Uzasadnienie
D. M. wniosła o podwyższenie alimentów należnych jej od ojca J. P. do kwoty po 800zł m-cznie (k. 2).
J. P. nie tylko zażądał oddalenia powództwa w sprawie, ale też złożył pozew wzajemny, w którym domagał się stwierdzenia wygaśnięcia swojego obowiązku alimentacyjnego względem córki z dniem 20 czerwca 2016r. (k. 33-34).
Sąd ustalił co następuje
Ugodą z dnia 7 grudnia 1994r. w sprawie IIIRC 1231/94 rodzice małoletniej wówczas D. M. uzgodnili, że ojciec będzie łożył na nią alimenty po 600.000 ówczesnych złotych m-cznie.
dowód – akta IIIRC 1231/94 – k. 10v ugoda
D. mieszkała wtedy z matką (z zawodu technikiem ekonomistą), która przebywała na urlopie wychowawczym. Otrzymywała ona w tamtym czasie 1.750.000zł m-cznie zasiłku wychowawczego + 167.000zł zasiłku rodzinnego + 400.000zł dobrowolnych alimentów od pozwanego.
Obie kobiety mieszkały wtedy razem z rodzicami matki D. oraz jej siostrą, prowadząc z nimi wspólne gospodarstwo domowe. Dziadkowie powódki pracowali wtedy zawodowo, zarabiali razem poniżej średniej krajowej. Siostra matki D. nie miała w tamtym czasie żadnej pracy.
Sama powódka chorowała i z tej przyczyny nie mogła chodzić do żłobka.
dowód – akta IIIRC 1231/94 – k. 10 zeznania matki powódki, zob. też k. 1-1v pozew
J. P. (z zawodu tokarz) był wtedy żonaty. Pracował jako sanitariusz w Wojewódzkiej (...) w K., gdzie zarabiał brutto po ok. 3.964.000 ówczesnych złotych m-cznie.
Oprócz D. miał jeszcze na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku 12 i 14 lat.
dowód – akta IIIRC 1231/94 – k. 9 zaświadczenie, k. 10 zeznania pozwanego
Obecnie D. M. jest studentką magisterskich studiów dziennych na Wydziale B. Ochrony (...) (kierunek biologia) U. (...), które skończy w czerwcu lub październiku 2017r. Oprócz tego uczęszcza na dodatkowe szkolenia zawodowe finansowane ze środków UE, których ukończenie podniesie jej atrakcyjność na rynku pracy po ukończeniu studiów. Zajęcia z tym związane odbywają się w weekendy
Wymieniona mieszka razem ze swoim partnerem (kolega z tego samego kierunku studiów) w wynajmowanym mieszkaniu. Ponoszą po połowie wszystkie opłaty (każde z nich po 500zł m-cznie). (...) powódki jest na utrzymaniu swoich rodziców.
Sama powódka pokrywa koszty własnego utrzymania z pieniędzy, jakie dostaje od matki (600-700zł m-cznie) oraz od ojca, który od pewnego czasu przekazuje córce po 400zł m-cznie.
Nie posiada żadnych własnych dochodów. W ostatnie wakacje pracowała dorywczo jako sprzedawca i zarobiła 3500zł. Przeznaczyła te pieniądze na zakup potrzebnego dla siebie implantu, na inne własne bieżące potrzeby. Dołożyła też matce 100zł do remontu mieszkania. Pozostało jej więc obecnie z w/w pieniędzy jedynie 100zł. Nie otrzymuje też stypendium socjalnego (ze względu na wysokość dochodów matki), ani naukowego (bo ma za niską średnią ocen). Nie ma też długów poza debetem 100zł na karcie kredytowej, którą dostała od banku przy okazji pożyczenia kwoty 200zł na opłacenie wizyty u dentysty.
dowód – akta IIIRC 193/16 – k. 5 umowa, k. 6 faktura, k. 8 umowa, k. 9 zaświadczenie,
- k. 10 asc, k. 12-14 paragony, k. 15 bilet, k. 16-18 paragony, k. 19-20 wykaz,
- k. 21 faktura, k. 22-23 wykaz, k. 24 czynsz, k. 89 zeznania powódki
Pozwany pracuje nadal w pogotowiu w K., gdzie zarabia przeciętnie netto po ok. 2620zł m-cznie. Poza tym nie posiada innych źródeł dochodów. Około 4 lata temu dorabiał sobie na umowę zlecenia w pogotowiu w O. W.. Leczy się po wypadku.
