynagrodzenia, k. 97, potwierdzenia przelewów bankowych, k. 98-103)
Powód (...) A. obecnie jest cz³onkiem zarz¹du spó³ki (...) sp. z o.o. (spó³ka córka P. P. (...)) za wynagrodzeniem w kwocie 22.080 z³ brutto. W. œniej prowadzi³ dzia³alnoœæ gospodarcz¹ pod firm¹ Rewizor, w latach 2019-2021 pracowa³ w Kancelarii Sejmu, a tak¿e by³ prezesem zarz¹du w trzech spó³kach kapita³owych. Powód sp³aca kredyty zaci¹gniête w zwi¹zku z prowadzeniem dzia³alnoœci gospodarczej (rata w kwocie 1.400 z³ w (...) SA, 1.800 z³ w Banku (...) SA), a tak¿e kredyt hipoteczny zaci¹gniêty na budowê domu. Obecna ¿ona powoda posiada dochody ze spó³ki kapita³owej (nale¿¹cej uprzednio do powoda) w kwocie 15.000-20.000 z³. Powód regularnie p³aci alimenty na dzieci z pierwszego ma³¿eñstwa w kwocie 2.400 z³ miesiêcznie. Z drugiego ma³¿eñstwa ma jedno dziecko. Powód zamieszkuje w lokalu (...) ¿bowym. Powód jest w³aœcicielem lokalu w G. przy ul. (...) o powierzchni 97 m2 (bêd¹cy przedmiotem najmu z czynszem w kwocie 20.000 z³ miesiêcznie), innego lokalu w tym samym budynku (powód wynajmuje go za 2400 z³ ponosz¹c koszty 1900 z), wspó³w³aœcicielem lokalu mieszkalnego w B., a tak¿e nieruchomoœci gruntowej, na której buduje wraz z ¿on¹ dom. Dom w G. przy ul. (...) po wyremontowaniu jest nieu¿ytkowany.
(dow ód: przes³uchanie powoda (...) A., p³yta CD k. 145) (...) ¿y³, co nastêpuje:
P. ¿szy stan faktyczny (...) na podstawie dowodów z dokumentów, a tak¿e dowodu z przes³uchania stron.
(...) zebrany w sprawie materia³ dowodowy (...) nie dopatrzy³ siê ¿adnych podstaw do kwestionowania autentycznoœci i wiarygodnoœci dowodów z dokumentów urzêdowych (orzeczenia s¹dów powszechnych, akt notarialny), które zgodnie z treœci¹ art. 244 kpc korzystaj¹ z domniemania autentycznoœci i domniemania zgodnoœci z prawd¹ wyra¿onych w nim oœwiadczeñ, zaœ w toku niniejszego postêpowania ¿adna ze stron nie kwestionowa³a powy¿szych domniemañ w trybie art. 252 kpc. Brak by³o równie¿ podstaw, aby podwa¿yæ autentycznoœæ i wiarygodnoœæ wymienionych w ustaleniach dokumentów prywatnych w postaci umowy kredytowej, historii rachunku bankowego, dokumentów potwierdzaj¹cych ponoszone przez pozwan¹ wydatki zwi¹zane z utrzymaniem, czy korespondencji stron. Przedmiotowe dokumenty nie nosz¹ bowiem ¿adnych œladów przerobienia, przerobienia, b¹dŸ innej ingerencji. Zatem, przyj¹æ nale¿a³o, ¿e s¹ autentyczne, a zawarte w nich oœwiadczenia pochodz¹ od osób, które je w³asnorêcznie podpisa³y.
