Uzasadnienie
Powód G. M. domaga³ siê od pozwanego (...) H. zap³aty kwoty 1.800,00 z³, a powód J. M. zap³aty kwoty 12.256,00 z³ – oboje wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku do dnia zap³aty, a tak¿e zas¹dzenia na swoj¹ rzecz kosztów procesu wed³ug norm przepisanych.
Powodowie podali, ¿e zamieszkuj¹ w S. w s¹siaduj¹cych ze sob¹ domach. W paŸdzierniku 2019 roku w wyniku prac gruntowych, jakie na zlecenie Gminy wykonywa³a firma pozwanego dosz³o do osuniêcia siê terenu lub os³abienia noœnoœci gruntu. Podczas prac wbijane by³y p³yty L.. (...) to pêkniêcia w budynkach powodów. Dochodzone pozwem kwoty stanowi¹ wartoœci wycenionych prac, jakie nale¿y wykonaæ. Pozwany nie zareagowa³ na przeprocesowe pismo z dnia 2 czerwca 2020 roku.
(pozew – k. 2-4)
Pozwany w odpowiedzi na pozew wniós³ o oddalenie powództwa i zas¹dzenie na swoj¹ rzecz kosztów procesu wed³ug norm przepisanych.
Pozwany potwierdzi³, ¿e w ramach prowadzonej dzia³alnoœci gospodarczej prowadzi³ prace ziemne w S., a linia budowanej kanalizacji sanitarnej przechodzi³a drog¹ obok nieruchomoœci powodów. (...) jednak, aby w trakcie tych robót u¿ywa³ maszyn (czy urz¹dzeñ typu wibrom³ot, kafar czy palownica) wywo³uj¹cych wibracjê, a tak¿e stosowa³ grodzice (tzw. L.) poprzez ich zag³êbianie w gruncie, poprzez wwibrowywanie ich, wbijanie lub wciskanie. W miejscu po³o¿enia nieruchomoœci powodów nie by³o potrzeby stosowania grodzic stalowych w celu zabezpieczenia œcian wykopu przed osuwaniem siê mas ziemnych. Pozwany stosowa³ metodê otwartego wykopu (ko³o nieruchomoœci powodów najprawdopodobniej o g³êbokoœci 4-5 m) na bie¿¹co uk³adaj¹c rury, w razie potrzeby pomocniczo posi³kuj¹c siê szalunkowaniem œcian wykopu, bezpoœrednio podczas pracy koparki, ale bez zag³êbiania w gruncie grodzic. Powodowie informowali pozwanego o powsta³ych szkodach i okazywali spêkania wewn¹trz budynku, podkreœlaj¹c, ¿e zewnêtrzne spêkania ju¿ istnia³y od wielu lat.
Pozwany zakwestionowa³ równie¿ wysokoœæ kosztów naprawy uszkodzonej elewacji jako zawy¿ony. Dochodzone kwoty dotycz¹ usuniêcia spêkañ zarówno wewnêtrznych jak i zewnêtrznych. Dokument wyceny jako prywatny nie jest obiektywny.
Pozwany nie czu³ siê odpowiedzialny za powsta³¹ szkodê. Budynek powodów w g³ównej czêœci ma ponad 65 lat i brak jest informacji o jego stanie technicznym i sposobie wykonania jego fundamentów.
Pozwany wniós³ o zawiadomienie i wezwanie do wziêcia udzia³u w postêpowaniu ubezpieczyciela pozwanego Powszechny (...) S.A. w W..
(odpowiedŸ na pozew – k. 54-57)
Pismem z dnia 15 lutego 2021 roku Powszechnemu (...) S.A. w W. dorêczono odpis odpowiedzi na pozew, celem umo¿liwienia przyst¹pienia do sprawy w charakterze interwenienta ubocznego po stronie pozwanej. Pismo odebrano dnia 22 lutego 2021 roku.
(pismo z dnia 15.02.2021r. – k. 79, potwierdzenie odbioru – k. 82)
Powszechny (...) S.A. w W. oœwiadczy³, ¿e nie przystêpuje do sporu.
(pismo z dnia 02.03.2021r. – k. 89) (...) ¿y³, co nastêpuje:
Powód J. M. jest w³aœcicielem wybudowanego w 1955 roku budynku mieszkalnego jednorodzinnego po³o¿onego w S. (gm. S. G.) na dzia³ce nr 42/8. Natomiast powód G. M. jest w³aœcicielem dobudowanego w 2011 roku od po³udnia budynku mieszkalnego jednorodzinnego na dzia³ce nr 42/7. Oba budynki bezpoœrednio do siebie przylegaj¹.