Jego żona przebywa na rencie, z tytułu której otrzymuje po ok. 748zł m-cznie. Poza tym nie pracuje, bo ma już 55 lat, choruje, także leczy się i trudno byłoby jej znaleźć zatrudnienie.
Małżonkowie posiadają stary samochód marki S., którego utrzymanie kosztuje ich: ubezpieczenie 600zł rocznie, przegląd okresowy 100zł rocznie, naprawy 100zł m-cznie, paliwo 200zł m-cznie.
Mieszkają sami. Na utrzymanie mieszkania wydają łącznie po 1200zł m-cznie. Na swoje własne potrzeby każde z nich przeznacza ogółem po 400zł m-cznie. Oprócz tego pozwany przeznacza na leki i lekarzy po 60-70zł m-cznie.
P. spłacają przy pomocy teściowej kredyt mieszkaniowy z ratą po 430zł m-cznie. Ponadto żona pozwanego opłaca swoje własne ubezpieczenie (po 160zł na kwartał). Miała też kredyt na kuchnię, ale ostatnią ratę 200zł uregulowała na koniec listopada b.r.
Posiadają 2 pełnoletnie córki mężatki. Pomagają im materialnie kupując odzież wnukom. Przeznaczają na to przeciętnie po 200zł m-cznie.
dowód – k. 39 orzeczenie, k. 40-41 wyciąg bankowy, k. 42 zawiadomienie, k. 43 faktura,
- k. 45 rachunki, k. 46 decyzja, k. 47 orzeczenie, k. 48-50 faktury, k. 51 składki,
- k. 52 faktura, k. 54 czynsz, k. 55 zaświadczenie, k. 87-88 zeznania św. E. P.,
- k. 88-89 zeznania pozwanego
Pozwany od bardzo dawna nie utrzymuje z powódką żadnych kontaktów. Ogranicza się do przekazywania jej alimentów, które od pewnego czasu podniósł do kwoty po 400zł m-cznie.
dowód – okoliczności niesporne
Sąd uznał za wiarygodne zeznania stron i przesłuchanego w sprawie świadka w części, w jakiej były one zgodne z ustalonym powyżej stanem faktycznym sprawy.
Zeznania te, w opisanym przed chwilą zakresie, były logiczne, konsekwentne, przekonujące, pozbawione wzajemnych sprzeczności między sobą. W odpowiednich fragmentach znajdowały potwierdzenie w treści zaliczonych w poczet dowodów dokumentów. Dotyczyły przy tym jedynie konkretnych okoliczności istotnychdla meritum niniejszej sprawy. Ich zgodność z prawdą nie została wreszcie skutecznie zakwestionowana procesowo przez stronę przeciwną (obie strony występowały w sprawie z profesjonalnymi pełnomocnikami z wyboru).
W związku z tym omawiane zeznania nie budziły uzasadnionych wątpliwości co do swojej zgodności z prawdą z punktu widzenia przesłanek określonych w art.233§1kpc, zasad doświadczenia życiowego Sądu, a wreszcie przydatności do właściwego rozstrzygnięcia tej sprawy.
Pozostałe zeznania wskazanych przed chwilą osób, jako nie spełniające łącznie wszystkich w/w warunków, Sąd pominął.
W szczególności dotyczyło to twierdzenia świadka E. P., że mąż zarabia po ok. 2300-2400zł m-cznie (k. 88). Z przekazanego Sądowi przez pracodawcę pozwanego aktualnego zaświadczenia o jego zarobkach (zob. w aktach po protokole rozprawy z 29 listopada b.r.) wynikało bowiem wprost, że przeciętne dochody netto pozwanego w bieżącym roku wynosiły po ok. 2620zł m-cznie.
