Uzasadnienie
Powód – B. K. wniósł o ustalenie, że jego obowiązek alimentacyjny względem pozwanego M. K. (1) określony wyrokiem Sądu Rejonowego w Kole z dnia 07.03.2014 r. w sprawie III RC 241/13, wygasł z dniem 1.04.2016 r. Powód podniósł, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami rodzice mogą uchylić się od obowiązku alimentacyjnego, jeżeli jest to połączone dla nich z nadmiernym uszczerbkiem lub gdy dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania się. Jego zdaniem syn powinien utrzymywać się samodzielnie. W dniu 6 marca skończył 25 lat, w związku z czym przy dołożeniu należytych starań, miał czas aby uzyskać wykształcenie i zawód. Gdyby skończył studia bezpośrednio po szkole średniej, to już w wieku 24 lat powinien uzyskać tytuł magistra. Pozwany natomiast rozpoczynał nowe kierunki studiów, które powód musi w nieskończoność finansować. Przez ostatnie lata pozwany prezentował postawę bierną i roszczeniową, nie podejmował żadnych działań mających na celu pozyskanie choćby drobnych kwot na swoje utrzymanie.
Powód podniósł również, iż utrzymanie obowiązku alimentacyjnego jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, tym bardziej iż syn nie utrzymuje z nim od kilku lat kontaktów. Nadto podejmował działania mające na celu zniszczenie dobrej opinii powoda jako funkcjonariusza państwowego, co miało doprowadzić do utraty pracy przez powoda.
Pozwany – M. K. (1) wniósł o oddalenie powództwa w całości, podnosząc iż w roku akademickim 2010/2011 rozpoczął dwa kierunki studiów, z których z czasem zrezygnował. W roku akademickim 2011/2012 zaczął studiować dziennikarstwo i w grudniu 2015 roku uzyskał tytuł licencjata. W międzyczasie, w 2014 r., zaczął studiować na studiach niestacjonarnych politologię. Pierwszy rok zaliczył ze średnią 4,22. Pozwany planuje rozpocząć studia magisterskie. Jednocześnie pozwany przyznał, iż od stycznia podjął pracę w redakcji (...). Jego dochody wynoszą ponad 400 zł miesięcznie, albowiem z powodu studiów nie jest w stanie być w pracy codziennie. Poza tym pozwany podniósł, iż w ostatnich miesiącach miał problemy zdrowotne. Stwierdzono u niego neuropatię nerwu wzrokowego, która jest jednym z objawów stwardnienia rozsianego.
W związku z tym przebywał w szpitalu celem wykonania szczegółowych badań. Stwardnienie rozsiane zostało wykluczone, ale zdiagnozowano u pozwanego chorobę H. – przewlekłe zapalenie tarczycy. Pozwany pozostaje również pod kontrolą okulisty. M. K. (1) wyjaśnił również, iż w związku z poprzednią sprawą zdarzyło mu się zachować nieuprzejmie w stosunku do powoda, ale takie zachowanie było usprawiedliwione postępowaniem ojca. Na kontakty z powodem nie ma najmniejszej ochoty, gdyż w jego ocenie, zawsze były patologiczne. Pozwany zaznaczył również, iż koszty związane z jego utrzymaniem wzrosły, ale nie wnosił o podniesienie ustalonej kwoty alimentów. Dotychczasowe alimenty są pozwanemu niezbędne do życia.
Sąd ustalił co następuje
Wyrokiem z dnia 07.03.2014 r. Sąd podwyższyła alimenty od B. K. na rzecz syna M. K. (1) do kwoty po 1.000 zł miesięcznie, poczynając od dnia 29.07.2013 r. i to w miejsce alimentów ustalonych wyrokiem z dnia 19.07.2006 r. w kwocie 400 zł miesięcznie. W tej samej sprawie jednocześnie ustalono, iż obowiązek alimentacyjny powoda wobec drugiego syna M. K. (2) ustał z dniem 01.07.2013 r. (dowód: akta III RC 241/13 Sądu Rejonowego w Kole)
M. K. (1) miał 22 lat. W 2010 roku ukończył Liceum Ogólnokształcące w I. w klasie o profilu humanistycznym i zdał maturę. Został przyjęty na Wydział Prawa oraz Wydział Historii (...) im. A. M. w P.. Na wydziale prawa pozwany zaliczył egzaminy w sesji zimowej. Ze studiów na wydziale historii zrezygnował już w pierwszym semestrze, albowiem go rozczarowały. Pod koniec roku akademickiego doszedł do wniosku, iż nie dokonał właściwego wyboru co do kierunku studiów wyższych, postanowił nie przystępować do wszystkich egzaminów na prawie. M. K. (1) zdecydował, iż będzie kontynuował naukę na wydziale dziennikarstwa. Aby zwiększyć swoje szanse przyjęcia na ten kierunek, kolejny rok poświęcił na przygotowanie się do poprawienia egzaminu maturalnego z historii na poziomie rozszerzonym. Pozwany przystąpił ponownie do egzaminu i uzyskał lepszy wynik. W 2012 roku został przyjęty na Wydział (...) w P..