(fakty bezsporne nadto potwierdzone: dokumentacj¹ rozbudowy i przebudowy budynku – k. 12, akta szkody na p³ycie – k. 88)
Od czerwca 2019 roku pozwany wykonywa³ prace polegaj¹ce na budowie sieci kanalizacyjnej przebiegaj¹cej w pobli¿u budynków powodów. W zwi¹zku ze zmian¹ technologii robót, pod koniec paŸdziernika 2019 roku, w pobli¿u budynku powodów znajdowa³a siê komora mikrotunelingu. Jej przygotowanie wymaga³o zabezpieczenia jej œcian grodzicami i œciankami szczelnymi. Œciany zabezpieczaj¹ce wbijane by³y ³y¿k¹ koparki z jej obci¹¿eniem. Woda odpompowywana by³a przez ponad dobê, co wymaga³o nieprzerwanego funkcjonowania urz¹dzeñ. Podczas wykonywania prac przy t³oczni oddalonej oko³o 50 metrów od budynku powodów, przy u¿yciu kafara, wbijane by³y p³yty d³ugoœci oko³o 8 m i szerokoœci oko³o 30 cm. Od budynków powodów do przepompowni wykonywane by³y tak¿e wiercenia celem wykonania przecisków podziemnych.
(dowód: dokumentacja fotograficzna – k. 65-76, p³yta – k. 85, akta szkody na p³ycie – k. 88, dziennik budowy – k. (...), zeznania œwiadka D. N. – k. 154v.-155v., p³yta – k. 160, zeznania œwiadka K. S. – k. 156-157, p³yta – k. 160, zeznania œ (...) £opato – k. 157-158v., p³yta – k. 160, zeznania powoda – k. 195v.-196v., p³yta – k. 198, zeznania powoda G. M. – k. 196v., p³yta – k. 198, czêœciowo zeznania pozwanego (...) H. – k. 197, p³yta – k. 198, opinia (...) k. 220 akt)
W paŸdzierniku 2019 roku powód J. M. zauwa¿y³ zwiêkszenie rozwarcia spêkañ i powstanie nowych wewn¹trz budynku. Pozwany zapozna³ siê z deklarowanymi przez powodami szkodami i przekaza³ mu dane jego polisy ubezpieczeniowej u Powszechnego (...) S.A. w W. zawartej w ramach prowadzonej dzia³alnoœci gospodarczej. Powód ten zg³osi³ szkodê ubezpieczycielowi, który odmówi³ przyjêcia odpowiedzialnoœci za szkodê, wskazuj¹c, ¿e pozwany nie posiada³ ubezpieczenia za szkody powsta³e na skutek wibracji albo osuniêcia siê lub os³abienia noœnoœci gruntu w zwi¹zku z prowadzonymi pracami budowlanymi.
(dowód: akta szkody na p³ycie – k. 88, zeznania powoda – k. 195v.-196v., p³yta – k. 198)
Stan budynku powoda J. M. jeszcze przed rozpoczêciem prac przez pozwanego posiada³ zarysowania wynikaj¹ce z wad konstrukcyjnych budynku. W wyniku wibracji w s¹siedztwie budynku (...) wyst¹piæ zwiêkszenie rozwarcia i wyd³u¿enia rys. Po zakoñczeniu prac nie dosz³o do ¿adnych nowych spêkañ lub zwiêkszenia ich rozwarcia w budynkach powoda.
Œciana z uszkodzeniami widocznymi w budynku powoda G. M. jest œcian¹ wspóln¹ dla obu budynków. Œcianê tê wraz z przylegaj¹cym do niej stropodachem obudowano p³ytami kartonowo-gipsowymi. P. p³yty kartonowo-gipsowej ponad biegiem schodowym mog³o powstaæ na skutek wibracji w s¹siedztwie budynku. P. pionowe w pokoju nie mog³o powstaæ na skutek przenoszenia drgañ z zewn¹trz budynku do g³êbiej znajduj¹cej siê cieñszej œcianki dzia³owej.
Wykonywane przez pozwanego roboty nie doprowadzi³y do rozluŸnienia gruntu w s¹siedztwie budynku powodów.
Koszt robót naprawczych koniecznych do przeprowadzenia w zwi¹zku ze szkodami powsta³ymi czêœciowo z powodu prac budowlanych prowadzonych przez pozwanego wed³ug cen z I kwarta³u 2022 roku wynios³a:
- a) w budynku powoda J. M. 15.361,70 z³ brutto,
- b) w budynku G. M. 690,21 z³ brutto.
(dowód: dokumentacja fotograficzna – k. 65-76, p³yta – k. 85, pisemna opinia (...) s¹dowej El¿biety C. – k. 212-223, wraz z pisemn¹ opini¹ uzupe³niaj¹c¹ – k. 246-248) (...) ¿y³, co nastêpuje:
P. ¿szy stan faktyczny (...) po rozwa¿eniu ca³ego zebranego w niniejszej sprawie materia³u dowodowego w postaci dowodów z dokumentów, dowodu z zeznañ œwiadków oraz stron, a tak¿e opinii (...) s¹dowej z zakresu budownictwa.
(...) zgromadzony w sprawie materia³ dowodowy (...), ¿e dowody z dokumentów prywatnych przed³o¿onych przez strony s¹ wiarygodne, albowiem ¿adna ze stron nie kwestionowa³a autentycznoœci tych dokumentów. Podobnie ¿adna ze stron nie podnosi³a zastrze¿eñ do dokumentacji zdjêciowej do³¹czonej do akt sprawy, a przedstawiaj¹cej budynek powodów oraz sposób prowadzenia prac przez pozwanego. Z kolei prywatna opinia (...) na zlecenie powodów dokumentowa³a jedynie stan nieruchomoœci po prowadzonych pracach. Natomiast ustalenie zwi¹zku prowadzonych prac z deklarowanymi przez powodów uszkodzeniami pozostawiono bieg³ej s¹dowej z zakresu budownictwa.