W zasadzie za wiarygodne nale¿a³o uznaæ tak¿e zeznania stron odnoœnie poczynionych przez nie ustaleñ dotycz¹cych sp³aty kredytu i zaspakajania potrzeb rodziny, sytuacji materialnej stron. Zdaniem (...) zarówno zeznania powoda, jak i pozwanej by³y w tym wzglêdzie szczere, wewnêtrznie spójne i niesprzeczne z innymi dowodami. W szczególnoœci nie ma podstaw do kwestionowania zeznañ stron odnoœnie ich obecnej sytuacji materialnej i maj¹tkowej. W przypadku pozwanej zeznania zosta³y dodatkowo poparte stosownymi dokumentami. W zasadzie jedyn¹ istotn¹ rozbie¿noœci¹ pomiêdzy zeznaniami stron by³a kwestia regularnej pomocy udzielanej pozwanej przez babciê w trakcie trwania ma³¿eñstwa. A. A. (1) wskazywa³a na jednorazow¹ darowiznê w kwocie 100.000 z³, natomiast powód wskazywa³ na doœæ regularne przysporzenia. Z. ¿yæ jednak nale¿y, i¿ powy¿sza kwestia nie mia³a wiêkszego znaczenia dla rozstrzygniêcia sprawy, zaœ powód nie potwierdzi³ swoich zeznañ ¿adnymi obiektywnymi dowodami.
(...) do szczegó³owych rozwa¿añ nale¿y wskazaæ, ¿e powód w niniejszej sprawie domaga³ siê od pozwanej zap³aty kwoty 7.709,27 CHF tytu³em zwrotu po³owy uiszczonych przez niego rat z tytu³u kredytu zaci¹gniêtego w trakcie trwania ma³¿eñstwa stron na zakup nieruchomoœci gruntowej zabudowanej domem je rodzinnym. P. prawn¹ powództwa stanowi³ przepis art. 376 § 1 k.c., zgodnie z którym je¿eli jeden z d³u¿ników solidarnych spe³ni³ œwiadczenie, treœæ istniej¹cego miêdzy wspó³d³u¿nikami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich czêœciach mo¿e on ¿¹daæ zwrotu od wspó³d³u¿ników. Je¿eli z treœci tego stosunku nie wynika nic innego, d³u¿nik, który œwiadczenie spe³ni³, mo¿e ¿¹daæ zwrotu w czêœciach równych. Jak wskazuje siê w orzecznictwie, gdy chodzi o sp³aty kredytu, które maj¹ miejsce po zakoñczeniu postêpowania o podzia³ maj¹tku wspólnego, nie jest wy³¹czona mo¿liwoœæ dochodzenia miêdzy ma³¿onkami roszczenia o zwrot kwoty zobowi¹zania zabezpieczonego hipotek¹, sp³aconego przez jednego z nich po uprawomocnieniu siê postanowienia o podziale maj¹tku wspólnego (por. uchwa³a sk³adu siedmiu sêdziów SN z dnia 27 lutego 2019 r., III CZP 30/18, L.; postanowienie SN z dnia 13 marca 2020r., III CZP 64/19, L.).
Z. ¿yæ nale¿y, i¿ nie by³o pomiêdzy stronami sporu co do tego, ¿e wspólnie zaci¹gnê³y one d³ug w postaci zobowi¹zania kredytowego zabezpieczonego hipotecznie na sfinansowanie nabycia nieruchomoœci. Zatem oboje kredytobiorcy wystêpuj¹ wobec banku w pozycji d³u ¿ników solidarnie odpowiedzialnych za zaspokojenie zobowi¹zania kredytowego. O tym, czy w ogóle i w jaki sposób powinny rozliczyæ siê pomiêdzy sob¹ w razie, gdy któraœ z nich zaspokoi wierzyciela, decyduje – jak stanowi art. 376 § 1 kc – stosunek prawny istniej¹cy miêdzy nimi, z uwagi na który powsta³ d³ug. (...) œæ tego stosunku prawnego na potrzeby dokonania rozliczenia dokonanych przez powoda rat kredytowych. Z zeznañ stron nie wynika³o, aby poczyni³y one jakiekolwiek ustalenia dotycz¹ce sposobu sp³aty rat kredytowych. W zwi¹zku z powy¿szym nale¿a³o uznaæ, ¿e znajdzie zastosowanie regu³a przewidziana w art. 376 § 1 zdanie drugie kc, zatem powód móg³ ¿¹daæ od pozwanej zwrotu spe³nionego œwiadczenia w wysokoœci ½ sp³aconej nale¿noœci.