(dowód: akta III RC 241/13 Sądu Rejonowego w Kole)
W trakcie roku akademickiego M. K. (1) wynajmował samodzielne mieszkanie, za które płacił około 1.000 zł miesięcznie. Pozostałe koszty związane z utrzymaniem się na studiach (w tym wydatki związane z zakupem podręczników, wyżywieniem, kupnem biletów) wynosiły również około 1000 zł miesięcznie. Pozwany nie otrzymywał żadnego stypendium.
(dowód: akta III RC 241/13 Sądu Rejonowego w Kole)
M. K. (1) leczył się z powodu nadczynności tarczycy. Pozostawał pod kontrolą endokrynologa. Kontrole były wyznaczane co 2, 3 tygodnie i każdorazowo wiązały się z koniecznością przeprowadzania badań. Wizyta kosztowała 100 zł, natomiast badania 120 zł. Problemy zdrowotne pozwanego objawiały się częstymi zmianami nastroju, stanami lękowymi, bólami w klatce piersiowej, napadami duszności.
(dowód: akta III RC 241/13 Sądu Rejonowego w Kole)
Matka pozwanego - L. C. pracowała jako nauczycielka i zarabiała ponad 3 tys. zł miesięcznie. (...) w utrzymaniu syna pomagała jej babka pozwanego.
(dowód: akta III RC 241/13 Sądu Rejonowego w Kole)
B. K. był zatrudniony w Izbie Celnej w O.. Jego wynagrodzenie w okresie od września w 2013 r. wynosiło średnio miesięcznie 3.428,30 zł netto.
(dowód: akta III RC 241/13 Sądu Rejonowego w Kole)
B. K. w 2008 r. zawarł kolejny związek małżeński. Żona powoda była na rencie i otrzymywała świadczenie w kwocie około 2 tys. zł. Czynsz za mieszkanie wynosił 370-400 zł miesięcznie. Poza tym koszty związania z utrzymaniem domu obejmowały opłaty za gaz, energię, wodę i wynosiły średnio około 150 zł miesięcznie. Powód spłacał kredyt wzięty na wykup mieszkania, a nadto od 4 lat spłacał kredyt w kwocie 60 tys. zł. (dowód: akta III RC 241/13 Sądu Rejonowego w Kole)
M. K. (1) w ostatnich dwóch latach kontynuował studia na Wydział (...) w P.. Studia I stopnia ukończył w roku akademickim 2014/2015 z wynikiem dobrym. Pracę licencjacką obronił w grudniu 2015 r, albowiem dopiero w listopadzie uzyskał zaliczenie z ostatniego przedmiotu fakultatywnego – stosunków międzyamerykańskich. W roku 2014 podjął również naukę na niestacjonarnych studiach I stopnia na kierunku politologia. Czesne za studia wynosiły dotychczas 300 zł miesięcznie. Od września 2016 r. pozwany został przyjęty na 2-letnia studia niestacjonarne II stopnia Wydziału (...) na kierunku stosunki międzynarodowe, specjalność dyplomacja i stosunki konsularne.