(...) nie znalaz³ podstaw, aby odmówiæ wiarygodnoœci opinii przedstawionej przez bieg³¹ z zakresu budownictwa El¿bietê C.. Zdaniem (...), opinia ta jest jasna, logiczna, kompletna, nie zawiera ¿adnych luk czy sprzecznoœci, ani te¿ nie budzi w¹tpliwoœci (...) w œwietle zasad doœwiadczenia ¿yciowego czy wiedzy powszechnej. Nadto, w opinii (...) rozwia³a wszelkie w¹tpliwoœci strony powodowej, co potwierdza fakt, ¿e opinia (...) nie by³a ju¿ kwestionowana przez ¿adn¹ ze stron. (...) w niej skorygowania przedstawionego kosztorysu. (...) nie dopatrzy³ siê, aby bieg³a wykroczy³a poza zakreœlon¹ tezê dowodow¹, gdy¿ wskaza³a jedynie obustronn¹ odpowiedzialnoœæ stron za powsta³e szkody. (...), ¿e ocena w tym zakresie nale¿a³a do (...).
(...) równie¿ wiarê zeznaniom powodów, œwiadków: D. N., M. K. i K. S.. Zdaniem (...) zeznania wymienionych osób by³y szczere, spójne i niesprzeczne z innymi zebranymi w niniejszej sprawie dowodami. W. œæ z tych osób spójnie relacjonowa³a (choæ powód czêœciowo z zas³yszenia od ¿ony), ¿e na koniec paŸdziernika 2019 roku po zmianie technologii robót wykonano g³êboki na 5 metrów wykop (komorê mikrotunelowania), co wymaga³o zabezpieczenia go m.in. grodzicami. Osoby te potwierdzi³y, ¿e elementy te wbijane by³y ³y¿k¹ koparki z obci¹¿eniem. Na takie zwyczajowe wykonywanie prac przez firmy budowlane wskaza³ zreszt¹ œwiadek M. K.. O. œcie brak jest podstaw do automatycznego zgeneralizowania funkcjonowania podobnych firm wykonawczych, o tyle buduje to pewien obraz wykonywania robót spotykany w bran¿y. Œwiadek ten dokonywa³ oglêdzin budynku i wynika³o z nich, ¿e po zakoñczeniu prac postêp rozwarcia szczelin zosta³ zahamowany, co wynika³o z obserwacji z u¿yciem p³ytek szk³a na budynku.
Z zeznañ powodów oraz osób z nim spokrewnionych wynika³o, ¿e prace prowadzone przez pozwanego generowa³y znaczne wibracje w d³u¿szym okresie czasu, w szczególnoœci pod koniec paŸdziernika 2019 roku, kiedy zmieniono technologiê robót na bezwykopow¹. Gdyby by³o inaczej powód J. M. oraz jego ¿ona nie zwracaliby siê o wstrzymanie robót. Nie mieli ¿adnego celu w opóŸnianiu prac budowlanych, gdy¿ byli zainteresowani pod³¹czeniem ich nieruchomoœci do systemu kanalizacyjnego.
Je¿eli zaœ mowa o zeznaniach pozwanego oraz œ (...) £opato (spokrewnionego z pozwanym inspektora nadzoru) (...) do nich z du¿¹ ostro¿noœci¹. Zasadniczo ich zeznania by³y zbie¿ne z wyj¹tkiem kwestii zwi¹zanej z wbijaniem szalunków czy grodzic stalowych. Œ (...) £opato by³ na budowie dwa razy w tygodniu. (...), ¿e nie przypomina sobie, aby operator koparki wbija³ szalunki ³y¿k¹ i doda³, ¿e w wykopie w pobli¿u domu powodów (komorze mikrotunelingu) nie by³y zak³adane grodzice stalowe, które wbija siê udarowo. Dopiero po okazaniu zdjêæ wskaza³, ¿e widoczne s¹ na nich „stalowe wypraski albo inaczej grodzice”. Jego twierdzenia dotycz¹ce zakazu wbijania grodzic ³y¿k¹ koparki odbiega³y od praktycznego sposobu prowadzenia prac, o którym zeznawa³ œwiadek M. K. („Niektóre firmy nie chc¹c siê nara¿aæ na koszty wbijaj¹ grodzice ³y¿k¹ koparki wype³nione ziemi¹.”). Œ (...) £opato potwierdzi³, ¿e jednak grodzice by³y stosowane, a skoro wykop mia³ 5 metrów to musia³y mieæ d³ugoœæ 12 metrów.
W. œni³ tak¿e, ¿e w dzienniku budowy nie odnotowa³ wbijania grodzic, poniewa¿ jest to sytuacja awaryjna. Potwierdza to wersjê strony powodowej o u¿ywaniu koparek do wbijania szalunków lub grodzic. Z kolei zeznania pozwanego w tej czêœci nale¿a³o uznaæ za niewiarygodne i stanowi¹ce jedynie element obrony. Ostatecznie by³a to jedyna osoba, która twierdzi³a, ¿e koparki wciska³y stalowe elementy zabezpieczaj¹ce wykop. Nawet je¿eli szalunki – jak twierdzi pozwany – by³y wciskane, a nie wbijane, to nie t³umaczy to wbijania grodzic kafarem w miejscu oddalonej oko³o 50 metrów od budynków powodów t³oczni, a stosowanie innej metody umieszczania grodzic przy komorze mikrotunelingu. Niemo¿liwe by³o tak¿e umieszczenie grodzic bezpoœrednio w wykopie, skoro przy wykopie na g³êbokoœæ 5 metrów musia³y byæ wbite a¿ na 12 metrów.
(...) do szczegó³owych rozwa¿ (...) na uwadze, ¿e podstawê prawn¹ ¿¹dañ pozwu stanowi³a norma art. 435 k.c., zgodnie z którym prowadz¹cy na w³asny rachunek przedsiêbiorstwo lub zak³ad wprawiany w ruch za pomoc¹ si³ przyrody (pary, gazu, elektrycznoœci, paliw p³ynnych itp.) ponosi odpowiedzialnoœæ za szkodê na osobie lub mieniu, wyrz¹dzon¹ komukolwiek przez ruch przedsiêbiorstwa lub zak³adu, chyba ¿e szkoda nast¹pi³a wskutek si³y wy¿szej albo wy³¹cznie z winy poszkodowanego lub osoby trzecie, za któr¹ nie ponosi odpowiedzialnoœci.
(...) bowiem do przekonania, ¿e pozwany ponosi odpowiedzialnoœæ na zasadzie ryzyka, a tym samym wina nie stanowi przes³anki jego odpowiedzialnoœci. Zgodnie z art. 435 § 1 k.c. prowadz¹cy na w³asny rachunek przedsiêbiorstwo lub zak³ad wprawiany w ruch za pomoc¹ si³ przyrody (pary, gazu, elektrycznoœci, paliw p³ynnych itp.) ponosi odpowiedzialnoœæ za szkodê na osobie lub mieniu, wyrz¹dzon¹ komukolwiek przez ruch przedsiêbiorstwa lub zak³adu, chyba ¿e szkoda nast¹pi³a wskutek si³y wy¿szej albo wy³¹cznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za któr¹ nie ponosi odpowiedzialnoœci. W judykaturze i doktrynie wskazuje siê, ¿e ocena, czy przedsiêbiorstwo nale¿y do kategorii wskazanej w art. 435 k.c. musi byæ dokonywana z uwzglêdnieniem faktycznego znaczenia okreœlonych technologii w dzia³alnoœci przedsiêbiorstwa oraz na podstawie ustalenia, czy mo¿liwe by³oby osi¹gniêcie zak³adanych celów produkcyjnych bez u¿ycia si³ przyrody (por. K. Osajda (red.) Kodeks cywilny.
Komentarz. Tom III A. Zobowi¹zania. Czêœæ ogólna, Warszawa 2017 s. 725). P. lub zak³ad w rozumieniu art. 435 k.c. charakteryzuj¹ siê tym, ¿e ich istnienie i praca w danych warunkach czasu i miejsca s¹ uzale¿nione od wykorzystania si³ przyrody oraz ¿e bez u¿ycia tych si³ wymienione jednostki nie osi¹gnê³yby celu, dla jakiego zosta³y stworzone (por. wyrok S¹du N. ¿szego z dnia 18 wrzeœnia 2002r. III CKN 1334/00, L.). W orzecznictwie za przedsiêbiorstwo (zak³ad) wprawiane w ruch za pomoc¹ si³ przyrody uznawano m.in. przedsiêbiorstwo budowlane (por. orzeczenie SN z dnia 1 grudnia 1962r., 1 CR 460/62, OSPiKA 1964 Nr 4, poz. 88; wyrok SN z dnia 21 marca 2001r., I PKN 319/00, OSNAPiUS 2002 Nr 598; wyrok SN z dnia 11 marca 2004r., II UK 260/03, OSNAPiUS 2004 Nr 21, poz. 377; postanowienie SN z dnia 29 stycznia 2008r., I PK 258/07, L.). W wyroku z dnia 1 grudnia 1962r., 1 CR 460/62 (OSPiKA 1964 nr 4, poz. 88 z glos¹ A. S.) (...) N. ¿szy wyjaœni³, ¿e „nowoczesne przedsiêbiorstwo budowlane, a w szczególnoœci przedsiêbiorstwo zajmuj¹ce siê budownictwem przemys³owym, budow¹ mostów, budow¹ ruroci¹gów, budow¹ urz¹dzeñ komunikacyjnych itp., opiera sw¹ dzia³alnoœæ produkcyjn¹ ju¿ prawie wy³¹cznie na pracy ró¿nych maszyn (dŸwigarki, koparki, samochody) poruszanych silnikami elektrycznymi lub spalinowymi. S. pos³ugiwania siê maszynami przez omawiane przedsiêbiorstwa jest w aktualnych warunkach technicznych i ekonomicznych tak wysoki, ¿e uzasadnia to uznanie nowoczesnych przedsiêbiorstw budowlanych w rozumieniu art. 152 k.z. (art. 435 § 1 k.c.) za „wprawiane w ruch za pomoc¹ si³ przyrody”.
