UZASADNIENIE
Powódka (...) sp. z o.o. z siedzib¹ we (...) od pozwanej (...) Kasy O. œciowo-Kredytowej im. F. S. w G. zap³aty kwoty 295,46 z³ wraz z ustawowymi odsetkami za opóŸnienie od dnia 17 kwietnia 2021 roku do dnia zap³aty, a tak¿e zas¹dzenia na swoj¹ rzecz kosztów procesu wed³ug norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskaza³a, ¿e dnia 21 marca 2017 roku pozwany zawar³ z konsumentem umowê po¿yczki (kredytu konsumenckiego) nr (...) . Zgodnie z umow¹ kwota udzielonego kredytu wynios³a 21.386,64 z³. W chwili zawarcia umowy pozwana pobra³a kwotê 3.562,50 z³ tytu³em prowizji. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynios³a 18,01 %, zaœ ca³kowity koszt kredytu 23.064,27 z³. W okresie umownym pozwana pobiera³a odsetki od ca³kowitej kwoty udzielonego kredytu w wysokoœci 24.949,14 z³ wed³ug zmiennej stopy procentowej wynosz¹cej 9,50 % w skali roku. Zdaniem powódki pozwana bezpodstawnie pobiera³a odsetki od poniesionego kosztu prowizji. (...) na stanowisku, ¿e ca³kowita kwota kredytu obejmuje wy³¹cznie tê kwotê, która zosta³a faktycznie oddana do swobodnej decyzji konsumenta. Koszty zwi¹zane z udzieleniem kredytu nie mog¹ stanowiæ ca³kowitej kwoty kredytu, nawet wówczas, gdy kredytodawca udziela kredytu przeznaczonego na poniesienie tych kosztów. Dnia 23 lutego 2018 roku dokonano wczeœniejszej ca³kowitej sp³aty kredytu. Dnia 24 kwietnia 2020 roku powódka zawar³a z konsumentem umowê przelewu wierzytelnoœci s³u¿¹cej konsumentowi przeciwko pozwanemu, o czym zawiadomi³ pozwan¹ zawiadomieniem oraz wezwaniem z dnia 31 marca 2021 roku do zap³aty kwoty dochodzonej pozwem w terminie 14 dni. Pismo dorêczono pozwanej dzieñ póŸniej.
Dochodzona kwota obejmuje odsetki od prowizji za okres od dnia udzielenia kredytu do chwili jego sp³aty.
Roszczenie sta³o siê wymagalne z dniem 16 kwietnia 2021 roku, tj. po up³ywie 14-dniowego terminu wyznaczonego w wezwaniu do zap³aty.
(...) roszczenia stanowi³ art. 410 k.c. w zw. z art. 5 pkt 10 e ustawy o kredycie konsumenckim.
(pozew – k. 3-6v.)
W sprzeciwie od nakazu zap³aty pozwana wnios³a o oddalenie powództwa w ca³oœci i zas¹dzenie na swoj¹ rzecz kosztów procesu wed³ug norm przepisanych.
Pozwana zarzuci³a powódce brak legitymacji czynnej, podnosz¹c, ¿e cesja wierzytelnoœci nie obejmuje roszczeñ z tytu³u nienale¿nego œwiadczenia.
Zdaniem pozwanej roszczenie g³ówne jest niezasadne. Umowa po¿yczki zosta³a zawarta na kwotê 28.500,00 z³ i ca³oœæ tych œrodków zosta³a wyp³acona kredytobiorcy. Od tej kwoty naliczane by³y odsetki. Po¿yczkobiorczyni wyrazi³a wolê zap³aty kosztu prowizji ze œrodków pochodz¹cych z przedmiotowej po¿yczki. Konsument mia³ wybór co do sposobu uiszczenia prowizji.
Poza tym powódka jako przedsiêbiorca nie mo¿e powo³ywaæ siê przy dochodzeniu roszczeñ na prawa konsumenta, które jej samej nie przys³uguj¹.
N. ¿nie od powy¿szego roszczenie jest przedawnione, a tak¿e stanowi nadu¿ycie prawa.
(sprzeciw – k. 33-41)
Stan faktyczny:
Dnia 21 marca 2017 roku (...) B. jako konsumentka zawar³a z pozwan¹ umowê po¿yczki (kredytu konsumenckiego) nr (...) . Umowa zawarta zosta³a na okres od dnia jej zawarcia do dnia 19 marca 2027 roku. W umowie wskazano, ¿e ca³kowita kwota kredytu wynosi³a 21.386,64 z³ i nie obejmuje kredytowanych przez pozwan¹ kosztów po¿yczki. Kwota po¿yczki z uwzglêdnieniem kredytowanych kosztów po¿yczki wynosi³a 28.500,00 z³. Po¿yczka mia³a zostaæ wyp³acona na wskazany w umowie rachunek. Koszty zwi¹zane z zawarciem umowy (...) m.in. prowizja z tytu³u udzielenia po¿yczki w kwocie 3.562,50 z³. Za cel po¿yczki wskazano dowolny cel konsumpcyjny. (...) kwota do zap³aty w dniu zawarcia umowy obliczona zosta³a na 44.450,91 z³, a Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania obliczona zosta³a na 18,01 %. Zgodnie z umow¹ kwota po¿yczki obejmuj¹ca kredytowane koszty po¿yczki oprocentowana by³a wed³ug zmiennej stopy procentowej wynosz¹cej – na dzieñ zawarcia umowy – 9,50 %. Umowa zawarta zosta³a na wzorcu umownym nr P/U/ K. /2.9a.
(dowód: umowa – k. 13-15)
Warunkiem wyp³aty po¿yczki – zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 3 Regulaminu by³o uiszczenie m.in. prowizji.
(dowód: regulamin – k. 51-52)
Po¿yczkobiorczyni przed wyp³at¹ po¿yczki z³o¿y³a dyspozycjê wyp³aty przelewem z kwoty udzielonego kredytu kwoty 3.562,50 z³ na pokrycie prowizji (wed³ug wzoru R/F/ D. - G. - P. /1.4).
(dowód: dyspozycja wyp³aty przelewem – k. 53)
Pozwana wyp³aci³a zatem na prowadzony rachunek po¿yczkobiorczyni kwotê 28.500,00 z³, jednoczeœnie (o tej samej godzinie 16:26) pobieraj¹c kwotê prowizji w wysokoœci 3.562,50 z³. W efekcie w dniu zawarcia umowy po¿yczki po¿yczkobiorca dysponowa³ kwot¹ pomniejszon¹ o koszt prowizji.
(dowód: zestawienie operacji – k. 49)
Dnia 23 lutego 2018 roku po¿yczkobiorczyni dokona³a ca³kowitej sp³aty po¿yczki.
(dowód: oœwiadczenie – k. 21)
Dnia 18 listopada 2019 roku (...) B. zawar³a z powódk¹ umowê przelewu wierzytelnoœci przys³uguj¹cej z ww. umowy, obejmuj¹c¹ w szczególnoœci wierzytelnoœci o zwrot wszelkich nienale¿nie pobranych op³at i kosztów oraz o zwrot kosztów w zwi¹zku z wczeœniejsz¹ sp³at¹ kredytu konsumenckiego oraz ze wszystkimi zwi¹zanymi z tymi wierzytelnoœciami prawami (m.in. odsetkami za zw³okê i opóŸnienie).