Jak wskazuje siê w judykaturze roszczenie regresowe, o którym mowa w art. 376 § 1 zdanie drugie k.c. powstaje i staje siê wymagalne nie tylko z chwil¹ pe³nego zaspokojenia wierzyciela, ale równie¿ w przypadku spe³nienia œwiadczenia w zakresie przenosz¹cym tê czêœæ, która wed³ug stosunku wewnêtrznego miêdzy wspó³d³u¿nikami, obci¹¿a œwiadcz¹cego d³u¿nika (por. wyrok SN z dnia 12 paŸdziernika 2001 r., V CKN 500/00, OSNC 2002, nr 7-8, poz. 90, Biul. SN 2002, nr 3, s. 12). Zatem, w przypadku ka¿dej sp³aconej raty kredytu powodowi przys³uguje co do zasady roszczenie o zwrot po³owy uiszczonej nale¿noœci. Wysokoœæ rat kredytowych sp³aconych przez powoda w okresie od grudnia 2019r. do lutego 2021r. (15.418,54 CHF) równie¿ nie by³a przedmiotem sporu.
Z. ¿yæ nale¿y, i¿ w niniejszej sprawie pozwana broni³a siê przed ¿¹daniem pozwu, podnosz¹c zarzut nadu¿ycia prawa podmiotowego. Zgodnie z treœci¹ art. 5 kc nie mo¿na czyniæ ze swego prawa u¿ytku, który by by³ sprzeczny ze spo³eczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami wspó³¿ycia spo³ecznego. Takie dzia³anie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uwa¿ane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Jak wskazuje siê w orzecznictwie nie ma ¿adnych podstaw do wy³¹czenia stosowania klauzuli nadu¿ycia prawa podmiotowego w sprawie obejmuj¹cej roszczenie maj¹ce podstawê w art. 376 § 1 kc (por. wyrok S¹du Apelacyjnego w W. z dnia 18 marca 2014r., I ACa 1463/13, LEX nr 1459093).
W ocenie (...) zarzut pozwanej zas³ugiwa³ na uwzglêdnienie. Przede wszystkim nale¿a³o mieæ na wzglêdzie wystêpuj¹c¹ aktualnie ra¿¹c¹ dysproporcjê sytuacji finansowej i maj¹tkowej obu stron. Na podstawie osobowego materia³u dowodowego (...), i¿ powód obecnie posiada dochody ze stosunku pracy w kwocie 22.080 z³ brutto, natomiast jego obecna ma³¿onka ma dochody w kwocie oko³o 15.000 – 20 000 z³. Nadto powód wynajmuje lokal za czynsz wynosz¹cy 20 000 z³. Dochód powoda kontrastuje w sposób jaskrawy z obecn¹ sytuacj¹ pozwanej, która posiada dochody w postaci zasi³ku chorobowego w kwocie 2.400 z³, alimentów na dwójkê dzieci w kwocie 2.400 z³ oraz œwiadczenia 500+. J. œnie, zwa¿yæ nale¿y, i¿ ca³oœæ dochodów przeznaczana jest przez pozwan¹ na pokrycie kosztów utrzymania tj. op³aty za mieszkanie, op³aty za media, zakup ¿ywnoœci, pokrycie kosztów leczenia czy zajêæ pozalekcyjnych dla dzieci. Z powy¿szego porównania wynika, ¿e rata kredytu stanowi obecnie niewielk¹ czêœæ dochodu powoda, podczas gdy dla pozwanej stanowi kwotê znaczn¹ i odczuwaln¹ dla domowego bud¿etu.
Nadto, na dzieñ wyrokowania istnieje znaczna dysproporcja maj¹tkowa stron. Powódka nie posiada ¿adnych nieruchomoœci (zamieszkuje w lokalu nale¿¹cym do ojca), a z wartoœciowych ruchomoœci ma samochód osobowy, który zakupi³a za œrodki zas¹dzone postanowieniem w przedmiocie podzia³u maj¹tku wspólnego. Natomiast, powód, poza nieruchomoœci¹ gruntow¹ zabudowan¹ domem jednorodzinnym, przyznan¹ mu w wyniku podzia³u maj¹tku wspólnego, jest jeszcze w³aœcicielem nieruchomoœci lokalowych po³o¿onych w G. i B., a tak¿e wspó³w³aœcicielem nieruchomoœci gruntowej, na której wraz z obecn¹ ¿on¹ realizuje inwestycjê w postaci budowy domu. Przedstawiona powy¿ej analiza sytuacji maj¹tkowej i finansowej stron prowadzi do wniosku, ¿e kwota, jak¹ powód co miesi¹c uiszcza na rzecz banku, nie stanowi dla niego istotnego wydatku. M. rata kredytu wynosi aktualnie – jak wynika z za³¹czonej do pozwu historii operacji na rachunku bankowym – nieco ponad 1.000 CHF, a wiêc wedle obecnego kursu waluty szwajcarskiej oko³o 4.500 z³.