P. ¿sza wyk³adnia jest jednym z powodów, dlaczego wykonawcy robót drogowych zwyczajowo zobowi¹zani s¹ do posiadania umowy ubezpieczenia w zwi¹zku z prowadzonymi przez nich pracami budowlanymi.
N. ¿y mieæ na uwadze, ¿e ocena, czy przedsiêbiorstwo nale¿y do kategorii o jakiej mowa w art. 435 k.c., powinna byæ dokonywana z uwzglêdnieniem faktycznego znaczenia okreœlonych technologii w dzia³alnoœci danego przedsiêbiorstwa oraz przy uwzglêdnieniu, czy mo¿liwe by³oby osi¹gniêcie zak³adanych celów produkcyjnych bez u¿ycia si³ przyrody. Ze zgromadzonego w sprawie materia³u dowodowego wynika³o niew¹tpliwie, ¿e pozwany w ramach prowadzonej dzia³alnoœci gospodarczej zajmowa³ siê m.in. wykonywaniem prac wodno-kanalizacyjnych. (...), ¿e przedsiêbiorstwo pozwanego jest wprawiane w ruch za pomoc¹ si³ przyrody, albowiem pozwany prowadz¹c opisan¹ dzia³alnoœæ gospodarcz¹ korzysta z profesjonalnego sprzêtu jak w szczególnoœci koparki, pompy, kafary, samochody (w tym ciê¿arowe). W przedmiotowej sprawie czynnoœci podejmowane przez pozwanego polega³y na budowie sieci kanalizacyjnej. (...) to przede wszystkim wykonywania wykopów przy u¿yciu koparek, zabezpieczenia wykopów, gdzie przenoszenie elementów zabezpieczaj¹cych œciany wykopu odbywa³o siê z u¿yciem ciê¿kiego sprzêtu, podobnie jak ich wbicie w grunt przy u¿yciu koparki lub kafara, wykonywania odwiertów, odpompowywania wody.
Wszystkie te pracy mo¿liwe by³y do wykonania przy u¿yciu sprzêtu napêdzanego silnikami, a zatem przetwarzaj¹cego okreœlon¹ energiê na pracê. P. ¿sze czynnoœci mieœci³y siê w zakresie szeroko rozumianej dzia³alnoœci budowlanej. Przy uwzglêdnieniu charakteru prowadzonej dzia³alnoœci nale¿a³o uznaæ, ¿e globalny cel przedsiêbiorstwa pozwanego tj. œwiadczenie na rzecz kontrahentów okreœlonego typu us³ug (œciœle zwi¹zanych z wykorzystaniem si³ przyrody) – uzale¿niony jest od u¿ycia si³ przyrody, bez zastosowania których cel przedsiêbiorstwa nie móg³by zostaæ osi¹gniêty. (...), ca³a struktura i organizacja pracy w przedsiêbiorstwie pozwanego dostosowana jest do si³ przyrody, jakimi siê pos³uguje. Zdaniem (...) nie by³oby mo¿liwe osi¹gniêcie zak³adanych celów przedsiêbiorstwa pozwanego bez u¿ycia si³ przyrody, w tym u¿ycia okreœlonej technologii i metod w jego dzia³alnoœci. Pozwany wykorzystuje na tak¹ skalê specjalistyczne maszyny i urz¹dzenia wprawiane w ruch za pomoc¹ si³ przyrody, ¿e bez tych urz¹dzeñ nie by³by w stanie prowadziæ zasadniczo swojej dzia³alnoœci, bowiem w istocie w³aœnie skala pos³ugiwania siê maszynami poruszanymi si³ami przyrody stanowi o istocie funkcjonowania przedsiêbiorstwa pozwanego.
Ponadto, (...), ¿e szkoda pozostawa³a w zwi¹zku przyczynowym z ruchem przedsiêbiorstwa pozwanego. Jak bowiem wskazuje siê w orzecznictwie pojêcie „ruch przedsiêbiorstwa" w art. 435 § 1 k.c. nale¿y traktowaæ szeroko. Oznacza to, ¿e nie chodzi tu o ruch pojmowany mechanicznie, lecz o dzia³alnoœæ przedsiêbiorstwa, jego funkcjonowanie. P. ruchu przedsiêbiorstwa odnosi siê do funkcjonowania przedsiêbiorstwa jako ca³oœci, a nie tylko do ruchu jego poszczególnych elementów oraz urz¹dzeñ. (...) ruchem i szkod¹ wystêpuje zatem wtedy, gdy szkoda nast¹pi³a w wyniku zdarzenia funkcjonalnie powi¹zanego z dzia³alnoœci¹ przedsiêbiorstwa, choæby nie by³o bezpoœredniej zale¿noœci pomiêdzy u¿yciem si³ przyrody a szkod¹ (por. orzeczenie (...) N. ¿szego z 11 grudnia 1963r., II CR 116/63, OSP 1965 nr 5, poz. 94 z glos¹ A. S.; wyrok z 18 wrzeœnia 2002r., III CKN 1334/00). Dla przyjêcia odpowiedzialnoœci z art. 435 k.c. szkoda musi byæ wyrz¹dzona przez „ruch” przedsiêbiorstwa lub zak³adu, który definiowany jest szeroko jako ka¿da dzia³alnoœæ nie tylko bezpoœrednio zwi¹zana z dzia³aniem si³ przyrody i która stanowi nastêpstwo ich dzia³ania (por. wyrok S¹du N. ¿szego z dnia 5 stycznia 2001r., V CKN 190/00, LEX nr 52421). W przedmiotowym przypadku – zdaniem (...) – szkoda nast¹pi³a w wyniku zdarzenia funkcjonalnie powi¹zanego z dzia³alnoœci¹ przedsiêbiorstwa pozwanego, albowiem to pozwany w ramach prowadzonej dzia³alnoœci gospodarczej wykona³ mikrotunelowanie na wysokoœci budynków powodów, co wymaga³o wykonania wykopu na g³êbokoœæ 5 metrów i jego zabezpieczenia. Dnia 29 paŸdziernika 2019 roku rozpoczê³y siê przewierty na odcinku od budynków powodów do przepompowni, z czym wi¹za³y siê wibracje o najwiêkszej uci¹¿liwoœci. Prace te wymaga³y równie¿ odpompowania wody, co wymaga³o ponad dobowej pracy urz¹dzeñ. (...) to wprost zeznania œwiadków, stron oraz wpisy w dzienniku budowy. Jak wskaza³a bieg³a powsta³e przy tych pracach wibracje mog³y spowodowaæ zwiêkszenie rozwarcia i wyd³u¿enie rys starszego z budynków, a tak¿e spêkañ w nowszym budynku. Nie mniej pozwany nie ponosi³ odpowiedzialnoœci za wszystkie powsta³e szkody. (...) bowiem, ¿e budynek powoda J. M. posiada³ wady konstrukcyjne. (...) ¿ bowiem spêkania przed przyst¹pieniem powoda do wykonywania prac, czemu powód nie przeczy³. (...) prowadzonych przez pozwanego prac na budynek tego powodu dobitnie obrazuje dokumentacja fotograficzna z lipca 2019 roku w zestawieniu z dokumentacj¹ zgromadzon¹ po paŸdzierniku 2019 roku. (...) rysy uleg³y rozwarciu na skutek prowadzonych prac, a postêp ten uleg³ zahamowaniu po ich zakoñczeniu. Innymi s³owy degradacja budynku tego powoda zintensyfikowana zosta³a na skutek prac prowadzonych przez pozwanego.
Podobnie rzecz mia³a siê do dobudowanego budynku powoda G. M.. (...), ¿e pêkniêcie wystêpuj¹ce ponad klatk¹ schodow¹ w jego budynku (...) powstaæ na skutek przenoszonych wibracji. J. œnie wykluczono zwi¹zek pomiêdzy pêkniêciem pionowym na œcianie wewnêtrznej a prowadzonymi pracami. Wynika to z faktu, ¿e œcianka tego rodzaju jest bardzo ma³o podatna na przenoszenie drgañ z zewn¹trz budynku do g³êbiej znajduj¹cej siê cieñszej œcianki dzia³owej. Ewentualne pêkniêcie powsta³oby bezpoœrednio na granicy œcianki ze stropodachem, a nie w odleg³oœci oko³o 2 metrów od frontowej œciany parteru. Z wiadomoœci specjalnych nie wynika³o tak¿e, aby dosz³o do rozluŸnienia gruntu w s¹siedztwie budynków powodów, zatem powsta³e szkody wi¹za³y siê w szczególnoœci z natê¿eniem wibracji na skutek prac rozpoczêtych pod koniec paŸdziernika 2019 roku po zmianie technologii robót.
Wobec powy¿ (...) do przekonania, ¿e istnieje zwi¹zek miêdzy powsta³ymi wy¿ej szkodami a prowadzonymi pracami. Gdyby bowiem nie prowadzone prace nie dosz³oby do szkody po stronie powodowej. W przypadku powoda J. M. nie dosz³oby do zwiêkszenia dotychczasowych uszkodzeñ, natomiast gdyby nie wady konstrukcyjne równie¿ szkoda nie powsta³aby. (...) na uwadze, ¿e po zakoñczeniu prac powsta³e uszkodzenia nie zwiêkszy³y swojego rozmiaru, co dodatkowo przemawia za przyjêciem zwi¹zku pomiêdzy zwiêkszeniem lub powstaniem spêkañ a prowadzonymi przez pozwanego pracami budowlanymi.
W zwi¹zku z powy¿ (...), ¿e pozwana spó³ka ponosi odpowiedzialnoœæ za szkodê poniesion¹ przez powódkê na podstawie art. 435 k.c. P. œliæ nale¿a³o, i¿ podstawow¹ przes³ankê odpowiedzialnoœci na podstawie art. 435 § 1 k.c. stanowi ryzyko wyrz¹dzenia szkody zwi¹zane z dzia³alnoœci¹ gospodarcz¹. (...) tego unormowania jest wiêc powinnoœæ naprawienia szkody przez tego, kto prowadzi przedsiêbiorstwo wprawiane w ruch za pomoc¹ si³ przyrody. O. œæ ta powstaje bez wzglêdu na winê prowadz¹cego przedsiêbiorstwo, a tak¿e bez wzglêdu na to, czy szkoda nast¹pi³a w warunkach bezprawnego zachowania odpowiedzialnego. P. ruchu przedsiêbiorstwa odnosi siê przy tym do jego funkcjonowania jako ca³oœci (por. wyrok SN z dnia 23 maja 2012r., I PK 198/11, L.).