(dowód: umowa cesji – k. 22-22v.)
Pismem z dnia 30 marca 2021 roku powódka wezwa³a pozwan¹ do zap³aty kwoty 182,64 z³ tytu³em pobranych przez pozwan¹ odsetek od kosztów prowizji w okresie obowi¹zywania umowy. Z. œlono 14-dniowy termin na zap³atê pod rygorem skierowania sprawy na drogê postêpowania s¹dowego. Wezwanie dorêczono dnia 1 kwietnia 2021 roku.
(dowód: wezwanie – k. 24-24v., potwierdzenie nadania – k. 25-26v., wydruk z systemu œledzenia przesy³ek – k. 27)
Wysokoœæ odsetek od kwoty prowizji za okres obowi¹zywania umowy (...) 295,46 z³.
(dowód: zweryfikowane obliczenia – k. 23) (...) ¿y³, co nastêpuje:
Sprawa rozpoznawana by³a wed³ug przepisów o postêpowaniu uproszczonym.
(...) po rozwa¿eniu wszystkich okolicznoœci sprawy uzna³ za konieczne rozszerzenie uzasadnienia ponad wyjaœnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa ( art. 5058 § 4 k.p.c. ).
P. ¿szy – zasadniczo niesporny – stan faktyczny (...) po rozwa¿eniu ca³ego zebranego w niniejszej sprawie materia³u dowodowego w postaci dowodów z dokumentów przed³o¿onych przez strony.
(...) zebrany materia³ dowodowy (...) nie znalaz³ podstaw, aby kwestionowaæ autentycznoœæ przedstawionych przez strony dokumentów. Z. ¿yæ bowiem nale¿a³o, ¿e ¿adna ze stron nie podnios³a w toku niniejszego postêpowania zarzutów co do autentycznoœci tych dokumentów, a nadto wymienione powy¿ej dokumenty zosta³y podpisane i nie nosz¹ ¿adnych znamion podrobienia czy przerobienia. Podobnie sytuacja mia³a siê do kopii dokumentów, które jako niekwestionowane w ramach swobodnej oceny dowodów uznano za wiarygodne. Dodatkowo, (...) na uwadze, ¿e ¿adna ze stron nie zaprzeczy³a, ¿e osoby podpisane pod wy¿ej wskazanymi dokumentami lub ich kopiami nie z³o¿y³y oœwiadczeñ w nich zawartych.
Na wstêpie rozwa¿añ nale¿a³o zauwa¿yæ, ¿e w uzasadnieniu wyroku nie ma potrzeby ani obowi¹zku wyra¿ania szczegó³owego stanowiska do wszystkich pogl¹dów prezentowanych przez strony, o ile nie mia³y one istotnego znaczenia dla rozstrzygniêcia sprawy (por. wyrok S¹du N. ¿szego z dnia 29 paŸdziernika 1998 r. w sprawie II UKN 282/98, Legalis 44600). Dopuszczalne – a w œwietle brzmienia art. 3271 § 2 k.p.c. wrêcz konieczne – jest rozprawienie siê z poszczególnymi zarzutami niejako en bloc, poprzez zaprezentowanie odmiennego zapatrywania w kwestii faktów lub prawa nie pozostawiaj¹ce przestrzeni dla racjonalnej obrony pozosta³ych zarzutów, które – przy uwzglêdnieniu koncepcji s¹du – staj¹ siê wówczas bezprzedmiotowe (por. uzasadnienie wyroku S¹du Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie VI ACa 1651/15, Legalis 1733044).
P. prawn¹ powództwa stanowi³ art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Jak stanowi ten ostatni kto bez podstawy prawnej uzyska³ korzyœæ maj¹tkow¹ kosztem innej osoby, obowi¹zany jest do wydania korzyœci w naturze, a gdyby to nie by³o mo¿liwe, do zwrotu jej wartoœci. Przepis ten stosuje siê w szczególnoœci do œwiadczenia nienale¿nego.
W pierwszej kolejnoœci rozwa¿yæ nale¿a³o zarzut legitymacji procesowej powódki do wytoczenia powództwa w oparciu o przepisy o nienale¿nym œwiadczeniu. Legitymacja procesowa jest przes³ank¹ materialnoprawnej skutecznoœci powództwa i oznacza wynikaj¹ce z przepisów prawa materialnego uprawnienie do wyst¹pienia w danym procesie w charakterze powoda (legitymacja procesowa czynna) oraz pozwanego (legitymacja procesowa bierna). Legitymacja procesowa jest przy tym pozytywn¹ przes³ank¹ jurysdykcyjn¹, podlegaj¹c¹ ocenie na podstawie przepisów prawa materialnego, zatem jej ewentualny brak skutkuje oddaleniem powództwa.
Legitymacja czynna powódki wynika³a z przeniesienia jej w trybie art. 509 § 1 k.c. , zgodnie z którym wierzyciel mo¿e bez zgody d³u¿nika przenieœæ wierzytelnoœæ na osobê trzeci¹ (przelew), chyba ¿e sprzeciwia³oby siê to ustawie, zastrze¿eniu umownemu albo w³aœciwoœci zobowi¹zania. (...) cesji za skuteczn¹. (...) bowiem oznaczon¹ wierzytelnoœæ, wyszczególniaj¹c m.in. „wierzytelnoœæ o zwrot wszelkich nienale¿nie pobranych op³at i kosztów”. (...) chybiony jest zarzut pozwanej jakoby przedmiotem umowy cesji (...) wy³¹cznie wierzytelnoœæ z tytu³u zwrotu prowizji w zwi¹zku z wczeœniejsz¹ sp³at¹ kredytu. Poza tym treœæ umowy nale¿y wyk³adaæ przez pryzmat kryteriów oznaczonych w art. 65 § 2 k.c. Nie by³o konieczne, aby podstawa prawna dochodzonego roszczenia wskazana zosta³a wprost w umowie. W konsekwencji umowa cesji (...) skutek rozporz¹dzaj¹cy, o którym mowa w art. 510 k.c.
W tym miejscu wskazaæ nale¿a³o, ¿e nie zas³ugiwa³ tak¿e na aprobatê zarzut niedopuszczalnoœci dochodzenia przez powódkê roszczeñ konsumenckich. P. œlenia wymaga, ¿e przelew wierzytelnoœci skutkuje wst¹pieniem cesjonariusza w ogó³ uprawnieñ s³u¿¹cych uprzednio cedentowi. Cesja polega na przejœciu wierzytelnoœci na cesjonariusza, przy czym wierzytelnoœæ ta s³u¿y cesjonariuszowi w takim samym zakresie, w jakim przys³ugiwa³a ona cedentowi. Bez znaczenia pozostaj¹ przy tym indywidualne przymioty cesjonariusza lub jego forma organizacyjno-prawna. W konsekwencji przedsiêbiorca mo¿e na skutek cesji dochodziæ roszczeñ, które powsta³y w ramach stosunku konsumenckiego. Przytoczone przez pozwan¹ orzeczenie (...) w sprawie o sygn. akt C-106/17 odnosi siê do materii proceduralnej i korzystania z u³atwieñ s³u¿¹cych konsumentom w sporach przeciwko przedsiêbiorcom w zakresie jurysdykcji krajowej. Roszczenie konsumenta nie materializowa³o siê w momencie wezwania do zap³aty. W niniejszej sprawie termin przedawnienia odrywa³ siê od terminu wymagalnoœci roszczenia. (...) ono konsumentowi, ale wymagalnoœæ zale¿a³a od wezwania do zap³aty ( art. 455 k.c. ).
