Uzasadnienie
- V. faktyczny
Strony zawarły umowę pożyczki nr (...) w dniu 11 lipca 2024 r. Umowa określała „kwotę pożyczki” na 62.109 zł (z uwzględnieniem „kredytowanych kosztów”), ponadto wprowadzała pojęcie „całkowitej kwoty kredytu” i w tym przypadku podawano kwotę 51.433,53 zł, wyjaśniając, że „nie obejmuje kredytowanych kosztów”. Umowa została zawarta do 2028 r. i jest spłacana. Pożyczka została zaciągnięta na cele prywatne. Prowizja pobrana przez pozwanego to 10.552,32 zł.
Dowód: umowa, k. 12-21
Pismem z dnia 6 listopada 2025 r. pełnomocnik konsumenta złożył pozwanemu oświadczenie o zamiarze skorzystania z tzw. sankcji kredytu darmowego, którego adresat nie uznał za skuteczne.
Dowód: pismo, k. 22
Do października 2025 r. powód spłacił odsetki kapitałowe w kwocie 10.189,28 zł, zapłacił prowizję 10.552,32 zł, poniósł opłatę za przelew 123,15 zł.
Okoliczności bezsporne
Ocena dowodów
Dokumenty prywatne nie budziły wątpliwości. Zeznania powoda są wiarygodne, szczere i spontaniczne.
Kwalifikacja prawna
Oświadczenie konsumenta złożone w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim jest skuteczne. Nie było sprekludowane biorąc pod uwagę afirmowaną przez sąd orzekający wykładnię art. 45 ust. 5 u.k.k. traktującą pojęcie „wykonanie umowy” jako adresowane do każdej ze stron.
Umowa zawiera następujące wady:
- 1. naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim, bo zawiera nieprawidłową wysokość (...) oraz nieprawidłową całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta – poprzez niezgodne z prawem unijnym doliczenie oprocentowania od pozaodsektowych kosztów kredytu;
- 2. naruszają art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o kredycie konsumenckim, bo wskazuje nieprawidłową wysokość kwoty udzielonego kredytu które to pojęcie winno być tożsame z tzw. całkowitą kwotą kredytu (tj. sumą faktycznie wypłaconą konsumentowi, czyli kwotą udzielonego kredytu) 3. naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim, gdyż nie zawiera wszystkich wymaganych ustawą założeń do obliczenia (...).
W pierwszej grupie (pkt 1. wyżej) chodzi o zawyżenie całkowitej kwoty do zapłaty i nieprawidłową wysokość (...). W drugiej grupie (pkt 2. wyżej) – o prowadzące do istotnej niejasności (nieprzejrzystości) podawanie w umowach „całkowitej kwoty kredytu” obok innej kwoty („udzielonego kredytu”), podczas gdy prawidłowa interpretacja podjęcia „całkowitej kwoty kredytu” prowadzi do wniosku, że winna to być jedyna kwota kredytu, która może znaleźć się w umowie kredytu konsumenckiego. Skoro na gruncie prawa unijnego obowiązuje niedopuszczalność oprocentowania skredytowanych kosztów kredytu konsumenckiego (por. wyrok TSUE w sprawie C-744/24), to w tekście umowy kredytu konsumenckiego nie może wystąpić inna kwota kredytu niż „całkowita” (objęta jednolitą stawką odsetek kapitałowych/umownych). Innymi słowy, na całym obszarze stosowania prawa Unii Europejskiej umowy kredytu konsumenckiego mogą zawierać wyłącznie jedną kwotę kredytu, tj. „całkowitą kwotę kredytu”, definiowaną jako suma faktycznie udostępniona konsumentowi i objęta jednolitą stawko odsetek umownych.
Podawanie dodatkowo w umowie innych (wyższych) kwot kredytu („udzielonego”) jest w tej sytuacji zawsze jaskrawym naruszeniem obowiązku informacyjnego. Co więcej, informacje o oprocentowaniu jednolitą stawką oprocentowania także skredytowanych kosztów udzielenia pożyczki są sprzeczne z prawem Unii, a więc są informacją nieprawdziwą, co stanowi samo w sobie naruszenie obowiązków informacyjnych kredytodawcy. Jeżeli przedsiębiorca wprowadza ustalony mechanizm obrotu kwotą mającą stanowić prowizję, że najpierw ją wypłaca konsumentowi, a praktycznie natychmiast pobiera, to taki obrót należy uznać za przejaw niedopuszczalnej manipulacji finansowej.
Wszystkie założenia do obliczenia (...) (por. załącznik numer 4 do ustawy o kredycie konsumenckim) powinny znaleźć się w tekście umowy kredytu konsumenckiego, a w danym przypadku nie ma dwóch (naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.), tj. wyjaśnienia zasad określania odstępów czasu na potrzeby obliczeń oraz wyboru stopnia dokładności prezentacji wyniku obliczeń (...). Te dwa obligatoryjne założenia do obliczenia (...) wymienionych w tym załączniku nr 4 do ustawy o kredycie konsumenckim mają charakter wachlarza dopuszczalnych, alternatywnych rozwiązań, a więc ostatecznie autor tekstu umowy musi je „wykonać”, tj. sprecyzować (wybrać jednostki czasu i wyjaśnić, co pod tymi pojęciami rozumie, oraz wybrać stopnień dokładności prezentacji wyniku obliczeń (...)).
Nie można się więc w ogóle skutecznie odwołać do tych założeń zawartych w ustawie, bo mają one charakter ramowy, a nie „samowykonalny”. Ich skopiowanie do umowy jest nieskuteczne. W umowie nie ma informacji o tym, jakie jednostki czasu (i jak rozumiane) miały być brane pod uwagę przy obliczeniach (...) oraz nie zawarto w umowie wyboru miejsca po przecinku, związanego z ostateczną prezentacją wyniku (bezrefleksyjnie skopiowano fragment załącznika nr 4 do u. k.k., ze słowami „ po wybranym przez obliczającego miejscu ”, co świadczy jednoznacznie, że profesjonalista będący instytucją rynku finansowego nie zastanowił się, co to tak naprawdę kopiuje do umowy). Prezentacja wyniku (...) nastąpiła z dwoma miejscami po przecinku, a wyboru zasad prezentacji nie było, co oznacza, że jest to wartość dowolna, a nie poprawna, bo nie wynika z prawidłowo zastosowanych założeń. Samo przedstawienie prezentacji wyniku z określoną liczbą miejsc po przecinku nie jest „wyborem” założenia, co jest logiczne: następnik (wynik operacji) jest zdeterminowany przez założenie, a sam w sobie go nie inkorporuje.
Pozostałe zarzuty pod adresem umowy kredytowej okazały się niezasadne, ale ponieważ skutek z art. 45 ust. 1 u.k.k. następuje w razie spełnienia się chociaż jednego z zarzutów, nie ma konieczności ich omawiania, bo i tak nie zmieniłoby to treści wyroku.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku dotyczącym sprawy C-744/24 nie mógł przesądzać o dopuszczalności zastosowania polskiej sankcji kredytu darmowego, ponieważ instytucja ta stanowi konstrukcję prawa krajowego; prawo Unii wymaga jedynie ustanowienia skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji za naruszenia dyrektywy, pozostawiając państwom członkowskim wybór konkretnych mechanizmów prawnych. Ponieważ zaś wyrok ten ma mieć jednolite zastosowanie we wszystkich państwach Unii Europejskiej, bo dotyczył wykładni autonomicznego pojęcia prawa Unii (por. pkt 50), nie mógł zawierać ograniczenia sugerującego obowiązywanie tylko na obszarze jednego z nich (tj. Polski). W krajach Unii Europejskiej ustawodawstwa krajowe przewidują różnorodne sankcje za naruszenie obowiązków informacyjnych (np. we Francji: sądowa redukcja wszystkich lub części odsetek umownych, w Niemczech: mechanizm „odwieszenia” prawa do odstąpienia od umowy, w państwach nordyckich: sankcje wyłącznie o charakterze nadzorczo-administracyjnym wymierzane przez regulatora rynku).
Innymi słowy – w wyroku w sprawie C-744/24 (...) przesądził co winno być traktowane jako naruszenie odnośnej dyrektywy ((...) / (...)), a ograny krajowe (nie tylko sądy) winny na tej podstawie samodzielnie stosować przewidziane prawem wewnętrznym sankcje. Przedmiotem pytania prejudycjalnego nie była kwestia potencjalnej niezgodności prawa krajowego w prawem Unii, lecz wyłącznie interpretacja dyrektywy 2008/48.
Strona pozwana nie może „obejść” skutków treści wyroku (...) w sprawie C-744/24 poprzez wyjaśnianie w umowie tego, że wyraźnie i wprost zamierza objąć kredytem koszty jego udzielenia (por. pkt 5 umowy). Podawanie konsumentowi w umowie kredytu konsumenckiego, nawet w sposób bardzo klarowny, informacji jawnie sprzecznych z prawem Unii jest zaprzeczeniem realizacji obowiązków informacyjnych wynikających z dyrektywy 2008/48. Informacje przekazywane konsumentom mają być prawdziwe (tj. zgodne z prawem), a nie fałszywe (niezgodne z prawem).
Z tych przyczyn orzeczono jak w punkcie I. sentencji na mocy art. 410 w zw. z art. 405 w zw. z art. 481 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, gdyż pozwany pozostaje we władaniu świadczeniem nienależnym w postaci spłaconych sum przekraczających zwrot kapitału. Wysokość zgłoszonych w pozwie roszczeń jest obliczona przez powoda prawidłowo, a opiera się na danych podanych wprost przez samego pozwanego.
Koszty
Pozwany jako w całości przegrywający proces jest obowiązany na mocy art. 98 k.p.c. zwrócić powodowi koszty, na które składa się: opłata sądowa od pozwu (1044 zł), opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej przez sądem I instancji (3.600 zł, § 2 pkt 5 rozp. MS z dn. 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, ze zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) – punkt II.