Uzasadnienie
Powód S. J. wystąpił z pozwem przeciwko pozwanemu o zapłatę kwoty 20.000,00 zł z odsetkami ustawowymi i kosztami procesu z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, jakiej doznał w wyniku upadku na klatce schodowej kamienicy w której mieszka.
Wspólnota Mieszkaniowa K. 23 w S., do której należy kamienica w której mieszka powód, jest ubezpieczona od OC u pozwanego.
W toku procesu powód rozszerzył żądanie pozwu do kwoty 28.000,00 zł.
Pozwany (...) SA w Ł. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Wskazał, iż zarządca wspólnoty mieszkaniowej nie uznał swojej odpowiedzialności za zdarzenie będące przedmiotem sporu, wobec tego brak podstaw do uznania przez niego roszczenia powoda.
Z ostrożności procesowej zakwestionował wysokość dochodzonego roszczenia, uznając je za rażąco wygórowane.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny
20.06.2013 r. powód wyszedł ze swojego mieszkania, znajdującego się na piętrze kamienicy położonej w S. przy ul. (...), należącej do Wspólnoty Mieszkaniowej K. 23 w S. i kiedy zamykał drzwi potknął się lewą nogą o wykładzinę leżącą na schodach klatki schodowej i spadł z pierwszego schodu, przeleciał 8 schodów i zatrzymał się na dole. Nie mógł się podnieść z uwagi na położenie ciała, bowiem nogi znajdowały się na schodach a pozostała część ciała leżała na dole, odczuwał okropny ból żeber. Sąsiedzi A. M. (1) i J. Z. (1) usłyszeli krzyki, przyszli i pomogli powodowi dojść do mieszkania. Powód nie chciał aby wezwali karetkę pogotowia, kupili powodowi leki przeciwbólowe, które zażywał. Po dwóch dniach,A M. który codziennie zaglądał do mieszkania powoda, stwierdził że powód wygląda coraz gorzej. Zadzwonił do syna powoda, który wezwał karetkę pogotowia. Powód został umieszczony w Wojewódzkim Szpitalu (...) 23.VI.2013r., w którym przebywał do 27.VI.2013r.
/dowód: zeznania świadków A. M. (1) k. 74-75, J. Z. (1), k. 75-76, wyjaśnienia powoda k. 76 /.
Tego samego dnia powód był operowany, usunięto mu śledzionę, a stwierdzono u niego uraz klatki piersiowej i brzucha, złamanie żeber 7-10 po stronie lewej oraz uraz śledziony jak też cukrzycę typu 2. Zalecono powodowi kontrolę w poradni chirurgii ogólnej, opiekę w poradni internistycznej oraz zażywanie leków.
/ dowód: dokumentacja medyczna k. 7 – 12 /.
Powód mieszkał i mieszka z żoną S. J., która jest chora psychicznie, stwierdzono u niej schizofrenię przewlekłą zaostrzoną, leczy się na tę chorobę od 2008r.
/ dowód: karta informacyjna leczenia szpitalnego żony powoda k. 83 akt szkodowych /.
Przed wypadkiem całkowitą opiekę nad nią sprawował powód, przygotowywał posiłki dla siebie i żony, często przychodził do mieszkania powoda jego syn. Powód, czasami korzystał z sali sportowej urządzonej w piwnicy kamienicy, w której mieszka i podnosił ciężary.
Natomiast po upadku, po powrocie ze szpitala, powód nie mógł nic nosić, odczuwał intensywny ból przez okres 3 miesięcy. Po mieszkaniu mógł chodzić i wykonywać drobne czynności typu gotowanie, palenie w piecu, choć świadek A. M. przynosił mu drzewa do palenia w piecu, oprócz syna, dokonywał też zakupy powodowi, robił mu również zastrzyki insulinowe. Świadek ten miał klucz do mieszkania powoda i kiedy ten przebywał w szpitalu zachodził do żony powoda, zaglądał też do mieszkania powoda jego syn.
Powód do dnia dzisiejszego odczuwa ból w okolicy żeber, odporność jego organizmu jest słabsza niż przed wypadkiem, często choruje na grypę, odczuwa katar.
/dowód: wyjaśnienia powoda k. 76, zeznania śwd. A. M. k. 74-75/.
Na schodach klatki schodowej kamienicy, w której mieszka powód na pierwszym piętrze, prowadzących od dołu do samej góry, znajduje się gumolit – wykładzina, na każdej kondygnacji gumolit jest podarty, zadarty, wystają blaszki, listwy, pośrodku jest wytarta od stawianych butów a po bokach sterczą strzępy. Jedynie na parterze na klatce schodowej świadek J. Z., który mieszka na parterze, położył na podłodze wykładzinę, zakupioną za własne pieniądze.
/ dowód: zeznania świadków A. M. k. 74 – 75, J. Z. k. 75-76, dokumentacja fotograficzna k. 22-23
Na wniosek powoda dopuszczono dowód z opinii biegłego na okoliczności: czy uraz jakiemu uległ powód mógł powstać wskutek upadku z wysokich schodów, czy na skutek upadku możliwe były oprócz złamania żeber np. uraz śledziony, czy powód mógł samodzielnie czy przy pomocy innych osób określić rozmiar doznanych obrażeń, czy stwierdzenie uszkodzenia śledziony jest możliwe bezpośrednio po wypadku czy po dłuższym okresie, czy rozpoznanie takiego urazu jest możliwe w przypadku osób opiekujących się powodem, czy usunięcie uszkodzonej, pękniętej śledziony, jest zabiegiem standardowym i czy wpływa znacząco na obniżenie wartości organizmu,któremu usuwa się ten organ, czy prowadzi to do stanu immunologicznej deregulacji obejmującej odporność komórkową, czy osoba w wieku powoda na skutej braku śledziony ma zwiększone ryzyko infekcji, obniżoną zdolność do zwalczania infekcji i czy mogą wystąpić zaburzenia autoimmunologiczne, czy powyższe czynniki wspólnie z istniejącymi chorobami np. cukrzycą, mają wpływ na stan zdrowia powoda, jeżeli tak to jaki, czy takie oddziaływanie może mieć wpływ na długość życia powoda, jeżeli tak to jaki, czy powód wymagał szczególnej opieki bezpośrednio po pobycie w szpitalu, jeżeli tak to orientacyjnie: jak długo, w jakim zakresie i w jakiej ilości jak też czy wymaga szczególnej, lepszej opieki lub ma wyższe potrzeby bytowe np. poprawienie warunków bytowych, zdrowotnych, ma zwiększone wydatki na zakup lepszej jakości żywności czy leków, czy wskazane jest kierowanie powoda okresowo np. do sanatorium celem podtrzymania, poprawy stanu zdrowia i określenie uszczerbku na zdrowiu ?.
Biegły W. M. w opinii stwierdził iż na skutek upadku powód mógł doznać takich obrażeń, jak to wynika z dokumentacji lekarskiej, na skutek zdarzenia z 23.VI.2013r. Z uwagi na to iż śledziona jest organem bardzo kruchym, o małej ilości tkanki podścieliskowej i mimo ochrony przez żebra łatwo ulega uszkodzeniu, wobec tego mogła ulec pęknięciu w trakcie upadku powoda, jak też mogły powstać pozostałe obrażenia.
Bezpośrednio po zdarzeniu powód mógł odczuwać silne bóle lewej strony klatki piersiowej i lewego podbrzusza, szczególnie z powodu złamanych żeber, mogących tuszować dolegliwości związane z urazem śledziony. Aby to stwierdzić musiałyby być przeprowadzone dodatkowe badania typu rtg klatki piersiowej i in., natomiast osoby nie mające doświadczenia medycznego nie są w stanie obiektywnie określić charakteru i rozmiaru doznanych obrażeń ciała, a czy w danej chwili występuje stan zagrożenia życia to również tego typu obserwacje zależne są od stanu wiedzy i doświadczenia życiowego osób oceniających. Ponieważ, jak stwierdził biegły, rozpoznanie pęknięcia śledziony wymaga wiedzy i doświadczenia lekarskiego, stąd stwierdzenie tego faktu jest możliwe w warunkach szpitalnych i przy wykorzystaniu odpowiedniej aparatury medycznej. Stwierdził również biegły iż z uwagi na ważną rolę śledziony podejmuje się próby leczenia zachowawczego w przypadku jej uszkodzenia, jednak często zabieg jej usunięcia jest zabiegiem wykonywanym ze wskazań życiowych z powodu krwawienia i wstrząsu krwotocznego w stanie bezpośredniego zagrożenia życia, jej usunięcie nie jest zabiegiem standardowym.
