Uzasadnienie
wyroku z dnia 21 sierpnia 2018r.
Powódka K. B. w pozwie wniesionym do Sądu Rejonowego w Sanoku 20 października 2017 roku żądała ustalenia, iż umowa nr (...) przez 2001 zawarta przez nią z R. (...) SA poprzednikiem prawnym pozwanego dotycząca modernizacji linii niskiego napięcia w miejscowości D. jest nieważna oraz zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów procesów wg norm taryfowych. W uzasadnieniu wskazała, że przez jej działkę (...) przebiega napowietrzna linia energetyczna, która została usytuowana bez jej zgody i wiedzy a także jej poprzedników prawnych. Powódka wystosowała pisma do pozwanego o usunięcie urządzeń elektroenergetycznych jednak pozwany odmówił wskazując, iż linia ta została wybudowana w latach sześćdziesiątych a na podstawie umowy (...) dotyczącej modernizacji linii niskiego napięcia w miejscowości D. zmodernizowana. Powódka zaprzeczyła aby podpisywała taką umowę i wystąpiła z niniejszym pozwem.
W odpowiedzi na pozew (...) SA w L. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania wg norm taryfowych wskazując,iż w realiach niniejszej sprawy nie spełniono przesłanek nieważności umowy z art. 58 kodeksu cywilnego. Podniósł,że powódka nie udowodniła okoliczności jakoby oświadczenia zawarte w umowie nie pochodziły od niej.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny
Powódka K. B. jest właścicielem działki położonej w miejscowości D. o nr. 507 /4od 1999r. Poprzednio działka ta nosiła oznaczenie 507 /2 i została podzielona właśnie na działkę (...). Nieruchomość tą powódka otrzymała od swoich rodziców a na tej działce znajdował się rodzinny dom w którym zamieszkiwała od urodzenia. W latach sześćdziesiątych powstawała linia elektroenergetyczna a jedno z urządzeń(słup) posadowiono na nieruchomości poprzedników prawnych powódki. W latach 90 tych ubiegłego wieku poprzednik prawny pozwanego R. (...) zaplanował modernizację linii niskiego napięcia w miejscowości D. i zlecił to E. (...) spółka zoo, które wyłoniono w drodze przetargu. Do ich obowiązków należało także wykonanie oprócz czynności technologicznych zawieranie umów z właścicielami poszczególnych działek, wykonywanie projektów i uzyskanie zgody i decyzji Wójta oraz Starosty. Projekt został wykonany w kwietniu 2001 roku po podpisaniu wszystkich umów z właścicielami i przekazany do realizacji z wnioskiem z R. (...) Wójtowi gminy S. 9 września 2002 roku organ Wójt gminy ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla zamierzenia inwestycyjnego także i co do działki (...).
Decyzje te otrzymali wszyscy właściciele nieruchomości wraz z zawartym w niej pouczeniem o możliwości wniesienia odwołania. 4 czerwca 2003 roku Starosta zatwierdził projekt budowlany i wydał zezwolenie na rozbudowę i przebudowę linii niskiego napięcia także dla działki (...). Decyzję tę także otrzymali wszyscy właściciele. Poprzednik prawny pozwanego rozpoczął prace modernizacyjne i w miejsce starych urządzeń postawiono nowe. Powódka wraz z rodziną sprzeciwiała się posadowieniu urządzeń na swojej nieruchomości jednak poinformowano ją,że w przypadku uwzględnienia jej sprzeciwu, jej nieruchomość zostanie pozbawiona dostępu do energii elektrycznej. W aktach sprawy znajduje się oryginał dokumentu zatytułowany umowa nr (...) pomiędzy K. B. a R. (...) w której w § 1 określono,że właściciel- użytkownik nieruchomości 507/ 2 w miejscowości D. wyraża zgodę wejścia na działkę na warunkach niniejszej umowy celem wykonania niezbędnych robót związanych z budową, eksploatacją i konserwacją wymienionej linii.
Dotyczyło to inwestycji a to modernizacji linii niskiego napięcia w miejscowości D.. Pod tym dokumentem znajdują się pieczęcie R. (...), E. (...) spółki zoo, starszego projektanta,dyrektora technicznego J. B. i zastępcy dyrektora technicznego ds. rozwoju i K. B. jako właściciela –użytkownika. Na odwrocie znajduje się kserokopia mapy oraz projektowany prawdopodobnie przebieg linii i miejsce posadowienia urządzeń. Powódka od początku nie zgadzając się na modernizacje i posadowienie urządzeń na swojej działce,wytoczyła proces o ochronę własności i zapłatę i tam podnosiła,iż rzeczona umowa jest nieważna albowiem nie została przez nią podpisana a podpis podrobiono. Składała także zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej w S. (...), jednak ze względu na upływ czasu prokurator odmówił wszczęcia dochodzenia w tej sprawie. W niniejszej sprawie Sąd przeprowadził dowód z opinii biegłego grafologa na okoliczność ustalenia czy podpis złożony na rzeczonym dokumencie jest podpisem powódki. Z opinii tej wynika iż podpis na dokumencie nie został nakreślony przez K. B. (karta 67). Od tejże opinii strony nie złożyły zastrzeżeń.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zeznania świadków,dokumenty złożone w niniejszej sprawie a także opinię biegłego. Część ustaleń dokonano w oparciu niekwestionowane twierdzenia stron zawarte w uzasadnieniach pism a także ustalenia z postanowienia Prokuratury Rejonowej w S. (...) (karta 8). Powyższy materiał dowodowy w zakresie w jakim odzwierciedla ustalenia stanu faktycznego jest wiarygodny gdyż wzajemnie się uzupełnienia i nie zawiera sprzeczności. Nie budzi wątpliwości fakt, iz pozwany posiada legitymację bierną w tej sprawie i jest następcą prawnym R. (...) oraz fakt, iż został sporządzony dokument o nazwie umowa oraz to, że na nieruchomości powódki istnieją od wielu lat urządzenia energetyczne służące do przesyłu energii elektrycznej.
Sąd zważył co następuje
Stan faktyczny sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, iż dokument, którego unieważnienia żąda powódka a to umowy nr (...) nie został przez powódkę podpisany. Nie tylko sama temu zaprzeczyła ale również świadek oraz przedstawiła niebudzący wątpliwości dowód w postaci opinii biegłego grafologa, który wykluczył, iż to ona ten dokument podpisała. W tej sytuacji istnieje bardzo wysokie prawdopodobieństwo. iż dokument ten powstał w wyniku przestępczego działania,które ze względu jednak na upływ czasu i przedawnienie nie mogło zostać stwierdzone w stosownym postępowaniu.
Należy także zwrócić uwagę na fakt, iż w przedmiotowym dokumencie brak jest daty zawarcia umowy a także określenia reprezentacji R. (...). Są to elementy istotne z punktu widzenia ważności umowy. Powyższe okoliczności podają w wątpliwość czy rzeczywiście taki dokument powstał po uzgodnieniach ze stronami postępowania czy służył jedynie uzupełnieniu dokumentacji potrzebnej do uzyskania stosownych zezwoleń tym bardziej, że jak wskazuje w sposób niekwestionowany powódka,od początku ona i jej poprzednicy prawni sprzeciwiali się jakimkolwiek pracom modernizacyjnym na swojej nieruchomości. Fakt, iż podpis na umowie nie został nakreślony przez osobę wskazywaną jako strona umowy świadczy o tym, wbrew twierdzeniu pozwanego,iż czynność,która została jakoby tym podpisem dokonana (umowa) jest nieważna gdyż zmierzała do obejścia ustawy (art. 58 § 1kc) przede wszystkim przepisu art. 353 ¹ KC. Stanowi on,że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny wg swego uznania (…).
Powyższe świadczy o tym, iż powódka nie brała udziału w tej czynności prawnej więc dokument ten nie może poświadczać jej oświadczenia woli w tym zakresie. Jako wadliwy należy usunąć go z obrotu prawnego co Sąd uczynił stwierdzając jego nieważność w oparciu artykuł art. 58 § 1kc i 189 kpc. o czym orzekł w pkt 1 wyroku. Nie budzi w tej sytuacji wątpliwości Sądu legitymacja czynna powódki i interes prawny w zgłoszonym żądaniu (art. 189 kpc) Orzeczenie o kosztach wydano w oparciu o art. 98§1 kpc w związku ze 108 § 1 k.p.c.