Tak samo niezasadny okaza³ siê zarzut przedawnienia. Roszczenie z tytu³u nienale¿nego œwiadczenia przedawnia siê na zasadach ogólnych – mog³o ono byæ dochodzone najwczeœniej z chwil¹ wykonania umowy przez konsumenta – 23 lutego 2018 roku – wskazane roszczenie uleg³oby przedawnieniu w dniu 31 grudnia 2024 roku (maj¹c na uwadze przepisy intertemporalne ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 roku o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. 2018 poz. 1104). (...) przez (...) N. ¿szego z dnia 25 lutego 2005 roku (sygn. akt II CK 439/04) w powo³aniu na pogl¹d z orzeczenia z dnia 22 marca 2001 roku (V CKN 769/00) nie zmienia tej oceny, albowiem termin przedawnienia roszczenia z tytu³u bezpodstawnego wzbogacenia/nienale¿nego œwiadczenia jest ustalany na podstawie przepisów ogólnych, a nie na podstawie przepisów szczególnych reguluj¹cych dany rodzaj stosunku prawnego uzasadniaj¹cego œwiadczenie, które okaza³o siê nienale¿ne. N. ¿ne œwiadczenie jest samoistn¹ instytucj¹ i termin przedawnienia roszczenia z tego tytu³u w braku przepisu szczególnego podlega przepisowi ogólnemu z art. 118 k.c. i nastêpnych.
(...) do meritum sprawy konieczne jest odwo³anie siê do definicji podstawowych pojêæ zwi¹zanych z kredytem konsumenckim zawartych w ustawie o kredycie konsumenckim. Umowa zawarta zosta³a dnia 21 marca 2017 roku, a zatem pod rz¹dzami ustawy w brzmieniu obowi¹zuj¹cym od dnia 22 wrzeœnia 2016 roku (Dz.U. z 2016 r. poz. 1528 t.j.)
Zgodnie z art. 5 pkt 7 tej ustawy ca³kowita kwota kredytu stanowi sumê wszystkich œrodków pieniê¿nych, które kredytodawca udostêpnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt. Dopiero ustaw¹ o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad poœrednikami kredytu hipotecznego i agentami z dnia 23 marca 2017 roku (Dz.U. z 2017 r. poz. 819 zm.) – obowi¹zuj¹c¹ od dnia 22 lipca 2017 roku – doprecyzowan¹ powy¿sz¹ definicjê wskazuj¹c, ¿e ca³kowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich œrodków pieniê¿nych nieobejmuj¹cych kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostêpnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich œrodków pieniê¿nych nieobejmuj¹cych kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostêpnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt.
Natomiast art. 85 ust. 2 ustawy wprowadzaj¹cej nakazywa³, aby do umów o kredyt hipoteczny oraz umów o kredyt konsumencki, zawartych przed dniem wejœcia w ¿ycie ustawy, stosowaæ przepisy dotychczasowe.
Punktem wyjœcia dla wyk³adni pojêcia „ca³kowitej kwoty kredytu” – równie¿ w stanie prawnym obowi¹zuj¹cym w dniu zawarcia umowy – jest odwo³anie siê do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylaj¹cej dyrektywê Rady 87/102/EWG.
W orzeczeniu T. S. œci Unii Europejskiej z dnia 26 kwietnia 2016 roku przypomniano, ¿e „w art. 3 lit. h) dyrektywy pojêcie „ca³kowitej kwoty do zap³aty przez konsumenta” zdefiniowane zosta³o jako „suma ca³kowitej kwoty kredytu i ca³kowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta”.
(...) kwota kredytu w rozumieniu art. 3 lit. l) i art. 10 ust. 2 dyrektywy (...) nie obejmuje ¿adnych kwot, których przeznaczeniem jest wywi¹zanie siê ze zobowi¹zañ podjêtych w ramach odnoœnej umowy o kredyt, takich jak koszty administracyjne, odsetki, op³ata za udzielenie kredytu czy wszelkie inne typy kosztów, które musi ponieœæ konsument.”
W wyniku szerszych rozwa¿ (...) na stanowisku, ¿e „art. 3 lit. l) i art. 10 ust. 2 dyrektywy (...) , a tak¿e pkt I za³¹cznika I do rzeczonej dyrektywy nale¿y interpretowaæ w ten sposób, ¿e ca³kowita kwota kredytu i kwota wyp³at okreœlaj¹ ca³oœæ kwot udostêpnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powi¹zane przez kredytodawcê z pokryciem kosztów zwi¹zanych przez kredytodawcê z udzieleniem odnoœnego kredytu, które to kwoty nie s¹ w rzeczywistoœci wyp³acane konsumentowi”.
Na pogl¹d ten powo³a³ siê równie¿ (...) N. ¿szy w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 stycznia 2019 roku w sprawie o sygn. akt I NSK 9/18 (LEX nr 2643248), odnosz¹c siê do stanu prawnego art. 5 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim obowi¹zuj¹cego w dniu zawarcia umowy (...) przedmiotem niniejszego rozstrzygniêcia, nie mia³ w¹tpliwoœci, ¿e „w aktualnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne prezentowanie tej samej kwoty (np. op³aty przygotowawczej, prowizji, itp.) zarówno w ramach ca³kowitej kwoty kredytu, jak i w kosztach kredytu. I to nawet wówczas, gdy sk³adniki kosztów kredytu s¹ kredytowane przez kredytodawcê. Za tak¹ tez¹ przemawia wyraŸna treœæ art. 5 pkt 7 u.k.k. („ca³kowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich œrodków pieniê¿nych nieobejmuj¹cych kredytowanych kosztów kredytu...”)”. Szczególnie wa¿kie jest stwierdzenie (...) N. ¿szego: „Mimo braku wyraŸnego wy³¹czenia w poprzedniej treœci art. 5 pkt 7 u.k.k. „kredytowanych kosztów kredytu” nie oznacza³o to, ¿e w poprzednim stanie prawnym praktyka powoda by³a dopuszczalna. Innymi s³owy, równie¿ na tle poprzedniego brzmienia art. 5 pkt 7 u.k.k. koszty zwi¹zane z udzieleniem kredytu nie mog³y stanowiæ czêœci „ca³kowitej kwoty kredytu”, nawet wówczas, gdy kredytodawca udzieli³ kredytu przeznaczonego na poniesienie tych kosztów. W konsekwencji, „ca³kowita kwota kredytu” obejmuje jedynie tê kwotê, która zosta³a faktycznie oddana do swobodnej dyspozycji konsumenta”.