Śledziona pełni istotne funkcje immunologiczne, jednak inną rangę ma u osób młodych a inną u osób w średnim lub w starszym wieku, bowiem jej zadania są mniej istotne u osób w wieku średnim czy starszym, czyli jej znaczenie zmniejsza się wraz z wiekiem i w praktyce lekarskiej rzadko powstają powikłania w związku z pourazowym jej usunięciem.
W przypadku współistniejącej cukrzycy u powoda, mogą powstać powikłania, w tym spadek odporności organizmu, powikłania infekcyjne spowodowanych m.in. hiperglikemią i niedokrwieniem narządów i tkanek w przebiegu angiopatii, wpływ ten jest przynajmniej średni. Jednak w przypadku powoda, który ma 70 lat, w żaden sposób nie może wpłynąć na długość jego życia, taki wpływ może mieć natomiast cukrzyca.
Po zabiegu usunięcia śledzony, zdaniem biegłego, powód nie wymagał szczególnej opieki, nie wymaga też lepszych warunków bytowych niż te które posiadał przez wypadkiem, nie wymaga też zwiększonych wydatków na zakup lepszej żywności czy leków, nie ma też konieczności leczenia sanatoryjnego. Powód po operacji mógł odczuwać ból przez okres około 6 tygodni od urazu, szczególnie przy czynnościach fizycznych, typu dźwiganie, ruchów w zakresie stawów barkowych i głębokiego oddychania.
Biorąc pod uwagę rodzaj urazów, biegły określił u powoda uszczerbek na zdrowiu w przypadku utraty śledziony bez większych zmian w obrazie krwi w wysokości 15%, a w przypadku złamania żeber 7-10 po stronie lewej 5%, łącznie 20%.
/ dowód: opinia biegłego k. 96- 111 /.
Po wydaniu opinii powód wniósł o jej uzupełnienie, dodatkowo przedkładając sprawozdanie z badania laboratoryjnego w postaci biochemii i morfologii krwi obwodowej, na okoliczność czy usunięcie śledziony spowodowało zmianę w obrazie krwi lub znacząco klinicznie zrosty otrzewnej i czy w takim razie zmieni się wielkość uszczerbku na zdrowiu u powoda ?.
Biegły, po przeanalizowaniu dodatkowych badań laboratoryjnych stwierdził iż nie wynika z nich aby usunięcie śledziony spowodowało zmiany w obrazie krwi a w szczególności doprowadziło do trombocytozy / napłytkowości / i miało wpływ na ustalenie ostatecznego trwałego uszczerbku na zdrowiu u powoda.
/ dowód: opinia uzupełniająca biegłego k. 131 – 146 /.
Sąd zważył, co następuje.
spór pomiędzy stronami dotyczy odpowiedzialności pozwanego z tytułu zadośćuczynienia za doznaną przez powoda krzywdę na podstawie art.445§1 kc w zw. z art. 415 kc.
Bezsporne jest iż pozwany zawarł umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ze Wspólnotą Mieszkaniową K. 23 w S., do której należy kamienica, w której mieszka powód, przy czym wspólnota ta powierzyła zarządcy administrowanie związane z jej funkcjonowaniem.
Odpowiedzialność pozwanego na zasadzie winy wynika z art. 415 kc, bowiem w wyniku zaniechania, doszło do wyrządzenia szkody powodowi i występuje związek przyczynowy pomiędzy szkodą a zaniechaniem. I w takiej sytuacji pozwany jako ubezpieczyciel w ramach umowy ubezpieczenia OC odpowiada za szkody wyrządzone osobie trzeciej / art. 822 kc /.
Przepis art. 445 § 1 kc przewiduje iż w przypadku uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia poszkodowanego wywołanego czynem niedozwolonym sąd może przyznać odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Powyższy przepis pozostawia sądowi określenie „odpowiedniej sumy „ tytułem zadośćuczynienia, obecnie w orzecznictwie akcentuje się kompensacyjną funkcję zadośćuczynienia, w świetle której jego wysokość nie może stanowić zapłaty symbolicznej lecz musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość. Zasadniczym kryterium jest rozmiar krzywdy, jakiej doznał powód. W bogatym orzecznictwie Sąd Najwyższy podkreśla że wysokość zadośćuczynienia uzależniona jest od całokształtu ujawnionych okoliczności, a w szczególności czasu trwania cierpień fizycznych i psychicznych, trwałości skutków wypadku jak też wieku poszkodowanego. Ocena tego rodzaju kryteriów zależy od okoliczności danej sprawy a wiadomą rzeczą jest że do każdej sprawy należy podejść indywidualnie, bowiem w każdej sprawie występują szczególne, właściwe tylko dla niej okoliczności faktyczne.
