Uzasadnienie
Stan faktyczny
Umowa sprzedaży z dnia 20 marca 2008 r. pomiędzy E. K. a M. K. (obecnie: Ł.) objęta aktem notarialnym sporządzonym przez notariusza B. K. (nr rep. (...)) jest nieważna.
Okoliczność bezsporna
Zajmujący obecnie nieruchomość przy ul. (...) w G. pozwani M. Ł. (1), M. Ł. (2) i A. Ł. posiadają tytuł prawny do innej nieruchomości i mają możliwość zamieszkania w niej.
Okoliczność bezsporna
Ocena dowodów
Ustalenia są oparte na niespornych faktach podanych w pozwie, wyraźnie przyznanych w całości przez wszystkich pozwanych. Pozwani przyznali, że umowa z dnia 20 marca 2008 r. była nieważna. Z tego wynika, że powódka jest wyłącznym właścicielem nieruchomości objętej księgą wieczystą (...). Ponadto zgodnie oświadczyli, że nie zgłaszają potrzeby otrzymania lokalu socjalnego, gdyż posiadają możliwość zamieszkania gdzie indziej.
Kwalifikacja prawna
W procesie o roszczenie windykacyjnej Sąd ma prawo dokonać ustaleń faktycznych podważające treść wpisu w księdze wieczystej i tym samym obalających domniemanie z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Jak słusznie wskazuje S. R. w swoim komentarzu to w/w przepisu: „Jest to domniemanie wzruszalne (praesumptio iuris tantum) i może być obalone przez przeprowadzenie dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10), albo w każdym innym postępowaniu jako przesłanka rozstrzygnięcia (orz. SN z 17 czerwca 1960 r., 3 CR 328/60, LexPolonica nr 358852, OSPiKA 6/61, poz. 162), w tym także w postępowaniu o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie (uchwała SN z 26 marca 1993 r., III CZP 14/93, LexPolonica nr 300584, OSNCP 11/93, poz. 196). Tak np. właściciel nieruchomości może dochodzić jej wydania przed usunięciem niezgodnego z rzeczywistym stanem prawnym wpisu w dziale II. Może też żądać usunięcia tej niezgodności, nie dochodząc wydania nieruchomości (orz. SN z 18 października 1958 r., 3 CR 234/58, OSN I/60, poz. 22). W uzasadnieniu wyroku z 21 marca 2001 r., III CKN 325/00 (LexPolonica nr 384655), Sąd Najwyższy wyraził trafny pogląd, że wzruszenie domniemania, u którego podstaw znajduje się zasada wiarygodności ksiąg wieczystych, może nastąpić w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu” (S. Rudnicki, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy o postępowaniu w sprawach wieczystoksięgowych. Komentarz, wyd. VI, LexisNexis 2009).
Bezwzględna nieważność umowy sprzedaży udziału we współwłasności nieruchomości z uwagi na pozorność wynika z art. 83 § 1 zdanie pierwsze k.c.
Z kolei zasadnie podnosi pełnomocnik powódki, że ukryta pod umową sprzedaży darowizna nieruchomości także jest bezwzględnie nieważna. Jak słusznie wskazuje bowiem Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 lutego 2017 r. (sygn. II CSK 246/16): „Ukryta czynność darowizny nieruchomości nie zachowuje formy szczególnej pod rygorem nieważności tj. formy aktu notarialnego (art. 158 k.c.) i z tego względu jest nieważna.”
Mając powyższe na uwadze stwierdza się, że pozwani zajmują przedmiotową nieruchomość bez tytułu prawnego, stąd powództwo windykacyjne jest zasadne w świetle art. 222 § 1 k.c. i stąd orzeczono jak w punkcie I. sentencji.
W punkcie II. sentencji stwierdzono, że pozwanym nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego, gdyż mają możliwość zamieszkania w innym miejscu – art. 14 ust. 4 in fine ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (ze zm.). Fakultatywnych przesłanek przyznania prawa do lokalu socjalnego pozwani nie przedstawili, co jest logiczne, bo w ogóle nawet nie wnosili o jego przyznanie.
Koszty
W punkcie III. sentencji na mocy art. 105 § 2 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 k.p.c. zasądzono solidarnie od przegrywających proces pozwanych na rzecz powódki koszty, na które składa się: opłata sądowa od pozwu (525 zł) oraz opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej, wyliczonej na podstawie § 2 biorąc za punkt wyjścia półroczny szacowany czynsz (miesięcznie określony na 3.500 zł w pozwie, a więc podstawą ustalenia stawki adwokackiej była kwota 21.000 zł, a więc wynosi ona – zgodnie z § 7 pkt 3 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – 3.600 zł). Ponadto w skład kosztów wchodzi opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Łącznie jest to więc 4.142 zł.
W punkcie IV. sentencji kosztami interwencji ubocznej obciążono Gminę M. G., na mocy art. 107 zdanie trzecie k.p.c. a contrario, albowiem podmiot ten nie przyczynił się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy.