Uzasadnienie
Powód Syndyk masy upadłości (...) S.A. w upadłości likwidacyjnej w P. w pozwie skierowanym przeciwko Miastu O. domagał się zapłaty kwoty 46.096,03 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Nadto powód wnosił o zawiadomienie Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. w S. o toczącym się procesie celem wstąpienia do sprawy w charakterze powoda w trybie art. 195 § 1 k.p.c.
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w dniu 15.05.2009 r. (...) S.A. w P. oraz Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. w S. zawarły umowę konsorcjum w celu przystąpienia do przetargu i wykonania zadania pn.,, Budowa wielofunkcyjnej bazy turystyczno- rekreacyjnej (...) w O. ”. W wyniku rozstrzygniętego przetargu, który wyłonił ofertę konsorcjum do wykonania w/w zadania, zawarta została w dniu 17.08.2009 r. umowa z pozwanym Miastem O.. Określenie zobowiązań stron konsorcjum, nakładające na (...) de facto wykonanie w całości zakresu umowy z zamawiającym, zaś na (...) S.A. obowiązki nadzorcze, oznaczało również przyjęcie przez (...) obowiązku ponoszenia kosztów budowy w postaci uiszczenia należności za zużytą energię elektryczną i cieplną. Powód wskazał, że w dniu 14.01.2011 r. zamawiający – pozwane Miasto O. wystawiło (...) S.A. jako liderowi konsorcjum dwie noty księgowe nr (...), na mocy których obciążyło (...) S.A. kosztami zużytej energii elektrycznej i cieplnej odpowiednio w kwocie 74.357,23 zł i 43.305,52 zł, które następnie potrąciło z kwoty wynagrodzenia należnej konsorcjum. Powód wskazał, że (...) Sp. z o.o. w S. tytułem rozliczenia kosztów energii zwróciło (...) S.A. łącznie kwotę 71.566,71 zł, kwestionując pozostałą kwotę 46.096,03 zł jako zawyżoną.
Konieczność zawiadomienia (...) Sp. z o.o. w trybie art. 195 § 1 k.p.c. powód uzasadnił występującym po stronie powodowej współuczestnictwem jednolitym, koniecznym. Wskazał, że (...) S.A. i (...) Sp. z o.o. jako konsorcjum firm było stroną umowy z pozwanym i w konsekwencji legitymację czynną w niniejszym procesie posiadają łącznie (...) S.A. (obecnie syndyk) oraz (...). Konsekwencją współuczestnictwa koniecznego czynnego jest istnienie łącznej legitymacji procesowej, wymagającej występowania w sprawie wszystkich uprawnionych w charakterze powodów.
W odpowiedzi na pozew pozwany Miasto O. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto pozwany wniósł o zawiadomienie na podstawie art. 84 k.p.c. o toczącym się procesie (...) Sp. z o.o. w O. i wezwanie przypozwanego do wzięcia udziału w sprawie.
W uzasadnieniu pozwany wskazał, że w dniu 07.10.2010 r. zawarł z (...) Sp. z o.o. umowę sprzedaży ciepła i świadczenia usług przesyłowych. Obciążając powoda kosztami zużytej energii, pozwany refakturował na niego należności wynikające z faktur wystawionych przez dostawcę energii. Pozwany przyznał, że powód zgłaszał uwagi do wystawionych not obciążeniowych, jednakże pozwany mógł jedynie ograniczyć się do przekazania uwag dostawcy energii, co też uczynił. Nadto pozwany podniósł, że umowa o dostawy energii cieplnej zawarta została w oparciu o zapotrzebowanie na energię, które przygotowane zostało przez powoda.
Ponadto to powód ustalał z dostawcą energii wszelkie warunki i szczegóły umowy, a dostawa energii cieplnej rozpoczęła się zgodnie z umową tj. od dnia 15.10.2010 r. (...) Sp. z o.o. w O. pismem z dnia 2.06.2014 r. zgłosił interwencją uboczną po stronie pozwanej, wnosząc o oddalenie powództwa w całości i zasadzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu interwenient uboczny wskazał, że zgodnie z § 13 ust. 8 umowy zawartej przez niego z pozwanym Miastem O., wchodziła ona w życie z dniem 15.10.2010 r. Ponadto w § 2 umowy określono jednoznacznie, że rozpoczęcie dostaw nastąpić ma w dniu 15.10.2010 r. Zawarte w późniejszym okresie aneksy do umowy nie wprowadziły zmian we wskazanym powyżej zakresie. Interwenient podniósł, że na dzień wejścia w życie umowy węzeł cieplny zlokalizowany w obiekcie przy ul. (...) był gotowy do uruchomienia. Nierozpoczęcie dostaw we wskazanym terminie wynikało wyłącznie z przyczyn leżących po stronie odbiorcy tj. niezakończenia prac obejmujących budowę instalacji odbiorczej. Wszelkie rozliczenia dokonywane przez (...) Sp. z o.o. bazowały na wartości zamówionej mocy cieplnej określonej przez odbiorcę, co pozostawało w zgodzie z umową oraz obowiązującymi przepisami prawa.
Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. w S. pomimo zawiadomienia w trybie art. 195 k.p.c. o toczącym się procesie, nie przystąpiło do sprawy w charakterze powoda / k. 111, zwrotne potwierdzenie - k.113 /.
Sąd ustalił i zważył, co następuje
Powództwo podlegało oddaleniu z uwagi na brak legitymacji procesowej czynnej.
Przedmiotem żądania pozwu była kwota 46.096,03 zł, stanowiąca zdaniem powoda kwotę zawyżoną przez pozwane Miasto O. przy rozliczeniu kosztów zużycia energii cieplnej przy wykonaniu zadania inwestycyjnego p.n.,, Budowa wielofunkcyjnej bazy turystyczno rekreacyjnej (...) w O. ” realizowanego przez Konsorcjum firm (...) S.A. w P. (lider konsorcjum) i (...) Sp. z o.o. w S. (członek konsorcjum) na podstawie umowy nr (...) z dnia 17.08.2009 r. / k. 31- 51 /. Umowa konsorcjum została zawarta przez w/w firmy w dniu 15.05.2009 r. / k. 17-30 /.
Członków konsorcjum łączy współuczestnictwo materialne konieczne i jednolite, oparte na wspólności praw i obowiązków wynikających z istoty stosunku prawnego (art.72 § 1 pkt 2 k.p.c., art. 72 § 2 k.p.c. oraz art. 73 § 2 k.p.c.). Konieczność współwystępowania w sporze kilku podmiotów po stronie powodowej lub pozwanej występuje wtedy, gdy normy prawnomaterialne legitymują ich tylko do wspólnego dochodzenia roszczeń lub łącznej obrony swoich praw po stronie pozwanej. Brak któregokolwiek ze współuczestników koniecznych stanowi więc brak legitymacji procesowej łącznej. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd,że wykonawcy - podmioty tworzące konsorcjum, których łącznym uprawnieniem jest korzystanie ze środków ochrony prawnej, ze środków tych muszą korzystać łącznie, niezależnie od wewnętrznych stosunków między nimi (vide wyrok SN z dnia 13.10.2011 r., CSK 475/10, uchwała SN z 09.02.2011 r., III CZP 130/10).
Podzielając powyższe poglądy przyjąć należało, że w niniejszej procesie legitymację procesową czynną posiadały łącznie Syndyk masy upadłości (...) S.A. w upadłości likwidacyjnej w P. (lider konsorcjum) i Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. w S. (członek konsorcjum), które pomimo zawiadomienia w trybie art. 195 k.p.c. o toczącym się procesie, nie przystąpiło do sprawy w charakterze powoda / k. 111, zwrotne potwierdzenie - k.113 /, co skutkowało brakiem pełnej legitymacji procesowej po stronie powodowej.
Nadmienić należy, że zawiadomienie podmiotu w trybie art. 195 k.p.c. o toczącym się procesie, nie przesądza o jego uczestnictwie w tym procesie. Przez sam fakt zawiadomienia nie uzyskuje on przymiotu współuczestnika koniecznego po stronie powodowej w toczącym się procesie. Zawiadomienie stwarza możliwość przystąpienia do sprawy w charakterze powoda, która to możliwość może być realizowana w terminie określonym w art. 195 § 2 zd. ostatnie k.p.c. Wejście do procesu po stronie powodowej i ewentualne uzupełnienie niepełnej legitymacji procesowej, następuje w chwili przystąpienia do sprawy we wskazanym terminie.
Legitymacja procesowa stanowi przesłankę materialnoprawną, sąd dokonuje oceny jej istnienia w chwili orzekania co do istoty sprawy,a brak legitymacji procesowej – czynnej bądź biernej – prowadzi do oddalenia powództwa.
Kierując się w/w argumentacją Sąd oddalił powództwo.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 2 w zw. z art. 99 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Powództwo zostało oddalone, zatem koszty postępowania obciążają powoda. Zasądzone w pkt 2 i 3 wyroku na rzecz pozwanego i interwenienta ubocznego kwoty po 2.434,00 zł obejmowały wynagrodzenie ich pełnomocników (kwota 2.400,00 zł) oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictw (kwota 34,00 zł). Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego i interwenienta ubocznego ustalono na podstawie §6 pkt 5 w zw. z § 2 ust.1 rozporządzenia MS z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych... (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Sąd nie znalazł podstaw do odstępstwa od przewidzianej w art. 98 k.p.c. zasady odpowiedzialności za wynik procesu, na rzecz zasady słuszności z art. 102 k.p.c. Zastosowanie art. 102 k.p.c. wymaga ustalenia, że w sprawie zachodzi,, wypadek szczególnie uzasadniony ”, przy czym przepis nie konkretyzuje w/w pojęcia, pozostawiając jego kwalifikację - przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy - sądowi. Ocena okoliczności występujących w danej sprawie winna prowadzić do przekonania, że obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne i niesprawiedliwe. Do okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek zastosowania przedmiotowego przepisu judykatura zalicza okoliczności związane z przedmiotem sporu, a zwłaszcza jego precedensowym charakterem oraz samym przebiegiem procesu, jak i okoliczności dotyczące stanu majątkowego strony.
Podsumowując art. 102 k.p.c. powinien być zastosowany wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności.
Nieprzystąpienie przez (...) Sp. z o.o. w S. do postępowania w charakterze powoda objęte było zwykłym ryzykiem prowadzenia procesu i nie może stanowić okoliczności wyjątkowej w rozumieniu art.102 k.p.c.
/-/ SSR Maciej Mulewski