Uzasadnienie
J. K. (1) wniosła o zasądzenie od ” Mozaika ” Spółki z o.o. (...) w S. kwoty 5.600zł.. Uzasadniając żądanie pozwu wskazała, że pozwana firma wykonała na jej zamówienie pomnik, który w dniu 16.09.2009r. został jej przekazany. W styczniu 2014r. w czasie silnego wiatru płyta pionowa przewróciła się i zniszczyła resztę pomnika. Powodem zniszczenia było złe zamocowanie płyty pionowej do podstawy pomnika. Z uwagi na wadliwe wykonanie pomnika domaga się, na podstawie art.415 kc, odszkodowania w kwocie 5.000zł. Pozostała kwota 600zł. to dodatkowe poniesione przez powódkę koszta w postaci sporządzenia ekspertyzy, dojazdów oraz z tytułu doznanego szoku.
W piśmie z 7.07.2014r. –k.33, powódka wskazała, że koszt pomnika to kwota 4.000zł., koszt ekspertyzy – 300zł., pozostała kwota 1.200zł. to koszty dojazdów oraz zadośćuczynienie za doznania związane ze stresem.
Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Słupsku w dniu 15.07.2015r. wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym przeciwko ” (...) ” Spółce z o.o. w S. uwzględniający żądanie pozwu.
” Mozaika Spółka z o.o. w S. w sprzeciwie -k.53-55, zaskarżyła nakaz zapłaty w całości, wniosła o odrzucenie pozwu, oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W pierwszej kolejności podniesiono, że w pozwie określono stronę pozwaną jako: (...) Sp. z o.o. J. K. (2).Tak oznaczona strona nie posiada zdolności sądowej. Niezrozumiałe jest, że w nakazie zapłaty inaczej określono stronę pozwaną. Co do meritum to zdaniem pozwanej roszczenia powódki wynikają z umowy a nie z deliktu. Roszczenia wynikające z umowy uległy przedawnieniu, o czym powódka wiedziała dlatego też z pełną premedytacją próbuje oprzeć powództwo o przepis art.415 kc. Poza zarzutem przedawnienia podniesiono, że do uszkodzenia nagrobka doszło w trakcie porywistych wiatrów na skutek oderwania się i spadnięcia na niego gałęzi z drzewa. Przedmiotowy nagrobek został wykonany w tej samej technologii co kilkaset innych nagrobków i nigdy nie było podobnych problemów jak z tym nagrobkiem.
Powódka w piśmie z 12.09.2014r. –k.67, wskazała, że stroną pozwaną jest (...) Sp. z o.o. reprezentowana przez J. K. (2), który z nią dokonywał ustaleń. Powództwo z pełną świadomością opiera o przepis art.415 kc zarzucając pozwanej wykonanie pomnika niezgodnie ze sztuką budowlaną. Roszczenie nie jest przedawnione ponieważ wykonawca zataił, że pomnik wykonał z granitu chińskiego niższej jakości jak również zataił wadę ukrytą polegającą na niewłaściwym łączeniu płyt – niezgodnie ze sztuką budowlaną, co stanowiło nienależyte wykonanie istniejącego uprzednio zobowiązania – art.443 kc.
Postanowieniem z dnia 20.11.2014r. odmówiono odrzucenia pozwu.
Na rozprawie w dniu 10.11.2015r. – protokół k.196, 00:02:20,pełnomocnik powódki oświadczył, że dochodzona kwota 5.600zł. stanowi tylko i wyłącznie odszkodowanie za pomnik. Poza tym pełnomocnicy stron podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska – protokół -k.199, 00:59:15- 01:01:40.
Sąd ustalił:
J. K. (1) w dniu 21.08.2009r. zleciła firmie ” Mozaika ” Spółce z o.o. w S. wykonanie nagrobka z granitu typu róż, 3 płytowego za kwotę 3.900zł. W dacie zlecenia powódka uiściła zaliczkę w wysokości 1.000zł. Pozostała część ceny tj. kwota 2.900zł. została uiszczona w dniu montażu pomnika na cmentarzu w W. - 2.09.2009r.
bezsporne oraz dowód: zlecenie –k.37, pokwitowanie –k.38
W styczniu 2014r. powódka poszła na cmentarz w W. i zobaczyła przewróconą płytę pionową leżącą na płycie nagrobka. Obydwie płyty i cokół były pęknięte. Na pomniku i wokół niego leżały suche, cienkie gałązki. Tego dnia wiał silny wiatr.