Nie można się zgodzić ze stanowiskiem pozwanego, kiedy twierdzi iż powód nie wykazał zawinionego działania, czyli winę wspólnoty mieszkaniowej, za którą ponosi odpowiedzialność na podstawie umowy ubezpieczenia OC.
Przede wszystkim świadkowie A. M. i J. Z., którzy mieszkają w tej samej klatce schodowej w której mieszka powód, opisali stan podłogi klatki schodowej. Jest on bardzo zły i niebezpieczny dla osób idących po schodach, z podartej wykładziny czy gumolitu sterczą strzępy po bokach, wystają blaszki, listwy, pośrodku wykładzina jest wytarta od butów. Właśnie z powodu złego stanu wykładziny, świadek J. Z., który mieszka na parterze kamienicy i który stan wykładziny określił jako „ tragiczny „, położył na podłodze wykładzinę na swojej kondygnacji, zakupioną za własne pieniądze. Ponadto również z dokumentacji fotograficznej wynika zły stan wykładziny.
Fakt upadku powoda nie może budzić wątpliwości. I choć świadkowie A. M. i J. Z. nie byli bezpośrednimi świadkami upadku powoda, to jednak słyszeli jego krzyki i odgłos upadku, nadbiegli i widzieli leżącego powoda bezpośrednio po upadku i pomogli mu dojść do mieszkania, bo sam nie był w stanie tego uczynić.
Wprawdzie powód bezpośrednio po upadku nie udał się do lekarza czy do szpitala po pomoc, to jednak świadkowie opiekowali się powodem przez ten czas i właściwie z ich inicjatywy powód trafił do szpitala po trzech dniach.
Również biegły stwierdził że obrażenia jakich doznał powód, mogły powstać w wyniku upadku z wysokości ósmego schodu na dół, tym bardziej że do złamania żeber dochodzi najczęściej w wyniku upadku, a w przypadku śledziony, która ulega uszkodzeniu najczęściej pod wpływem urazów w lewą część klatki piersiowej, również może dojść w wyniku upadku z wysokości.
Zatem, skoro wspólnota mieszkaniowa, za którą ponosi odpowiedzialność pozwany jako ubezpieczyciel odpowiada za zły stan klatki schodowej, wobec tego powództwo jest zasadne.
Powód udowodnił iż w wyniku upadku wskutek złego stanu wykładziny na klatce schodowej doznał obrażeń ciała i biegły ustalił uszczerbek na zdrowiu a zatem zachodzą przesłanki dotyczące odpowiedzialności pozwanego.
Mając na uwadze powyższe, należało uznać iż kwota żądanego przez powódkę zadośćuczynienia w ostatecznej wysokości 28.000,00 zł nie jest wygórowana, natomiast jest adekwatna w stosunku do ustalonego uszczerbku na zdrowiu w wysokości 20%, tym bardziej iż powodowi usunięto organ śledziony.
Nie można się zgodzić z powodem w jednej kwestii, którą podnosi w piśmie procesowym z 8.VI.2016r. a mianowicie, że osłabienie organizmu i podatność na częste infekcje wynika z faktu usunięcia śledziony. Biegły w opinii uzupełniającej stwierdził iż znaczenie śledziony zmniejsza się z wiekiem i jej działania nie są tak istotne jak dla osób młodych, ponadto w praktyce lekarskiej rzadko dochodzi do powikłań związanych z usunięciem śledziony. Natomiast w przypadku powoda czynnikiem powodującym podatność na częste infekcje, o czym mówił powód, może być cukrzyca, na która powód choruje, która poza tym może mieć wpływ na długość życia.
Nie bez znaczenia na wysokość zadośćuczynienia miał też wiek powoda i jego sytuacja rodzinna, bowiem musi opiekować się chorą na schizofrenię żoną.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w wyroku.
O kosztach orzeczono w myśl art. 108§1, 98 i 99 kpc oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.IX.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu / t. j., Dz. U. 2013r., poz. 461 ze zm. / - §6 pkt. 5.
Na podstawie ustawy z 28.VII.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych / t. j. Dz.U. 2014r. poz. 1025 z późn.zm. /- art. 83 ust.2 w zw. z art. 113 ust. 1 należało ściągnąć od pozwanego koszty sądowe poniesione tymczasowo przez Skarb Państwa związane z nieuiszczoną opłatą sądową i wynagrodzenia biegłych.