Sąd nie dał także wiary zarzutowi pozwanego, jakoby powódka żyła w konkubinacie z kolegą ze studiów i korzystała z jego pomocy materialnej (k. 36). Zarzut ten nie został w jakikolwiek sposób potwierdzony procesowo zgodnie z regułami wynikającymi z art.6kc i art.232kpc. Ponadto powódka stanowczo zaprzeczyła, aby pozostawała na częściowym utrzymaniu swojego kolegi. Wyjaśniła przy tym sensownie, jaki jest charakter ich związku. Dodała też, iż kolega jest utrzymywany przez swoich rodziców (k. 89).
Uznania Sądu nie zyskała wreszcie sugestia pozwanego, iż córka może i powinna podjąć już obecnie pracę zarobkową, a w ślad za tym, że jest zdolna do samodzielnego utrzymania (k. 36 i 89). Szczegółowo o tym poniżej w dalszej części tego uzasadnienia.
Sąd zważył co następuje
Zgodnie z art.133§1kro rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.
Z definicji w/w obowiązku wynika, że ustaje on dopiero wtedy, gdy dziecko osiągnie taką samodzielność życiową, która pozwala jemu na samodzielne utrzymanie, co z reguły łączy się z możliwością podjęcia stałej pracy zrobkowej.
Zdolność taka nie może być jednak rozważana w oderwaniu od osobistej i życiowej sytuacji uprawnionego do alimentów. Jeżeli bowiem kontynuuje on dalej naukę, zwłaszcza w zakresie posiadanego już zawodu, to za uzasadnione należy uznać dalsze jego alimentowanie przez rodziców, do chwili ostatecznego zakończenia edukacji (tak IIICKN 257/97, (...) 499/97, IIICKN 199/99, IICKN 502/97).
Wykładnia art.133§1kro nie może bowiem pozostawać w oderwaniu od art.94kro, który nakłada na rodziców obowiązek troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i należyte przygotowanie go do pracy dla dobra społeczeństwa, odpowiednio do jego uzdolnień.
W ślad za tym, w judykaturze i doktrynie ugruntował się pogląd, że fakt ukończenia przez dziecko studiów I stopnia (licencjackich), nie powoduje automatycznie ustania obowiązku alimentacyjnego jego rodziców, jeżeli niezwłocznie po nich podejmuje ono dalsze studia (...) stopnia (magisterskie), będące kontynuacją poprzednich.
Sytuacja taka zachodziła w niniejszej sprawie. Powódka (pozwana wzajemna) w 2012r. rozpoczęła stacjonarne studia licencjackie na Wydziale B. i Ochrony (...) (kierunek Ochrona (...)) (...). Zaraz po ich zakończeniu w 2015r. podjęła na tym samym Wydziale stacjonarne studia magisterskie, stanowiące kontynuację tych pierwszych, których planowe zakończenie przypada ostatecznie najpóźniej na 31 października 2017r.
Pozwany (powód wzajemny) działając z profesjonalnym pełnomocnikiem z wyboru, nie kontestował w żaden sposób w/w okoliczności. Nie powoływał się zwłaszcza na jakiekolwiek zawinione zaniedbania córki w terminowym przebiegu i zaliczaniu jej aktualnych studiów, nie wspominając już nawet o konieczności procesowego udowodnienia takiego faktu (art.6kc, art.232kpc).
Wbrew zatem odmiennemu stanowisku pozwanego (powoda wzajemnego) D. A. nie uzyskała jeszcze zdolności do samodzielnego utrzymania w opisanym powyżej znaczeniu. W szczególności nie świadczyło o tym ukończenie przez nią studiów licencjackich I stopnia. Jak przekonująco wyjaśniła bowiem powódka (pozwana wzajemna) oprócz studiów magisterskich, uczestniczy ona jeszcze w dodatkowych szkoleniach, finansowanych ze środków UE, które mają podnieść jej atrakcyjność na rynku pracy po definitywnym ukończeniu studiów. Zajęcia z tym związane odbywają się w weekendy, co uniemożliwia jej ew. podjęcie w tym czasie pracy zarobkowej (k. 89). Dowodem zdolności powódki (pozwanej wzajemnej) do samodzielnego utrzymania w przywołanym wcześniej rozumieniu, nie był też jednorazowy fakt podjęcia przez nią sezonowej pracy w trakcie ostatnich wakacji letnich. Jak zeznała sensownie przed Sądem, chciała w ten sposób zarobić sobie na wakacje, kupno potrzebnego jej implantu, oraz na swoje inne, bieżące potrzeby, na co przeznaczyła praktycznie wszystkie uzyskane przez siebie w trakcie wakacji pieniądze (k. 89).