Zdaniem (...), w toku niniejszego postêpowania nie zosta³y skutecznie podniesione ani wykazane ¿adne okolicznoœci egzoneracyjne o jakich mowa w art. 435 § 1 k.c. Pozwany nie udowodni³, aby powstanie szkody nast¹pi³o wskutek si³y wy¿szej, b¹dŸ na skutek wy³¹cznej winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za któr¹ pozwany nie ponosi odpowiedzialnoœci. Ustalenie, ¿e trudne warunki geologiczne mieœci³y siê w granicach si³y wy¿szej nie by³o uprawnione, choæby z tego powodu, ¿e brak by³o inicjatywy dowodowej strony pozwanej w tym zakresie. Nie mniej dopiero po zmianie technologii robót na mikrotunelowanie dosz³o do opisanych wy¿ej szkód.
(...) wysokoœæ nale¿nego odszkodowania (...), ograniczaj¹c zobowi¹zanemu naprawienie szkody zgodnie z treœci¹ art. 362 k.c., stanowi¹cym, ¿e je¿eli poszkodowany przyczyni³ siê do powstania lub zwiêkszenia szkody, obowi¹zek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okolicznoœci, a zw³aszcza do stopnia winy obu stron. Przyczynienie siê poszkodowanego do powstania lub zwiêkszenia szkody ma miejsce wówczas, gdy szkoda jest skutkiem nie tylko zdarzenia, z którym ustawa ³¹czy obowi¹zek odszkodowawczy innego podmiotu, ale tak¿e zachowania siê samego poszkodowanego (wyrok SN z 20.06.1972 r. II PR 164/72, LEX nr 7098). Przyczynienie siê w ujêciu art. 362 k.c. oznacza, ¿e pomiêdzy zachowaniem poszkodowanego, a szkod¹ istnieje adekwatny zwi¹zek przyczynowy. Wina lub oczywista nieprawid³owoœæ po stronie poszkodowanego podlegaj¹ uwzglêdnieniu przy ocenie, czy i w jakim stopniu przyczynienie siê uzasadnia obni¿enie odszkodowania.
W wyroku z dnia 3 sierpnia 2006 roku w sprawie IV CSK 118/06 (LEX nr 369169) (...) N. ¿szy wskaza³, ¿e w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, i¿ przyczynienie siê nale¿y ujmowaæ w sposób zró¿nicowany w zale¿noœci od podstawy prawnej, z jakiej wywodzi siê roszczenie odszkodowawcze. Przyczynienie poszkodowanego dotyczy tak¿e odpowiedzialnoœci na zasadzie ryzyka, wynikaj¹cej z przepisów art. 435 k.c. O. œæ ta nie uzasadnia na³o¿enia obowi¹zku naprawienia szkody w pe³nym zakresie na w³aœciciela przedsiêbiorstwa wprawianego w ruch za pomoc¹ si³ przyrody, je¿eli przyczyna szkody jest mieszana i jej powstanie pozostaje czêœciowo w normalnym zwi¹zku przyczynowym z zachowaniem siê poszkodowanego, dotkniêtym obiektywn¹ nieprawid³owoœci¹ lub niezgodnoœci¹ z powszechnie przyjêtymi sposobami postêpowania (por. wyrok S¹du Apelacyjnego w S. z dnia 11 czerwca 2015 r. I ACa 166/15, LEX 1789974, wyrok S¹du Apelacyjnego w £odzi z dnia 2 grudnia 2015 roku I ACa 786/15, Portal O. S. Powszechnych, wyrok S¹du N. ¿szego z 22.11.2017 r., IV CSK 8/17, LEX nr 2434700).
Z. ¿ywszy na obowi¹zek w³aœciciela w³aœciwego utrzymania budynku (...) uzna³, ¿e powód J. M. oraz pozwany ponosz¹ po po³owie odpowiedzialnoœæ za powsta³e szkody. Oczywistym jest, ¿e zwiêkszenie rozmiaru degradacji budynku powoda J. M. wynika³o z prowadzonych przez pozwanego prac, nie mniej nie dosz³oby do nich, gdyby nie istnia³y przed przyst¹pieniem pozwanego do prac, a zatem gdyby budynek utrzymany by³ w prawid³owym stanie technicznym. Stan techniczny budynku (...) znany powodowi, co potwierdza osadzenie przy elewacji kotew œci¹gów utrzymuj¹cych œcianê frontow¹ poddasza. Wobec faktu, ¿e konieczne do przeprowadzenia prace nie mog¹ ograniczyæ siê wy³¹cznie do zmniejszenia rozwarcia powsta³ych spêkañ – naprawa taka powinna byæ kompleksowa, a wiêc si³¹ rzeczy wymaga naprawienia równie¿ spêkañ wynikaj¹cych wy³¹cznie z wad konstrukcyjnych budynku. Je¿eli zatem w tym przypadku wartoœæ tych prac wynios³a 15.361,70 z³, odpowiedzialnoœæ pozwanego ograniczy³a siê do po³owy tej kwoty, a zatem 7.680,85 z³.