częściowo bezsporne oraz dowód: zdjęcia –k.14-16, 68,105, zeznania świadków: S. S. –k.92, częściowo K. B. –k.138, częściowo M. L. –k.139, zeznanie powódki –k.197, 00:14:40, częściowo zeznania przedstawiciela strony pozwanej –k.199, 00:53:13
Przedmiotowy pomnik był wykonany z gotowych elementów. Jego montaż na cmentarzu w dniu 2.09.2009r. był wykonany przez ówczesnego pracownika pozwanej spółki przy udziale i pod nadzorem jej prezesa. Tablica pionowa była przymocowana do cokołu przy użyciu 2 trzpieni, dodatkowo na całej powierzchni styku tablicy z podstawą został położony specjalistyczny klej firmy (...).
dowód: zeznania świadka M. L. –k.139-140, zeznanie przedstawiciela strony pozwanej –k.198-199, 00:32:58, 00:56:41
Sposób powstania uszkodzenia przedmiotowego pomnika nagrobnego oraz efekty tego uszkodzenia wskazują, że miało ono miejsce z powodu niewystarczającej wytrzymałości połączenia klejowego tablicy z cokołem nagrobka. Powstałe uszkodzenie nie ma związku z jakością materiału, z którego wykonano pomnik.
dowód: opinia biegłego –k.155- 170, opinia uzupełniająca –k.195
Sąd zważył:
Podnoszone przez powódkę fakty pozwoliły Sądowi, w kontekście art.443 kc, na zakwalifikowanie żądania pozwu jako roszczenia odszkodowawczego z tytułu odpowiedzialności kontraktowej. Ta zaś jest uregulowana w art.471 kc. W myśl przywołanego przepisu dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Termin przedawnienia roszczenia o zapłatę odszkodowania z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania rozpoczyna bieg od dnia wystąpienia szkody pozostającej w związku przyczynowym z tym zdarzeniem. Tak wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22.11.2013r., III CZP 72/13. Pogląd ten Sąd I instancji całkowicie aprobuje bez potrzeby powielania w niniejszym uzasadnieniu rozważań i wywodów poczynionych w uzasadnieniu w/w uchwały. Bezspornym jest, że do uszkodzenia pomnika doszło w styczniu 2014r. Pozew został złożony w dniu 21.03.2014r., stąd oczywistym jest, że dochodzone roszczenie nie uległo przedawnieniu. W tej sytuacji rzeczą Sądu było merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.
Zgodnie z art.471 kc na powódce spoczywał obowiązek wykazania istnienia stosunku zobowiązaniowego, jego treści, faktu nienależytego wykonania zobowiązania i poniesionej szkody.
Bezspornymi w niniejszej sprawie są: zawarcie przez strony umowy o dzieło, której treść została sprecyzowana w pisemnym zleceniu z 21.08.2009r., poniesienie szkody przez powódkę polegającej na całkowitym zniszczeniu zamówionego pomnika. Sporną i istotną okolicznością był fakt nienależytego wykonania zobowiązania, skutkujący powstaniem szkody.
Wyjaśnienie owej okoliczności wymagało wiedzy specjalistycznej stąd też, na wniosek strony powodowej, przeprowadzono dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność ustalenia jakości materiałów, z których został wykonany przedmiotowy pomnik, prawidłowości jego montażu – czy został zamontowany w sposób należyty – zgodnie ze sztuką budowlaną.
Dowód z opinii biegłego wykazał, że do uszkodzenia pomnika doszło z powodu niewystarczającej wytrzymałości połączenia klejowego tablicy z cokołem nagrobka. Takie ustalenia wynikają ze sposobu powstania uszkodzeń oraz ich efektów. Biegły nie był w stanie wskazać, co spowodowało ów niedostatek wytrzymałości tego połączenia (czy niewłaściwe przygotowanie powierzchni spodu tablicy do klejenia, czy albo/i zbyt późne połączenie tych 2 elementów – po upływie czasu naskórkowania masy klejowej). Kategorycznie stwierdził, że obraz uszkodzenia połączenia klejowego nie mógł powstać z innych przyczyn. Powstałe uszkodzenie nie ma związku z jakością materiału, z którego pomnik został wykonany – kamień granitowy o nazwie handlowej ” róż ”. W opinii przedstawiono wyliczenia dotyczące stateczności tablicy z uwzględnieniem typowych, permanentnych oddziaływań, którym podlega tablica w postaci ciężaru własnego i obciążenia wiatrem.
Stwierdzono, że prawidłowo wykonane połączenie klejowe, przy użyciu kleju wskazanego przez pozwaną, było wystarczające dla zabezpieczenia tablicy przed przewróceniem ponieważ naprężenia powstające w spoinie klejowej wskutek działania normowego obciążenia wiatrem nie przekraczają naprężeń dopuszczalnych, które w materiale kleju powodują zerwanie połączenia.