Pełnomocnik pozwanego (powoda wzajemnego), powoływał się wprawdzie w tym zakresie także na art.133§3kro, który stanowi, że rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem pełnoletniego dziecka, jeżeli są one połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla nich, albo jeśli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania się.
Z materiału dowodowego sprawy nie wynikało w żadnym razie, aby można było przypisać powódce (pozwanej wzajemnej) jakiekolwiek zawinione przez nią zachowania w sferze braku należytych starań o terminowe realizowanie toku jej obecnych studiów. Materiał ten nie dawał też podstaw do przyjęcia, że dalsza realizacja przez J. P. jego obowiązku alimentacyjnego względem córki (i to nawet w szerszym niż do tej pory zakresie), mogłaby skutkować nadmiernym uszczerbkiem dla niego w rozumieniu art.133§3kro, o czym szczegółowo w dalszej części tego uzasadnienia.
Uwzględniając zatem wszystkie przywołane do tej pory okoliczności Sąd uznał, że należało oddalićpowództwo wzajemne o stwierdzenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego pozwanego (powoda wzajemnego) wobec powódki (pozwanej wzajemnej) z dniem 20 czerwca 2016r., czyli z datą ukończenia przez nią stacjonarnych studiów licencjackich I stopnia (punkt 3 wyroku).
Stosownie do art.138kro w zw. z art.133§1 i art.135§1kro, w razie zmiany stosunków można m.in. żądać podwyższenia dotychczasowych alimentów dla dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, w zakresie odpowiadającym jego aktualnym, usprawiedliwionym potrzebom, oraz bieżącym możliwościom płatniczym zobowiązanego rodzica.
Bezspornym było w niniejszej sprawie, że usprawiedliwione potrzeby powódki wzrosły od czasu poprzedniej sprawy alimentacyjnej. Są one nieporównywalne w stosunku do tych z 1994r. Wynoszą zaś aktualnie po ok. 1100-1200zł m-cznie, w tym bieżące utrzymanie powódki 600-700zł m-cznie, jej udział w kosztach utrzymania mieszkania 500zł m-cznie.
Należy podkreślić, że strona pozwana nie kwestionowała w trakcie procesu żadnej z w/w okoliczności. Nie formułowała też w tej mierze jakichkolwiek zarzutów, które stanowiłyby podstawę faktyczną jej stanowiska procesowego w sprawie. Powoływała się jedynie na uzyskanie przez powódkę samodzielności oraz art.133§3kro.
Powódka (pozwana wzajemna) otrzymuje od swojej matki po przeciętnie po 650zł m-cnie, a od ojca po 400zł m-cznie, czyli razem po ok. 1050zł m-cznie (k. 89). Do pełnego zaspokojenia jej usprawiedliwionych potrzeb jak wyżej, brak więc maksymalnie po ok. 150zł m-cznie.
Pozwany aktualnie zarabia przeciętnie po ok. 2620zł netto m-cznie (por. stan faktyczny sprawy). Na swoje własne utrzymanie wydaje łącznie (według zeznań swojej żony – św. E. P.) po ok. 400zł m-cznie (k. 87). Jego udział w opłatach mieszkaniowych wynosi po ok. 600zł m-cznie (1200zł: 2 osoby) – k. 88. Do tego należy doliczyć kwotę 60-70zł m-czne na leki i lekarza (k. 88), sumę po ok. 180zł zł m-cznie z tytułu jego udziału w eksploatacji wspólnego samochodu (600zł rocznie ubezpieczenie + 100zł rocznie przegląd = 700zł rocznie: 12 m-cy = ok.60zł m-cznie: 2 osoby = 30zł m-cznie na osobę, dalej 200zł m-cznie paliwo + 100zł m-cznie naprawy = 300zł m-cznie: 2 osoby = 150zł m-cznie na osobę), a także po 400zł m-cznie dotychczasowych faktycznie łożonych alimentów na rzecz D. (okoliczność niesporna). Łącznie zatem, po odliczeniu wszystkich wymienionych obciążeń, pozwanemu (powodowi wzajemnemu), pozostaje zatem wolna kwota po 970zł m-cznie.