Je¿eli mowa o budynku powoda G. M. to zaproponowany przez bieg³¹ zakres napraw nie obejmowa³ ¿adnych uszkodzeñ nie wynikaj¹cych z prowadzonych prac. (...) w postaci pêkniêcia na klatce schodowej powsta³¹ na skutek przenoszonych wibracji, nie znajduj¹c zwi¹zku innych spêkañ z tymi pracami. Koszt tych prac zamkn¹³ siê w kwocie 690,21 z³.
(...) ¿sze na uwadze na podstawie art. 435 § 1 k.c. w punktach 1. i 6. zas¹dzono na rzecz powodów odpowiednio wskazane wy¿ej kwoty, oddalaj¹c w punktach 2. i 7. powództwo w pozosta³ych zakresie na podstawie art. 361 § 2 k.c. jako zawy¿one, a w przypadku powoda J. M. dodatkowo na podstawie art. 362 k.c.
Na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. uwzglêdniono ¿¹danie powodów o zas¹dzenie odsetek od dnia wydania wyroku (art. 321 k.p.c.), albowiem roszczenie wymagalne by³o najpóŸniej z dat¹ dorêczenia pozwu stronie pozwanej.
O kosztach procesu orzeczono w punktach 3. i 8. na podstawie art. 100 k.p.c. na zasadzie stosunkowego rozdzielenia kosztów. P. powodami nie zachodzi³o wspó³uczestnictwo jednolite.
Powód J. M. wygra³ proces w 63 %, pozwany w stosunku do niego w 37 %. Koszty poniesione przez tego powoda stanowi³y: op³ata s¹dowa od pozwu (750,00 z³), wynagrodzenie kwalifikowanego pe³nomocnika w osobie adwokata w stawce minimalnej (3.600,00 z³) okreœlonej w § 2 pkt 5 (...) Ministra S. œci w sprawie op³at za czynnoœci adwokackie (Dz.U.2015.1800 ze zm.) oraz uiszczona zaliczka na poczet wynagrodzenia bieg³ej (500,00 z³). Z kolei koszty poniesione przez pozwanego stanowi³o wynagrodzenie kwalifikowanego pe³nomocnika w osobie radcy prawnego w stawce minimalnej ustalonej na podstawie analogicznego (...) za czynnoœci radców prawnych (Dz.U.2015.1804 ze zm.). Kompensacja poniesionych kosztów stron w proporcji, w jakiej wygra³y proces skutkowa³a zas¹dzeniem w punkcie 3. wyroku na rzecz powoda J. M. kwoty 1.412,92 z³ tytu³em zwrotu kosztów procesu.
Z kolei powód G. M. wygra³ proces w 38 %, pozwany w stosunku do niego w 62 %. Koszty poniesione przez tego powoda stanowi³o wynagrodzenie kwalifikowanego pe³nomocnika w osobie adwokata w stawce minimalnej (900,00 z³) okreœlonej w § 2 pkt 3 (...) Ministra S. œci w sprawie op³at za czynnoœci adwokackie (Dz.U.2015.1800 ze zm.) oraz uiszczona zaliczka na poczet wynagrodzenia bieg³ej (500,00 z³). Z kolei koszty poniesione przez pozwanego stanowi³o wynagrodzenie kwalifikowanego pe³nomocnika w osobie radcy prawnego w stawce minimalnej ustalonej na podstawie analogicznego (...) za czynnoœci radców prawnych (Dz.U.2015.1804 ze zm.). Kompensacja poniesionych kosztów stron w proporcji, w jakiej wygra³y proces skutkowa³a zas¹dzeniem w punkcie 8. wyroku na rzecz powoda G. M. kwoty 220,00 z³ tytu³em zwrotu kosztów procesu.
Od kwot zas¹dzonych tytu³em kosztów procesu na podstawie art. 98 § 11 k.p.c. nale¿a³y siê równie¿ odsetki ustawowe za opóŸnienie od dnia uprawomocnienia siê wyroku do dnia zap³aty.
W punktach 4., 5., 9. i 10. wyroku na tej samej zasadzie na mocy art. 100 k.p.c. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 8 ust. 1 i art. 83 i 113 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o kosztach s¹dowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2014.1025 z póŸn. zm.) rozstrzygniêto o nieop³aconych kosztach s¹dowych.
Nieuiszczone koszty s¹dowe stanowi³o wynagrodzenie bieg³ej w kwocie 2.406,03 z³ do rozliczenia na obie sprawy po 1.203,00 z³ oraz zwrot kosztów zwi¹zanych ze stawiennictwem œwiadków w ³¹cznej kwocie 659,81 z³, a zatem po 329,90 z³ na ka¿d¹ ze spraw. W przypadku powoda G. M. do rozliczenia pozosta³a tak¿e nieuiszczona op³ata s¹dowa od pozwu w kwocie 200,00 z³. (...), ¿e koszty opinii (...) nale¿y rozdzieliæ na dwie równe czêœci przypadaj¹ce dwóm parom stron (powód J. M. i pozwany, powód G. M. i pozwany). (...) zaliczki na poczet wynagrodzenia bieg³ej we wskazanych wy¿ej punktach i w oparciu o ww. podstawê prawn¹ obci¹¿ono strony kosztami s¹dowymi w stosunku, w jakim uleg³y w swoim ¿¹daniu.