Z. ¿yæ nale¿y, i¿ powód ma mo¿liwoœæ rekompensowania powy¿szego wydatku choæby przez wynajmowanie domu po³o¿onego w G. przy ul. (...). Jak jednak wynika z zeznañ powoda dom nie jest ani wynajmowany ani nawet zamieszkany. (...) na wzglêdzie obecn¹ sytuacjê na rynku nieruchomoœci i wzrost poziomu czynszów, nale¿y stwierdziæ, ¿e za najem domu jednorodzinnego powód uzyska³by kwotê zbli¿on¹ do wysokoœci raty sp³acanego przez niego kredytu. P. ¿sze wskazuje na pewn¹ niekonsekwencjê powoda. Z jednej strony bowiem dobrowolnie rezygnuje z szansy osi¹gniêcia pewnego i wysokiego dochodu, z drugiej zaœ dochodzi zwrotu czêœci sp³aconych rat kredytu, maj¹c œwiadomoœæ trudnej sytuacji materialnej by³ej ma³¿onki.
W tym stanie rzeczy powstaje zasadne pytanie o faktyczne przyczyny wytoczenia niniejszego powództwa. (...) nie kwestionuje, ¿e powodowi co do zasady przys³uguje roszczenie regresowe wobec pozwanej jako wspó³d³u¿niczki solidarnej, jednak w okolicznoœciach rozpatrywanego przypadku dochodzenie takiego roszczenia na drodze (...) nale¿a³o za sprzeczne z zasadami wspó³¿ycia spo³ecznego, w tym z zasad¹ lojalnoœci i uczciwoœci. O. œci sprawy wskazuj¹ na to, i¿ powód bezwzglêdnie usi³uje realizowaæ swoje prawo do odzyskania po³owy sp³aconego kredytu, nie bacz¹c na to, jakie skutki w sferze materialnej pozwanej, a tak¿e dzieci stron, wywo³a³by wyrok zas¹dzaj¹cy, Fakt niewynajmowania domu w G. i nieuzyskiwania t¹ drog¹ œrodków na sp³atê raty kredytu œwiadczy raczej o tym, ¿e powód nie ma rzeczywistej, ekonomicznej potrzeby uzyskania wsparcia w sp³acie kredytu, a powództwo wytacza raczej dla samej zasady, bardziej w celu obci¹¿enia pozwanej ni¿ w celu rzeczywistej ochrony swojego prawa.
N. ¿y tez zwróciæ uwagê, ¿e z zeznañ stron wynika, ¿e s¹ silnie skonfliktowane. Powód w swoich zeznaniach wskazywa³ na okolicznoœci rozstania, obarcza³ ¿onê za wszczynanie k³ótni, mia³ ¿al o wzywanie Policji, choæ z wyroku rozwodowego wynika, ¿e rozwód zosta³ orzeczony z winy obu stron.
N. ¿nie od powy¿szego nale¿a³o mieæ na wzglêdzie, ¿e pozwana wychowuje dwoje ma³oletnich dzieci powoda. W aktualnej sytuacji pozwanej, obci¹¿enie jej obowi¹zkiem zwrotu by³emu ma³¿onkowi po³owy uiszczonych przez niego rat kredytowych, niew¹tpliwie wp³ynê³oby na pogorszenie sytuacji ca³ej rodziny, w tym tak¿e na mo¿liwoœci zaspokojenia przez matkê potrzeb bytowych dzieci. W takim stanie rzeczy, zwiêkszeniu uleg³by zakres obowi¹zku alimentacyjnego powoda. Wedle bowiem art. 135 § 1 kro zakres œwiadczeñ alimentacyjnych zale¿y zarówno od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego jak te¿ od zarobkowych i maj¹tkowych mo¿liwoœci zobowi¹zanego. Zgodnie zaœ z art. 138 kro w razie zmiany stosunków mo¿na ¿¹daæ zmiany orzeczenia lub umowy (...) obowi¹zku alimentacyjnego.