Pozwana zakwestionowała opinię biegłego zarzucając jej: brak odniesienia się do twierdzeń pozwanej, że do uszkodzenia nagrobka doszło z powodu spadającego z drzewa konara, pominięcie okoliczności,że nagrobek postawiono we wrześniu 2009r. i przez 4 lata funkcjonował bez problemów, w tym nie uległ uszkodzeniu w trakcie orkanu K. w grudniu 2013r., z uwagi na montaż pomnika we wrześniu nie było warunków normatywnych naskórkowania wskazanych w karcie technicznej materiału ” W. ”, pominięcie w opinii uszkodzenia cokołu, co wskazuje na działanie siły pionowej (upadający konar a nie wiatr).
Biegły w opinii uzupełniającej-k.195, odniósł się do wszystkich stawianych zarzutów, przekonująco odparł je bez potrzeby przytaczania jego wywodów. Podkreślenia wymaga, że zadaniem biegłego nie było ustalenie przyczyn uszkodzenia pomnika lecz ustalenie czy pomnik został postawiony w sposób właściwy, z jakich materiałów – jakiej jakości, czy został zamontowany w sposób należyty - zgodnie ze sztuką budowlaną. Przedłożona opinia wraz z uzupełniającą odpowiada na powyższe pytania. Na stronie 8 opinii -k.162 akt sprawy znajduje się zapis „ Analiza stwierdzonych uszkodzeń nagrobka wskazuje, że ich źródłem jest przewrócenie się tablicy, która uległa przełamaniu i doprowadziła do przełamania płyty oraz cokołu. Brak jest bowiem realnych przyczyn, dla których mogłoby nastąpić samoistne pęknięcie cokołu czy płyty. ” W ocenie Sądu opinia biegłego A. F. jest rzetelna, fachowa, nie zawiera nieścisłości czy też sprzeczności. Strona pozwana nie zakwestionowała skutecznie tej opinii dlatego też Sąd oparł na niej swoje rozstrzygnięcie.
(...) Spółka z o.o. w S. w myśl art.471 kc, nie wykazała, że nienależyte wykonanie zobowiązania nastąpiło na skutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Nie zostało także udowodnione twierdzenie, że do uszkodzenia pomnika doszło na skutek oderwania się konara od drzewa, który spadł na pomnik niszcząc go.
Zeznający w sprawie świadkowie strony powodowej wykazali, że w styczniu 2014r. na grobach i wokół nich leżały suche gałązki drzew. Na przedmiotowym pomniku, pod przewróconą płytą napisową, leżała sucha, cienka gałąź o długości ok.1m -1,2 m (zdjęcie –k.68, zeznania –k.92 i 138-139).
Zeznania świadka E. K. nie wniosły nic do sprawy albowiem świadek miała wiedzę tylko i wyłącznie na okoliczności dotyczące zawarcia umowy a nie jej wykonania. Zeznania świadka M. L. (2) wręcz zaprzeczają tezie stawianej przez pozwaną, że do uszkodzenia pomnika doszło z uwagi na oderwanie się konara od drzewa, który spadł na pomnik. Świadek zeznał (k. 139), że jak byli na cmentarzu i oglądali pomnik to nie było już na nim żadnej gałęzi, pomnik był wyczyszczony. Wszedł na drzewo, które stoi tuż obok pomnika, dosyć wysoko i okazało się, że było pęknięcie i odłamanie gałęzi o średnicy 20cm. Tej odłamanej gałęzi nie było w pobliżu pomnika, a to był świeży ślad odłamania. Po okazaniu świadkowi zdjęć z k.105, zeznał, że to są zdjęcia wykonane w trakcie oględzin uszkodzonego pomnika ….. Na zdjęciu nr 6 jest odłamany konar, o którym mówił ….. Ten odłamany konar odpadł od drzewa …...
Zdjęcia znajdujące się w kopercie na k.105 zostały dołączone do pisma pozwanej złożonego w sądzie w dniu 28.11.2014r., ze wskazaną datą sporządzenia 21.10.2014r.,. i przedstawiają cmentarz w W., w tym uszkodzony pomnik. Zostały one wykonane w listopadzie 2014r. już po święcie zmarłych, co przyznał przedstawiciel pozwanej spółki (k.199, 00:56:41). Oczywistym jest, że to świeże odłamanie konara o średnicy 20 cm nie może mieć żadnego związku z uszkodzeniem pomnika w styczniu 2014r., kiedy to, po silnym wietrze, na grobach i wokół nich leżały suche, drobne gałęzie.