Na tle powy¿szych rozwa¿añ zmianê definicji ca³kowitej kwoty kredytu na gruncie niniejszej sprawy nale¿y traktowaæ jako doprecyzowanie pojêcia. (...) dokonana przez (...) N. ¿szy nie pozostawia w tym zakresie w¹tpliwoœci.
(...) wy¿ej orzeczenie (...) w sprawie C-377/14 stanowi³o punkt wyjœcia równie¿ dla rozwa¿añ poczynionych w uzasadnieniu wyroku S¹du Apelacyjnego w W. z dnia 15 lutego 2017 roku w sprawie VI ACa 560/16 (LEX nr 2279527), w którym uznano, ¿e „na tle art. 5 pkt 7 u.k.k. „ca³kowita kwota kredytu” oznacza œrodki faktycznie udostêpnione konsumentowi”, a to oznacza, ¿e w konsekwencji „konsument jest zobowi¹zany do uiszczenia odsetek naliczanych tylko od œrodków faktycznie udostêpnionych konsumentowi, a wiêc od „ca³kowitej kwoty kredytu”. Brak wiêc podstaw do obci¹¿ania konsumenta odsetkami od kosztów kredytu, nawet w wypadku udzielenia kredytu w celu sfinansowania tych kosztów”.
Równie¿ w orzecznictwie Prezesa UOKiK przyjmowano pogl¹d, ¿e ca³kowita kwota kredytu (w rozumieniu art. 5 pkt 7 u.k.k. ) nie obejmuje kosztów, które maj¹ byæ pokryte z kapita³u kredytu. Wniosek taki wynika z porównania art. 5 pkt 6 u.k.k. oraz art. 5 pkt 7 u.k.k. Pozwala to na unikniêcie dwukrotnego uwzglêdniania kosztów w ca³kowitej kwocie do zap³aty przez konsumenta zdefiniowanej w art. 5 pkt 8 u.k.k. – (por. m.in. decyzja Prezesa UOKiK nr (...) z 12.03.2013 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr (...) z 10.05.2013 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr R£O (...) z 21.06.2013 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr (...) z 9.10.2013 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr (...) z 30.12.2015 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr (...) z 8.08.2016 r., decyzja Prezesa UOKiK nr (...) z 28.12.2016 r., publ. www.uokik.gov.pl, a tak¿e pismo Prezesa UOKiK z 20.02.2012 r., (...) 076-118/11/BK, (...) 2012, nr 9.) Omawiane stanowisko znajdowa³o poparcie w orzecznictwie (...) (por. np. wyrok (...) z 6.05.2015 r., XVII AmA 5/14, LEX nr 2155798; wyrok (...) z 3.12.2015 r., XVII AmA 124/14, LEX nr 2155537; wyrok (...) z 11.12.2015 r., XVII AmA 125/14, LEX nr 1973757; wyrok (...) z 26.01.2016 r., XVII AmA 165/13, LEX nr 1997815; wyrok (...) z 20.12.2016 r., XVII AmA 53/16, LEX nr 2206139, a tak¿e wyrok SA w Warszawie z 12.12.2016 r., VI ACa 1213/15, LEX nr 2974033) - (zob. T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2018, art. 5.).
W kontekœcie rozwa¿añ dotycz¹cych definicji „ca³kowitej kwoty kredytu” jej zmiana z dniem 22 lipca 2017 roku nie ma znaczenia dla rozstrzygniêcia, skoro zarówno za rz¹dów wczeœniejszej ustawy jak i obecnej niedozwolone jest wliczanie do „ca³kowitej kwoty kredytu” kwot, które nie zosta³y wyp³acone. Innymi s³owy „ca³kowita kwota kredytu” obejmuje jedynie kwotê „wyp³acon¹”.
Argumentacja oparta na zmianach definicji ustawowych zawartych w art. 5 ustawy o kredycie konsumenckim jest chybiona równie¿ z innego powodu. Jak (...) N. ¿szy w uchwale z dnia 12 grudnia 2019 roku (III CZP 45/19, OSNC 2020/10/83) w powo³aniu na wyrok (...) z dnia 13 listopada 1999 r., w sprawie C-106/89, w którym ten wskaza³, ¿e wynikaj¹ce z dyrektywy zobowi¹zanie pañstw cz³onkowskich do osi¹gniêcia rezultatu przewidzianego przez dyrektywê, podobnie jak przewidziany na mocy art. 5 Traktatu (przenumerowanego przez Traktat z Amsterdamu na art. 10 WE [a po wejœciu w ¿ycie Traktatu z Lizbony – na art. 4 ust. 3 (...) ]) obowi¹zek podjêcia wszelkich w³aœciwych œrodków ogólnych lub szczególnych w celu zapewnienia wykonania tego zobowi¹zania, ci¹¿y na wszystkich organach pañstw cz³onkowskich, w tym, w ramach ich jurysdykcji, równie¿ na s¹dach. Wynika st¹d, ¿e stosuj¹c prawo krajowe, bez wzglêdu na to, czy sporne przepisy zosta³y przyjête przed czy po wydaniu dyrektywy, s¹d krajowy, który musi dokonaæ jej wyk³adni, powinien tego dokonaæ, tak dalece jak to tylko mo¿liwe, zgodnie z brzmieniem i celem dyrektywy, po to, by osi¹gn¹æ przewidywany przez ni¹ rezultat, i w ten sposób zastosowaæ siê do wymogów przepisu art. 189 akapit trzeci Traktatu (przenumerowanego przez Traktat z Amsterdamu na art. 249 akapit trzeci WE (a po wejœciu w ¿ycie Traktatu z Lizbony – na art. 288 akapit czwarty (...) ).
Zasada powszechnego zwi¹zania wyk³adni¹ prawa unijnego dokonan¹ przez (...) wynika z istoty i funkcji postêpowania prejudycjalnego oraz autonomii prawa unijnego wzglêdem prawa krajowego znajduje potwierdzenie w orzecznictwie samego (...) (zob. wyroki: z dnia 27 marca 1980 r., 61/79; z dnia 4 czerwca 2009 r., C-8/08, 10 kwietnia 1984 r., C-14/83, oraz w orzecznictwie (...) N. ¿szego (zob. m. in. wyroki z dnia 10 kwietnia 2019 r., II UK 504/17, z dnia 5 grudnia 2019 r., III PO 7/18, postanowienie sk³adu siedmiu (...) N. ¿szego z dnia 2 sierpnia 2018 r., III UZP 4/18, OSNP 2018 nr 12, poz. 165).
Z. ¿yæ nale¿a³o, i¿ ustawa o kredycie konsumenckim stanowi implementacjê Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylaj¹cej dyrektywê 87/102/EWG. Dyrektywa ta dokonuje harmonizacji krajowych przepisów prawnych dotycz¹cych udzielania kredytu konsumenckiego. Harmonizacja ta ma charakter ca³kowity, co oznacza, ¿e pañstwom cz³onkowskim nie wolno, co do zasady, wprowadzaæ rozwi¹zañ odmiennych od przewidzianych dyrektyw¹, choæby mia³y na celu silniejsz¹ ochronê konsumentów (art. 22 ust. 1 oraz motyw 9 preambu³y dyrektywy 2008/48/WE). (...) sytuacje, w których sama dyrektywa pozostawia pañstwom cz³onkowskim decyzjê co do uregulowania okreœlonej kwestii – zob. w szczególnoœci art. 2 ust. 5 i ust. 6, art. 4 ust. 2 lit. c, art. 5 ust. 6, art. 6 ust. 2, art. 8 ust. 1, art. 10 ust. 5 lit. f, art. 14 ust. 2 i ust. 6, art. 16 ust. 4 dyrektywy 2008/48/WE (por. K. Osajda (red.), Tom VII. Prawa konsumenckie. Komentarz, Warszawa 2019, wyd.2, 2019).