(dowód: dyplom ukończenia studiów I stopnia k.24, zaświadczenie (...) w P. z dnia 9.05.2016 r.k.25; dowód wpłaty z dnia 13.06.2016 r. k.65; decyzja Przewodniczącego Komisji Rekrutacyjnej z dnia 8.09.2016 r. k.69; zeznania pozwanego k.66v-67)
W trakcie nauki na wydziale dziennikarstwa pozwany odbywał praktyki studenckie w redakcji (...). Pozwany dał się poznać jako osoba zaangażowana, dobrze wykonująca swoje obowiązki, w związku z czym z dniem 18.01.2016 r. spółka (...) zawarła z pozwanym umowę ramową o dzieło. Z tytułu zawartej umowy pozwany uzyskał wynagrodzenie: w styczniu w kwocie 300 zł, w lutym w kwocie 500 zł, w marcu w kwocie 800 zł oraz w kwietniu w kwocie 520 zł. (dowód: umowa ramowa o dzieło z dnia 18.01.2016 r. k.26-27; zaświadczenie Polska (...) P. z dnia 1.06.2016 r. k.38; zeznania pozwanego k. 66v-67)
W kwietniu 2016 r. M. K. (1) przebywał w szpitalu w związku z podejrzeniem stwardnienia rozsianego. Został poddany badaniom, które wykluczyły stwardnienie, ale jednocześnie rozpoznano u pozwanego chorobę H. – nadczynność tarczycy. Pozwany raz na kwartał wykonuje badania, które wraz z wizytą lekarską kosztują około 620 zł. Pozwany jest krótkowidzem. Za okulary zapłacił ostatnio 570 zł. (dowód: zaświadczenie szpitala (...) w P. z dnia 27.04.2016 r. k.18; karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia 27.04.2016 r. k.19 -21; umowa wykonania okularów z dnia 5.05.2016 r. k.22; skierowanie do poradni specjalistycznej z dnia 27.04.2016 r. k.23; rachunek z dnia 25.07.2016 r. k.62; zeznania pozwanego k. 66v-67)
W trakcie roku akademickiego powód wynajmuje mieszkanie wspólnie ze swoją dziewczyną. Czynsz wynosi ogółem 1.400 zł miesięcznie. Pozwanemu nadal pomaga finansowo matka, która miesięcznie przekazuje mu co najmniej 1 tys. zł. (dowód: umowa najmu lokalu mieszkalnego z dnia 7.12.2015 r. k.28-31; zeznania pozwanego k.66v-67)
B. K. nadal pracuje jako celnik, a jego zarobki wynoszą średnio 3.300 zł netto miesięcznie. Powód pracuje na stanowisku młodszy specjalista. Żona powoda pozostaje na rencie.
(dowód: zeznania powoda k.66)
Powód sprzedał mieszkanie w B., które było majątkiem wspólnym jego i jego żony, za kwotę 170 tys. zł. Kwotę uzyskaną ze sprzedaży przeznaczył przede wszystkim na spłatę zobowiązań finansowych oraz uiścił do depozytu sądowego równowartość 6-miesięcznych alimentów, aby spowodować umorzenie postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na pracę, powód wynajmuje mieszkanie, za które płaci w sumie około 1 tys. zł miesięcznie.
(dowód: zeznania powoda k.66)
Sąd zważył co następuje
Zgodnie z art. 138 kro w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia dotyczącego obowiązku alimentacyjnego. Przepis ten stanowi również podstawę zgłoszonego przez powoda żądania ustalenia, że jego obowiązek alimentacyjny wobec syna wygasł.
Zgodnie z art. 133 § 1 kro rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Czas trwania tego obowiązku nie jest zatem ograniczony terminem i nie pozostaje w zależności od osiągnięcia przez uprawnionego określonego wieku. Jedyną okolicznością, od której zależy bądź trwanie, bądź ustanie obowiązku jest to, czy dziecko może utrzymać się samodzielnie.
Powód podniósł, iż w niniejszej sprawie powinien znaleźć § 3 cytowanego przepisu, zgodnie z którym rodzic może uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli (…) dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania się.
Bezspornym jest, iż M. K. (1) kontynuuje naukę z opóźnieniem. W przypadku pozwanego już w toku III RC 241/13 Sąd uznał jednak, iż opóźnienie jest wynikiem sytuacji, zasługującej na usprawiedliwienie. Rozpoznając po raz pierwszy żądanie powoda o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego na rzecz syna Sąd zaznaczył, iż pozwany uzyskał bardzo dobre wyniki egzaminu maturalnego. Dzięki temu został przyjęty na Wydział Prawa i Wydział Historii (...) im. A. M. w P.. Pozwany wprawdzie zrezygnował z kontynuowania nauki na tych kierunkach, a jego decyzja wynikała m.in. z rozczarowania studiami prawniczymi i historycznymi a nadto pozwany podjął decyzję, aby ubiegać się o przyjęcie na studia dziennikarskie. Kolejny rok poświęcił zatem na ponowne przygotowanie się do rozszerzonego egzaminu maturalnego z historii i po uzyskaniu odpowiedniego wyniku osiągnął zamierzony cel. Pozwany podjął zatem ryzykowną decyzję rezygnując ze studiów, które rozpoczął bezpośrednio po szkole średniej, ale ostatecznie nie spowodowało to zbyt dużego opóźnienia w nauce. W konsekwencji Sąd uznał, iż obowiązek alimentacyjny wobec pozwanego istnieje dalej.