Powyższe okoliczności pozwoliły Sądowi na stwierdzenie, że pozwana ponosi odpowiedzialność za uszkodzenie pomnika z uwagi na nienależyte wykonanie mocowania płyty napisowej. Takie nienależyte wykonanie zobowiązania nie może być samo przez się uznane za działanie bezprawne skutkujące odpowiedzialnością na podstawie art.415 kc albowiem nie można przypisać pozwanej działania z naruszeniem ogólnych, powszechnie obowiązujących zakazów i nakazów wynikających z norm prawnych oraz zasad współżycia społecznego (tak SN w wyroku z 3.06.1981, IV CR 18/81, wyroku z dni a30. (...)., I CSK 689/09, wyroku z dnia 19.09;.2013r., I CSK 687/12).
Reasumując, w ocenie Sądu, powódka poniosła szkodę majątkową polegającą na utracie kwoty 3.764zł. stanowiącej część zapłaconego wynagrodzenia za przedmiotowy pomnik nagrobny (bez uwzględnienia kwoty 150zł. za wazon granitowy, który nie został zniszczony, według wyliczenia: 3.490zł. + 224zł. + 50zł.- co wynika ze zlecenia –k.37). Tak ustalona wysokość odszkodowania odpowiada dyspozycji art.361 kc. Wykonany przez pozwaną nagrobek został praktycznie w całości zniszczony i nie spełnia już swojej funkcji. Strona powodowa na rozprawie w dniu 10.11.2015r. –protokół-k.196, 00:02:20 oświadczyła, że kwota 5.600zł. stanowi tylko i wyłącznie odszkodowanie za zniszczenie pomnika. Okoliczność poniesienia szkody z tego tytułu w wymiarze przewyższającym kwotę 3.764zł. nie została jednak udowodniona, dlatego też orzeczono jak w punktach I i II sentencji wyroku.
O kosztach procesu w punkcie III wyroku orzeczono na podstawie art. 100 w zw. z art. 108 § 1 kpc. Z uwagi na to, że powództwo nie zostało uwzględnione w całości, Sąd rozliczył koszty między stronami proporcjonalnie do ich udziału w wygranej, który w odniesieniu do powódki wyniósł 67,20 %, zaś w odniesieniu do pozwanej – 32,80 %. Koszty zastępstwa procesowego poniesione przez stronę powodową to: wynagrodzenie radcy prawnego – 1.200zł. ustalone na podstawie § 6 pkt 4 rozporządzenia MS z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych … (Dz.U.2013.490 j.t.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł. Koszty zastępstwa procesowego poniesione przez pozwaną to wynagrodzenie adwokata także w wysokości 1.200zł. Brak potwierdzenia dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Po uwzględnieniu kwoty należnej pozwanej z tytułu wygrania sprawy, tj. kwoty 393,60zł. (32,80% z kwoty 1.200zł.) do zwrotu na rzecz powódki pozostaje kwota 414zł. (67,20% z kwoty 1.217zł. = 817,80 zł. – 393,60zł.).
W toku postępowania powstały koszty związane z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego sądowego, które wyniosły 1.744,49zł. Na poczet wynagrodzenia biegłego powódka uiściła zaliczkę w wysokości 500zł. Pozostała część wynagrodzenia została tymczasowo wypłacona ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Słupsku.Należna opłata od pozwu wynosi 280zł. a powódka uiściła jedynie 50zł. z tego tytułu, będąc zwolnioną od opłaty w pozostałej części. Koszty te także rozliczono stosunkowo pomiędzy stronami mając na uwadze ich procentowy udział w wygranej. Powódka przegrała sprawę w 32,80% stąd obciążałby ją obowiązek pokrycia opłaty od pozwu w wysokości tj. 92zł. Z uwagi na w/w zwolnienie brak podstaw do nakazania pobrania od niej brakującej części opłaty w wysokości 42zł. (92zł. – 50zł.). W takim samym procencie ponosi ona koszty wynagrodzenia biegłego. 32,8 % z kwoty 1.744,49zł. to kwota 572,20zł..
Na jej poczet zarachowano uiszczoną zaliczkę w wysokości 500zł., stąd w punkcie IV nakazano pobrać jedynie kwotę 72,20zł. Pozwana przegrała sprawę w 67,2% stąd też w punkcie V nakazano pobrać od niej kwotę 1.361,29zł., na którą składają się: pozostała część wynagrodzenia biegłego -1.172,29zł. (1.744,49zł. – 572,20zł.) + opłata od pozwu liczona od kwoty zasądzonej -5% od kwoty 3.764zł. = 189zł. Rozstrzygnięcia te zawarte w punktach IV i V znajdują podstawę w art. 83 ust. 1 w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2010.90.594 j.t.) przy zast. art. 100 kpc.