Jak wskazuje siê w doktrynie orzeczenie (...) o wyk³adni jest wi¹¿¹ce dla s¹du, który zwróci³ siê z pytaniem prejudycjalnym. (...) to nie wynika co prawda z brzmienia art. 267 Traktatu, lecz zosta³o to jednoznacznie przes¹dzone w orzecznictwie (...) (69/85 W. , pkt 13). (...) to obejmuje nie tylko s¹d, który zwróci³ siê z pytaniem, lecz tak¿e wszystkie s¹dy krajowe orzekaj¹ce w danej sprawie (np. w wy¿szej instancji lub instancji ponownej). Orzeczenie (...) nie ma skutku erga omnes (por. Kornobis-Romanowska Dagmara (red.), £acny Justyna (red.), Wróbel Andrzej (red.), Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Komentarz. Tom III (art. 223-358), WKP 2012). Mimo powy¿szego orzeczenie (...) wywo³uje skutki tak¿e poza spraw¹, w której s¹d, który zwróci³ siê z pytaniem prejudycjalnym. Wynika to z zasady efektywnego i jednolitego stosowania prawa unijnego we wszystkich pañstwach cz³onkowskich UE. Taka skutecznoœæ orzeczenia (...) jest skutkiem doktryny acte éclairé. Doktryna ta zosta³a sformu³owana w wyroku TS z dnia 27 marca 1963 28-30/62 w sprawie Da C. en S. N. , J. M. , NV, H. - H. NV v. N. A. ), którym wskazano, ¿e: „obowi¹zek na³o¿ony przez art. 177 [obecnie art. 267 (...) ] akapit trzeci Traktatu o EWG na s¹dy krajowe, których orzeczenia nie podlegaj¹ zaskar¿eniu wed³ug prawa wewnêtrznego, mo¿e byæ pozbawiony celowoœci z racji mocy wi¹¿¹cej wyk³adni dokonanej przez (...) na mocy art. 177 w przypadku, gdy podniesione pytanie jest materialnie identyczne z pytaniem, które stanowi³o ju¿ przedmiot orzeczenia wydanego w trybie prejudycjalnym w podobnym przypadku. (...) w ramach art. 177, podejmuje siê wywnioskowaæ o znaczeniu norm wspólnotowych z brzmienia i ducha Traktatu, zastosowanie tak zinterpretowanych norm nale¿y natomiast do sêdziego krajowego. Art. 177 pozwala zawsze s¹dowi krajowemu, jeœli uzna to za stosowne, na ponowne zadawanie pytañ w kwestii wyk³adni, nawet jeœli by³y one ju¿ przedmiotem orzeczenie prejudycjalnego w podobnej sprawie”. Z kolei w wyroku z dnia 6 paŸdziernika 1982 w sprawie C-283/81 S. (...) i L. di G. S. v. M. della S. , [1982] (...) wynika doktryna acte clair. W orzeczeniu tym TS orzek³, ¿e „art. 177 [obecnie art. 267] akapit trzeci Traktatu EWG powinien byæ interpretowany w ten sposób, ¿e s¹d, którego orzeczenia nie podlegaj¹ zaskar¿eniu wed³ug prawa wewnêtrznego, jest zobowi¹zany – w przypadku gdy powstaje przed nim pytanie dotycz¹ce prawa wspólnotowego – do spe³nienia swojego obowi¹zku przed³o¿enia pytania, chyba ¿e stwierdzi³ on, ¿e podniesione pytanie nie jest istotne dla sprawy lub ¿e dany przepis prawa wspólnotowego stanowi³ ju¿ przedmiot wyk³adni przez (...) lub, ¿e prawid³owe stosowanie prawa wspólnotowego jest tak oczywiste, ¿e nie pozostawia ono miejsca na jakiekolwiek racjonalne w¹tpliwoœci; istnienie takiej ewentualnoœci nale¿y oceniaæ z uwzglêdnieniem cech charakterystycznych prawa wspólnotowego i szczególnych trudnoœci, jakie sprawia jego wyk³adnia oraz niebezpieczeñstwo rozbie¿noœci w orzecznictwie wewn¹trz Wspólnoty”. Ze sformu³owanej w powy¿szych orzeczeniach zasady efektywnego i jednolitego stosowania prawa unijnego we wszystkich pañstwach cz³onkowskich UE wynika, ¿e interpretacja dokonana przez (...) winna byæ stosowana przez s¹dy krajowe.
W œwietle powy¿szego nale¿a³o uznaæ, ¿e wyk³adnia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, w tym w szczególnoœci definicji „ca³kowitej kwoty kredytu” dokonywana powinna byæ przez pryzmat wyk³adni dokonanej przez (...) w powo³anym wy¿ej wyroku w sprawie C-377/14.
Jak (...) N. ¿szy w powo³anej wy¿ej uchwale: orzeczenie (...) , wi¹¿e s¹dy krajowe, skoro wydanie przez s¹d krajowy orzeczenia z oczywistym naruszeniem wyroku (...) mo¿e stanowiæ podstawê odpowiedzialnoœci pañstwa cz³onkowskiego za szkody wyrz¹dzone jednostkom wskutek naruszenia prawa wspólnotowego (zobacz np. wyrok ETS z 30 wrzeœnia 2003 r., w sprawie C-224/01 K. , pkt 56 i 57). Tak samo nale¿y podejœæ w przypadku zignorowania przez s¹d krajowy wyk³adni dyrektywy w sytuacji, gdyby przedmiot pytania prejudycjalnego by³ identyczny.
W niniejszej sprawie wskazano w umowie, ¿e ca³kowita kwota kredytu wynosi³a 21.386,64 z³ i tak ustalona nie obejmowa³a kredytowanych kosztów kredytu. Natomiast kwota po¿yczki z uwzglêdnieniem kredytowanych kosztów kredytu, tj. m.in. prowizji w kwocie 3.562,00 z³ wynosi³a 28.500,00 z³. Ten powszechnie stosowany zabieg wprowadza w b³¹d konsumenta co do rzeczywistej kwoty udzielonej mu po¿yczki. Jest równie¿ niepoprawny z jêzykowego punktu widzenia, albowiem ca³kowita kwota po¿yczki obejmuje ca³oœæ kwot udostêpnionych konsumentowi, co oznacza, ¿e „kwota po¿yczki” nie mo¿e stanowiæ kwoty wy¿szej ni¿ kwota „ca³kowita”. (...) kwota po¿yczki, o czym by³a ju¿ mowa, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem oznacza wy³¹cznie te œrodki, które zosta³y wyp³acone konsumentowi (tzw. kwota na rêkê) i pozostawione do jego swobodnej dyspozycji. W ¿adnym razie kwota 28.500,00 z³ nie zosta³a pozostawiona w ca³oœci do swobodnej dyspozycji konsumenta. Wynika to wprost z powy¿szych rozwa¿añ dotycz¹cych ca³kowitej kwoty kredytu. Poza tym zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 3 Regulaminu, stanowi¹cego integraln¹ czêœæ umowy: „ (...) po¿yczki/kredytu nastêpuje po zap³acie nale¿nych prowizji i op³at”. Zatem chronologicznie – co wynika wprost z zapisów umownych – wyp³ata po¿yczki nie mog³a nast¹piæ przed zap³at¹ prowizji. Oczywistym jest, ¿e bez z³o¿enia dyspozycji wyp³aty przelewem kwoty 3.562,50 z³ na pokrycie prowizji zwi¹zanej z zawarciem umowy, nie zosta³aby ona zawarta. C. œæ ta stanowi³a element procedury udzielenia po¿yczki. Dokument ten (vide: k. 53) nale¿y traktowaæ jako integraln¹ czêœæ umowy, celowo wyprowadzon¹ z niej, aby stworzyæ pozór swobodnego dysponowania przez konsumenta kwot¹ po¿yczki. Próba obejœcia opisanych wy¿ej zakazów pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu nie mog³a okazaæ siê skuteczna.
Pozwana konstruuj¹c wzorzec umowny niew¹tpliwie zdawa³a sobie sprawê z aktualnego orzecznictwa, a wskazanego powy¿ej. Nie do pogodzenia z zasadami logicznego rozumowania by³oby uznanie, ¿e powódka postawi³a do dyspozycji konsumenta kwotê po¿yczki w wysokoœci 28.500,00 z³ (wskazuj¹c tym samym, ¿e ca³kowita kwota kredytu wynosi 21.386,64 z³), a nastêpnie konsument zupe³nie dobrowolnie zleci³ zap³atê prowizji z uzyskanych œrodków.
Chybione zatem pozostaj¹ twierdzenia pozwanej, ¿e wyp³aci³a konsumentowi (pozostawi³a do swobodnej dyspozycji) kwotê 28.500,00 z³ bez wczeœniejszej zap³aty prowizji, licz¹c, ¿e konsument wywi¹¿e siê ze swojego obowi¹zku. Innymi s³owy skoro warunkiem wyp³aty po¿yczki by³o uiszczenie prowizji, to oczywistym jest, ¿e œrodki te pochodzi³y z tej po¿yczki. Konsument nie otrzyma³by po¿yczki, gdyby nie z³o¿y³ oœwiadczenia o potr¹ceniu z niej kwoty po¿yczki. Oznacza to, ¿e czêœæ kwoty po¿yczki przeznaczona zosta³a faktycznie na skredytowanie prowizji. W umowie wskazano zreszt¹ wprost, ¿e koszty kredytu, tj. prowizja zostaje skredytowana przez kredytodawcê. Nawet bez wskazania tego wprost, nie mia³oby to znaczenia, skoro faktycznie w powsta³ym stosunku prawnym takie zdarzenie mia³o miejsce. (...) jest zauwa¿enie, ¿e nie istnia³aby realna ró¿nica pomiêdzy umownym sformu³owaniem, zgodnie z którym czêœæ wyp³aconej kwoty kredytu przeznaczona jest na sfinansowanie kosztów po¿yczki (w tym przypadku prowizji), a sytuacj¹, w której oznacza siê cel umowy jako dowolny, jednak konsument faktycznie ponosi ten koszt z wyp³aconej kwoty po¿yczki. Zatem chybiony jest pogl¹d, ¿e przepisy nie wymagaj¹, aby wyp³ata nast¹pi³a do r¹k konsumenta, a to ze wzglêdów ju¿ wskazanych powy¿ej. Nie przeczy temu równie¿ wykaz operacji na rachunku konsumenta. Wynika z niego wprost, ¿e pozwana wyp³aci³a kwotê pomniejszon¹ o kwotê prowizji. Wytworzenie operacji ksiêgowych, z których wynika, ¿e w tej samej dacie oraz godzinie wyp³aca siê kwotê kredytu w wysokoœci 28.500,00 z³ oraz potr¹ca z niej kwotê prowizji w wysokoœci 3.562,50 z³ nie jest niczym innym jak faktycznym wyp³aceniem konsumentowi kwoty pomniejszonej o prowizjê. Nie istnia³ moment w czasie, w którym konsument swobodnie dysponowa³ kwot¹ kredytu w wysokoœci 28.500,00 z³, tym bardziej, ¿e musia³ wczeœniej uiœciæ kwotê prowizji, aby kwotê kredytu uzyskaæ.
Analogiczny – jak w niniejszej sprawie – mechanizm (...) Apelacyjny w W. w wyroku z dnia 30 paŸdziernika 2017 roku w sprawie o sygn. akt VII ACa 879/17 (LEX nr 2471048), gdzie w uzasadnieniu stwierdzono za stron¹, ¿e „dopóki konsument nie uiœci kwot nale¿nych kontrahentowi z tytu³u op³at i prowizji lub te¿ nie zostan¹ one potr¹cone, nie mo¿e dojœæ do udostêpnienia konsumentowi œrodków pieniê¿nych”. W tej¿e sprawie (...) , ¿e s³usznoœci tego twierdzenia nie sprzeciwia siê treœæ umowy po¿yczki, gdzie ustalono, ¿e „po¿yczka jest wyp³acana w dniu podpisania umowy, w sposób okreœlony przez po¿yczkobiorcê”. W sprawie tej konsument sk³ada³ dyspozycjê potr¹cenia kwot stanowi¹cych koszty po¿yczki. Wówczas (...) , ¿e „nie wynika³o z tych dokumentów, ¿e chocia¿ konsument sk³ada³ dyspozycjê przelania œrodków w dniu udzielenia kredytu (wyp³aty kredytu), to oznacza³o to, i¿ czyni³ to w momencie dysponowania ju¿ œrodkami przyznanej kwoty kredytu.” Za „co najmniej nieuprawnione” uznano twierdzenie strony, ¿e „nietrudno wyobraziæ sobie, ¿e konsument sk³ada dyspozycjê w dniu udzielenia kredytu, a wiêc w dniu, w którym zyskuje pozytywn¹ decyzjê o przyznaniu kredytu oraz ¿e dyspozycja ta mo¿e zostaæ z³o¿ona tak¿e po zawarciu umowy, to jednak musi poprzedziæ wyp³atê œrodków, czyli de facto udostêpnienie ich konsumentowi.” Dalej powo³ano siê na przyk³ad sytuacji podawanej przez K. E. w odniesieniu do jej Wytycznych w sprawie stosowania przepisów dyrektywy o kredycie konsumenckim dotycz¹cych rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, wydanych w celu ujednolicenia interpretacji przepisów dyrektywy we wszystkich pañstwach cz³onkowskich: „Jako przyk³ad Komisja podaje sytuacjê, w której udzielono konsumentowi po¿yczki w kwocie 5.000 euro, przy czym koszt udzielenia konsumentowi kredytu w wysokoœci 100 euro jest wliczony w pulê udostêpnion¹ konsumentowi i nastêpnie potr¹cany jest w momencie wyp³aty œrodków. Faktycznie wiêc konsument mo¿e rozporz¹dzaæ jedynie kwot¹ 4.900 euro i to w³aœnie ta kwota powinna stanowiæ ca³kowit¹ kwotê kredytu.”
Zdaniem (...) mimo, ¿e w umowie okreœlono przeznaczenie po¿yczki na dowolny cel konsumpcyjny – konsumentowi w ¿adnym razie nie przys³ugiwa³a pe³na swoboda w zakresie wykorzystania sumy – zdaniem pozwanej – postawionej do jego dyspozycji w kwocie 28.500,00 z³. W umowie okreœlono wprost ca³kowit¹ kwotê kredytu na poziomie 21.386,64 i sprecyzowano, ¿e nie obejmuje ona skredytowanych kosztów kredytu. W sposób oczywisty z umowy wynika, ¿e pozwana pobiera³a odsetki równie¿ od skredytowanych kosztów kredytu, w tym przypadku prowizji, co ani w obecnym ani ówczesnym stanie prawnym nie by³o dozwolone. (...) tak¿e, ¿e nawet gdyby umowa nie wskazywa³a Ÿród³a finansowania prowizji ani nie nak³ada³a obowi¹zku jej uiszczenia z kwoty po¿yczki postawionej do dyspozycji konsumenta nie zmienia³oby to oceny (...) , tylko z tej przyczyny, ¿e czynnoœæ ta wynika z przyjêtej i stosowanej przez pozwan¹ procedury. Nie mo¿na uznaæ, aby najpierw dosz³o do wyp³aty po¿yczki, a nastêpnie zap³aty prowizji, skoro Regulamin przewidywa³ odmienn¹ chronologiê zdarzeñ. Lansowana przez pozwan¹ chronologia zdarzeñ raczej nie wystêpuje w obrocie gospodarczym. Instytucja udzielaj¹ca po¿yczki (kredytu konsumenckiego) nie ryzykowa³aby wyp³aty kwoty po¿yczki, licz¹c na zap³atê kosztów kredytu po wykonaniu umowy ze swojej strony. (...) teoretycznie mo¿na za³o¿yæ, ¿e pozwana mog³a udzieliæ odrêbnej po¿yczki na poczet sfinansowania kosztów innej po¿yczki – w tym przypadku prowizji, jednak i ta po¿yczka wi¹za³aby siê z kolejnymi kosztami, a wiêc koniecznoœci¹ zawarcia kolejnej po¿yczki na sfinansowanie kosztów drugiej po¿yczki i tak dalej. £añcuch ten móg³by zostaæ przerwany po¿yczk¹, która nie wymaga³aby poniesienia ¿adnych pozaodsetkowych kosztów kredytu, co wcale nie jest pewne (ewentualnie tak powsta³y ci¹g matematyczny mia³by granicê dopiero po udzieleniu kilkudziesiêciu umów po¿yczek przeznaczanych kolejno na pokrycie kosztów ka¿dej poprzedniej po¿yczki w sytuacji, gdy wysokoœæ prowizji zaokr¹glona zosta³aby do 0,00 z³). Taka jest w³aœnie istota pozaodsetkowych kosztów kredytu – konsument zobowi¹zany jest do ich poniesienia (np. prowizji, op³aty przygotowawczej), ale po¿yczkodawcy nie przys³uguje prawo do pobierania od tych kosztów odsetek. Warto zauwa¿yæ, ¿e zawarta w art. 5 pkt 6a u.k.k. definicja pozaodsetkowych kosztów kredytu: „wszystkie koszty, które konsument ponosi w zwi¹zku z umow¹ o kredyt konsumencki, z wy³¹czeniem odsetek” nie uleg³a zmianie po zawarciu umowy a¿ do czasu obecnego.
Odmienna wyk³adnia nie ujmuje w sposób kompleksowy perspektywy konsumenta, któremu winna zostaæ zapewniona efektywna i realna ochrona wynikaj¹ca z przepisów ustawy o kredycie konsumenckim i nie mo¿e byæ ograniczana przez œciœle literaln¹ wyk³adniê zapisów umownych, w tym przypadku czêœciowo z niej wyprowadzonych celem uniemo¿liwienia konsumentom dochodzenia roszczeñ i kwestionowana niedozwolonych postanowieñ umownych.
Poza tym, w niniejszej sprawie umowa nie ró¿nicowa³a kosztów zwi¹zanych z udzieleniem po¿yczki pod wzglêdem ich zwi¹zania z czasem trwania umowy, a zatem brak jest jakichkolwiek podstaw do tego, by (...) w niniejszej sprawie wprowadza³ przedmiotowe rozró¿nienie. Takie ukszta³towanie treœci umowy jest w ocenie (...) dopuszczalne w ramach zasady swobody umów (...) z treœci art. 3531 k.c. i jako nie bêd¹ce sprzeczne z zasadami wspó³¿ycia spo³ecznego, z ustaw¹ oraz nie maj¹ce na celu obejœcia ustawy, nie jest dotkniête sankcj¹ niewa¿noœci.
Obecnie nawet pozwana nie kwestionuje, ¿e w przypadku wczeœniejszej sp³aty po¿yczki przez po¿yczkobiorcê – zobowi¹zana jest zwróciæ po¿yczkobiorcy wszystkie koszty sk³adaj¹ce siê na ca³kowity koszt po¿yczki (a wiêc nie tylko odsetki, ale i prowizje oraz inne koszty) proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowi¹zywania umowy – wielkoœci. (...) w sposób kompleksowy ustawê o kredycie konsumenckim przyznaæ nale¿a³o, ¿e zasadniczo nie istnieje zakaz pobrania od konsumenta jednorazowej kwoty na pokrycie kosztów kredytu, jednak w istocie sp³acane s¹ okresowo wraz z kolejnymi ratami zobowi¹zania kredytowego. Z kolei je¿eli konsument poniós³by ten koszt ze œrodków w³asnych, co by³oby dla niego mniej korzystne, gdy¿ zosta³by pozbawiony konkretnej kwoty pieniê¿nej na czas trwania umowy kredytowej, równie¿ ten koszt nale¿a³oby uznaæ za proporcjonalny do okresu, w którym umowa (...) . Zatem obowi¹zek zap³aty kosztów po¿yczki powstaje w momencie jej zawarcia i stanowi koszt roz³o¿ony w czasie.
W konsekwencji (...) , ¿e pozwana pobiera³a odsetki od skredytowanych kosztów kredytu, w niniejszej sprawie by³a to prowizja w kwocie 3.562,50 z³. (...) ze œrodków udzielonej po¿yczki i wskazano to wprost w umowie.