Ustalenia poczynione w sprawie III RC 241/13 pozostają aktualne w niniejszej sprawie. Należy jednocześnie podkreślić, iż od 2014 r. pozwany nieprzerwanie kontynuuje naukę na studiach i to aktualnie na dwóch kierunkach. Wprawdzie obecnie pozwany powinien już rozpoczynać ostatni rok studiów (...) stopnia (magisterskich), ale ze względu na kłopoty z zaliczeniem jednego z przedmiotów w roku akademickim 2014/2015, tytuł licencjata uzyskał dopiero w grudniu ubiegłego roku. W konsekwencji nie rozpoczął studiów magisterskich we wrześniu 2015 r., ale dopiero w bieżącym roku. Zdaniem Sądu, okoliczność ta nie daje jednak podstaw do przyjęcia, iż obowiązek alimentacyjny wygasł. Podkreślić należy, iż pozwany w sposób przekonujący i logiczny wyjaśnił swoje problemy z zaliczeniem przedmiotu - stosunki międzyamerykańskie. Jak podkreślił, zaliczenie tego egzaminu kosztowało go więcej pracy i wysiłku niż praca licencjacka, którą obronił zaledwie 2 tygodnie po uzyskaniu zaliczenia z przedmiotu fakultatywnego i to z wynikiem bardzo dobrym.
Ponadto należy również zauważyć, iż pozwany w 2014 r. podjął naukę na drugim kierunku studiów tj. na politologii. Brak zatem podstaw, aby czynić zarzut pozwanemu, iż nie dokłada starań w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania się. Wręcz przeciwnie wydaje się, iż decydując się na jednoczesne studiowanie politologii, pozwany dokonał wyboru, który ma mu pomóc w zdobyciu wiedzy, którą będzie mógł wykorzystać wykonując pracę dziennikarza. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż brak podstaw do zastosowania w sprawie art. 133 § 3 kro.
W toku postępowania M. K. (1) przyznał, iż od stycznia br. podjął pracę w redakcji (...). Jest zatrudniony na podstawie umowy ramowej o dzieło, a jego wynagrodzenia waha się w granicach od 300 do 800 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu, podjęcie zatrudnienia przez pozwanego również nie powoduje wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. Obowiązek bowiem wygasa, co zaznaczono powyżej, gdy osoba uprawniona uzyska możliwość samodzielnego utrzymania się. W niniejszym przypadku podjęcie pracy nie gwarantuje natomiast pozwanemu samowystarczalności finansowej. Pozwany wynajmuje mieszkanie, opłaca naukę na studiach zaocznych (przy czym od września będą to dwa kierunki). Już chociażby te podstawowe wydatki wynoszą około 1.400 zł miesięcznie. Przy dochodach wynoszących maksymalnie 800 zł miesięcznie, pozwany nie jest w stanie kontynuować nauki na studiach bez dalszego wsparcia finansowego rodziców. Oczywistym jest, iż pozwany nawet uzyskując tytuł magistra nie będzie miał pewności, że znajdzie satysfakcjonującą go pracę i to także pod względem finansowym.
Należy bowiem mieć na uwadze, iż przy występującej w naszym kraju stopie bezrobocia, nie jest możliwe aby wszystkie osoby w wieku produkcyjnym i posiadające odpowiednie przygotowanie zawodowe, faktycznie zostały zatrudnione. Po ukończeniu studiów sytuacja pozwanego będzie jednak o tyle jasna, iż będzie miał wyższe wykształcenie i konkretne przygotowanie zawodowe. Również i uzyskane w trakcie studiów doświadczenie zawodowe, mimo że na stanowisku słabo opłacanym, w ocenie Sądu, zaprocentuje lepszą pozycją pozwanego na rynku pracy.
Powód podniósł również, iż utrzymanie obowiązku alimentacyjnego na rzecz syna jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, tym bardziej iż pozwany nie utrzymuje z nim od kilku lat kontaktów, a nadto podejmował działania mające na celu zniszczenie jego dobrej opinii, co mogło doprowadzić do utraty pracy przez powoda.
Zgodnie z art. 144¹ kro zobowiązany może uchylić się od obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Stwierdzić należy, iż zarówno w toku sprawy III RC 241/13, jak i z obecnych pism stron wynika, iż pozostają one w głębokim konflikcie, od kilku lat nie utrzymują ze sobą kontaktów. Zdaniem Sądu brak jest jednak podstaw do przyjęcia, iż za powstałą sytuację winę ponosi wyłącznie pozwany i dlatego cytowany przepis nie może stanowić podstawy do uwzględnienia powództwa. Ponadto należy zauważyć, iż przytaczane przez powoda okoliczności dotyczące działań pozwanego, które podważały dobrą opinię jaką posiadał powód, a co w konsekwencji mogło doprowadzić do zwolnienia go z pracy i co spowodowało, że powód nie awansuje, były podnoszone już w toku poprzedniej sprawy III RC 241/13. Twierdzenia te jako gołosłowne nie zostały wówczas uwzględnione. W chwili obecnej brak jest nowych okoliczności, potwierdzających zarzuty powoda pod adresem pozwanego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie cytowanych przepisów, orzeczono jak w sentencji.
O kosztach zastępstwa adwokackiego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 kpc w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
SSR Agnieszka Pietruszka