Wymieniony posiada również razem z żoną kredyt hipoteczny, z ratą po 430zł m-cznie, który spłaca przy pomocy swojej teściowej (k. 88). Przyjmując jednak nawet, że wszystkie bieżące raty tego kredytu są płacone wyłącznie ze środków finansowych samego pozwanego (powoda wzajemnego), to pozostaje mu nadal wolne po 540zł m-cznie.
Pełnomocnik J. P. nie sugerowałw ogóle podczas procesu, aby jego klient parycypował w większym niż przyjęto powyżej zakresie w bieżących kosztach utrzymania jego żony (w tym w jej własnych potrzebach, jej udziale w opłatach mieszkaniowych czy utrzymaniu samochodu etc.), a zwłaszcza, aby pokrywał w całości wszystkie, lub niektóre należące do tych potrzeb wydatki.
Podnosił on wprawdzie, że pozwany (powód wzajemny) razem z żoną pomaga finansowo swoim wnukom kwotą po 200zł m-cznie (k. 87), ale okoliczność ta nie miała istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy z uwagi na treść art.129§1kro. Przepis ten stanowi, że obowiązek alimentacyjny obciąża w pierwszej kolejności bliższych stopniem przed dalszymi. Wynikało więc z niego wprost, że pozwany (powód wzajemny) nie mógł powoływać się w tej sprawie na niemożność większej alimentacji córki z tego powodu, że część swoich dochodów przeznacza na utrzymanie swoich wnuków. Są oni przecież osobami uprawnionymi wdalszej kolejności do ew. świadczeń z jego strony i to jedynie w sytuacji określonej przesłankami zawartymi w art.132kro, na które strona pozwana nie powoływała się zresztą wcale w tym procesie.
W związku z powyższym Sąd uznał, że pozwany (powód wzajemny) może i powinien płacić obecnie córce alimenty w kwocie po 600zł m-cznie, czyli tyle samo ile wykłada aktualnie jej matka (punkt 1-2 wyroku).
Zważywszy na fakt, że powódka (pozwana wzajemna) działając także z profesjonalnym penomocnikiem z wyboru, nie powoływała się w trakcie procesu na treść art.135§2kro, Sąd odstąpił od rozważenia, czy jej matka nie powinna skorzystać z dobrodziejstwa tego przepisu poprzez obciążenie jej mniejszym w porównaniu do ojca zakresem świadczeń alimentacyjnych.
Przemawiał też za tym fakt, że sama powódka nie twierdziła przed Sądem, aby w trakcie roku akademickiego często i systematycznie odwiedzała matkę w K., a przebywając w Ł. korzystała z jakichś form jej osobistych starań o zaspokajanie swoich potrzeb. Nadto jej potrzeby za okres wakacji zostały zaspokojone z zarobionych wtedy przez nią samą pieniędzy (por. stan faktyczny).
Rygor natychmiastowej wykonalności i klauzulę wykonalności (punkt 4 wyroku) nadano na podstawie art.333§1pkt.1kpc i art.1082kpc.
O kosztach sądowych w sprawie (punkt 5-6 wyroku) rozstrzygnięto na podstawie art. art.96ust.1pkt.2, art.113ust.1 Ustawy z 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2010, Nr 90, poz. 594 ze zm.), natomiast o kosztach zastępstwa adwokackiego w oparciu o art.100zd.1kpc (punkt 7 wyroku). Sąd uwzględnił w tej mierze, iż pozwany (powód wzajemny) nie wnosił o ew. zwolnienie go od kosztów sądowych w niniejszej sprawie.