(...) skrótowo do ca³kowicie chybionego zarzutu nadu¿ycia prawa w oparciu o art. 5 k.c. , (...) , ¿e na naruszenie tych zasad nie mo¿e powo³ywaæ siê strona dokonuj¹ca takiego naruszenia, a którym niew¹tpliwie jest opisany wy¿ej mechanizm. Poza tym poszukiwanie ochrony na gruncie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim nie mo¿e zostaæ uznane za nadu¿ycie, nawet je¿eli dochodzeniem roszczeñ zajmuje siê cesjonariusz masowo skupuj¹cy tego typu wierzytelnoœci. Bez w¹tpienia taka kontrola stosowanych wzorców umownych – zw³aszcza w razie stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy – wp³ywa pozytywnie na praktyki na rynku us³ug finansowych w stosunku do konsumentów. Z. ¿yæ nale¿y, ¿e Ÿróde³ prawa nale¿y poszukiwaæ nie tylko wprost w tekstach ustaw, ale tak¿e orzecznictwie. Dobitnym przyk³adem s¹ dzia³ania powódki skutkuj¹ce uzyskaniem wyroku (...) z dnia 11 wrzeœnia 2019 roku sprawie o sygn. akt C-383/18 oraz (...) N. ¿szego w sprawie III CZP 45/19 z dnia 12 grudnia 2019 roku, co doprowadzi³o do zmiany praktyki wielu podmiotów rynku finansowego, w tym pozwanej, w razie wczeœniejszej sp³aty kredytu konsumenckiego. Kwestia ewentualnego nadu¿ycia prawa cesjonariusza wobec konsumenta pod k¹tem nieekwiwalentnoœci œwiadczeñ mo¿e byæ przedmiotem ewentualnych rozwa¿añ, jednak bez udzia³u pozwanej.
(...) na uwadze powy¿sze rozwa¿ania (...) do przekonania, ¿e oprocentowanie po¿yczki zosta³o wyliczone w sposób nieprawid³owy i niezgodny z definicj¹ stopy oprocentowania wskazan¹ w art. 5 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim, który stanowi, ¿e stopa oprocentowania kredytu to stopa oprocentowania wyra¿ona jako sta³e lub zmienne oprocentowanie stosowane do wyp³aconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Natomiast kwota wyp³acona uto¿samiana jest z kwot¹ udostêpnion¹ do swobodnej dyspozycji konsumenta, do czego odwo³uje zreszt¹ definicja ca³kowitej kwoty kredytu. Zapis umowny pozwalaj¹cy na pobranie odsetek od skredytowanych kosztów kredytu nale¿a³o oceniæ jako niewi¹¿¹cy konsumenta zgodnie z treœci¹ art. 3851 k.c.
¯adna ze stron nie z³o¿y³a harmonogramu sp³aty kredytu, a zatem wysokoœæ pobranych odsetek od prowizji w okresie umownym nale¿a³o ustaliæ w oparciu o teoretyczne obliczenia. Powódka przedstawi³a obliczenia w tym zakresie przy za³o¿eniu codziennej sp³aty po¿yczki. Z kolei (...) harmonogram sp³aty po¿yczki (w czêœci dotycz¹cej prowizji) przy za³o¿eniu comiesiêcznej p³atnoœci ka¿dej kolejnej raty do czasu ca³kowitej sp³aty po¿yczki przedstawia siê nastêpuj¹co:
Nr raty prowizja pozosta³a do sp³aty rata czêœæ kapita³owa czêœæ odsetkowa 1 3 562,50 z³ 46,10 z³ 17,89 z³ 28,20 z³ 2 3 544,61 z³ 46,10 z³ 18,04 z³ 28,06 z³ 3 3 526,57 z³ 46,10 z³ 18,18 z³ 27,92 z³ 4 3 508,39 z³ 46,10 z³ 18,32 z³ 27,77 z³ 5 3 490,07 z³ 46,10 z³ 18,47 z³ 27,63 z³ 6 3 471,60 z³ 46,10 z³ 18,61 z³ 27,48 z³ 7 3 452,98 z³ 46,10 z³ 18,76 z³ 27,34 z³ 8 3 434,22 z³ 46,10 z³ 18,91 z³ 27,19 z³ 9 3 415,31 z³ 46,10 z³ 19,06 z³ 27,04 z³ 10 3 396,25 z³ 46,10 z³ 19,21 z³ 26,89 z³ 11 3 377,04 z³ 46,10 z³ 19,36 z³ 26,73 z³
Wysokoœæ poszczególnej raty obliczono z rachunku równania zmiennej wartoœci pieni¹dza w czasie, która po przekszta³ceniu przedstawia siê nastêpuj¹co: R = [S * l ] / [1-(1+l)-n], gdzie R – wysokoœæ raty, S – suma kredytu do sp³aty, l – stopa procentowa w skali roku, n – liczba rat. Zatem podstawiaj¹c: R = [3.562,50 z³ * ((0,0950)/12)] / [1-(1+((0,0950)/12)-120] = 46,10 z³. Z kolei wysokoœæ czêœci odsetkowej wynika z iloczynu sumy kredytu do sp³aty oraz oprocentowania w skali roku, czyli stanowi licznik pierwszego wzoru: czêœæ odsetkowa = [S * l ]. (...) w przypadku pierwszej raty: czêœæ odsetkowa = [3.562,50 z³ * ((0, (...) )/12] = 28,20 z³. W przypadku kolejnej raty zmianie ulegnie kwota kapita³u pozosta³a do sp³aty.
Zatem suma odsetek za okres do ca³kowitej sp³aty kredytu wynios³a 302,50 z³, a wiêc nieznacznie wiêcej ni¿ ustali³a powódka.
Skoro w momencie obowi¹zywania umowy pozwana pobra³a od konsumenta kwotê odsetek w wysokoœci co najmniej 295,46 z³ od kwoty skredytowanych kosztów kredytu (tj. prowizji w wysokoœci 3.562,50 z³), a wiêc kwoty nie wchodz¹cej w sk³ad ca³kowitej kwoty kredytu, która nie zosta³a faktycznie udzielona i pozostawiona do swobodnej decyzji konsumenta (kwota wyp³acona) powództwo w punkcie 1. wyroku na podstawie art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. oraz art. 5 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim zas³ugiwa³o na uwzglêdnienie w ca³oœci.
Na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. od zas¹dzonej kwoty nale¿a³y siê odsetki ustawowe za opóŸnienie od dnia 17 kwietnia 2021 roku, tj. po up³ywie terminu okreœlonego w wezwaniu do zap³aty (vide: k. 24-24v.).
O kosztach orzeczono w punkcie 2. wyroku na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z zw. z § 2 pkt 1 rozporz¹dzenia Ministra S. œci z dnia 22 paŸdziernika 2015 roku w sprawie op³at za czynnoœci radców prawnych (Dz.U.2015.1804 ze zm.) i zgodnie z zasad¹ odpowiedzialnoœci za wynik procesu obci¹¿y³ pozwan¹ ca³oœci¹ poniesionych przez powódkê kosztów procesu, na co sk³ada³y siê: op³ata s¹dowa od pozwu (100,00 z³), op³ata skarbowa od dokumentu pe³nomocnictwa (17,00 z³) oraz wynagrodzenie pe³nomocnika w osobie radcy prawnego w stawce minimalnej (90,00 z³).
Na podstawie art. 98 § 11 k.p.c. od zas¹dzonej kwoty nale¿a³y siê odsetki ustawowe za opóŸnienie od dnia uprawomocnienia siê wyroku do dnia zap³aty.