Natomiast, (...) nie podzieli³ argumentacji pozwanej dotycz¹cej okolicznoœci zwi¹zanych z podzia³em ról stron w trakcie ma³¿eñstwa oraz wp³ywu na mo¿liwoœæ dochodzenia roszczeñ regresowych przez powoda. Pozwana podnosi³a bowiem, ¿e w trakcie ma³¿eñstwa zgodnie z ustaleniami stron zajmowa³a siê prowadzeniem domu i wychowywaniem dwójki wspólnych dzieci, nie pracowa³a zawodowo, a tym samym nie mia³a w³asnych Ÿróde³ dochodu. Powód natomiast posiada³ w³asne Ÿród³a dochodu, prowadz¹c dzia³alnoœæ gospodarcz¹. P. œliæ jednak nale¿y, i¿ podzia³ ról stron jako ma³¿onków w czasie trwania ich zwi¹zku ma³¿eñskiego by³ wynikiem ich zgodnych ustaleñ, nie zosta³ pozwanej narzucony jednostronnie przez ówczesnego ma³¿onka. W zamian za rezygnacjê z pracy zawodowej pozwana uzyska³a korzyœæ w postaci wysokiego poziomu ¿ycia. Pozwana powinna byæ zatem œwiadoma skutków jakie mog¹ wynikaæ z takiego uk³adu stosunków ma³¿eñskich i zaprzestania pracy zawodowej. W ocenie (...) ¿sze okolicznoœci nie mog¹ w sposób trwa³y unicestwiaæ roszczenia regresowego.
P. œliæ nale¿y, i¿ przedmiotowy wyrok nie ma charakteru prejudycjalnego. Odnosi siê wy³¹cznie do sytuacji stron w okresie objêtym ¿¹daniem pozwu. O. œci nakazuj¹ce uznaæ powoda za nieuprawnionego mog¹ mieæ charakter przejœciowy. Po ich ustaniu bêdzie on móg³ realizowaæ swoje roszczenia regresowe za kolejne okresy. Jak bowiem podnosi siê w orzecznictwie wyrok oddalaj¹cy powództwo, oparty na art. 5 kc, praktycznie nie korzysta z powagi rzeczy os¹dzonej – je¿eli powód twierdzi, ¿e okolicznoœci te uleg³y zmianie, mo¿liwe jest prowadzenie kolejnego procesu pomiêdzy tymi samymi stronami, a je¿eli twierdzenie o zmianie okolicznoœci oka¿e siê prawdziwe – uwzglêdnienie powództwa (por. wyrok SN z 22 maja 2002 r., I CKN 1567/99, OSN 2003, Nr 7–8, poz. 109). (...) œnie dlatego, ¿e okolicznoœci rozstrzygaj¹ce o nadu¿yciu prawa s¹ z za³o¿enia przemijaj¹ce (tzn. w poszczególnych przypadkach mog¹ okazaæ siê trwa³e, ale nigdy nie mo¿na tego z góry przes¹dziæ), wyra¿a siê powszechnie tezê, ¿e "stosowanie art. 5 kc nie mo¿e prowadziæ do utraty prawa podmiotowego" (por. wyrok SN z 13 paŸdziernika 2017 r., I CSK 46/17, L.).
(...) ¿sze na wzglêdzie, na podstawie art. 5 kc, powództwo podlega³o oddaleniu.
O kosztach procesu (...) na podstawie art. 102 kpc i odst¹pi³ od obci¹¿ania powoda kosztami zastêpstwa procesowego pozwanej. N. ¿a³o mieæ bowiem na wzglêdzie, ¿e co do zasady powództwo by³o usprawiedliwione, a o jego oddaleniu przes¹dzi³a ocena (...) dokonana w oparciu o zasadê s³usznoœci. Jak natomiast wskazuje siê w orzecznictwie przepis art. 102 kpc znajduje zastosowanie tak¿e w wypadku oddalenia powództwa na podstawie art. 5 kc (por. postanowienie SN z dnia 13 paŸdziernika 1973 r., II PZ 49/73, niepublikowany).