Uzasadnienie
Prokuratura Okręgowa w Ostrołęce nadzoruje śledztwo sygn. 3004-1.Ds.15. 2024, wszczęte w sprawne zaistniałego w dniu 30 grudnia 2021 r. utrudniania postępowania karnego sygn. PR Ds. 618.2021 Prokuratury Rejonowej w Suwałkach w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej oraz udaremnienia wykonania orzeczenia sądu poprzez zbycie oddanego na przechowanie i stanowiącego dowód w sprawie, zagrożonego zajęciem, ciągnika siodłowego marki D. (...), o numerze rejestracyjnym (...), tj. o czyn z art. 239 § 1 k.k. i art. 300 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Oskarżyciel publiczny złożył wniosek o wyrażenie zgody na przesłuchanie w charakterze świadka osoby obowiązanej do zachowania tajemnicy adwokackiej – J. H. – co do faktów objętych tajemnicą adwokacką, na okoliczność istotnych dla wyjaśnienia sprawy okoliczności, a mianowicie między innymi ustalenia, dlaczego adwokat J. H. przyjął na przechowanie ciągnik siodłowy marki D. (...) o numerze rejestracyjnym (...) i numerze VIN (...) i zobowiązał się do przedstawienia go na każde żądanie Sądu lub organu prowadzącego postępowanie, a następnie pomimo uprzedzenia o zakazie zbycia, obciążenia, przekształcenia i wydania go osobie nieupoważnionej wydał go takiej osobie. Podano, iż wyjaśnienia wymaga kwestia zaniechania poinformowania zarówno mocodawcy jak i osoby, której fizycznie adwokat wydał pojazd, o ciążącym na nim zakazie zbycia, obciążania, przekształcania i wydania innym osobom. Zwrócono uwagę na fakt, iż istnieje podejrzenie możliwości wprowadzenia Sądu w błąd co do osoby faktycznego właściciela pojazdu i przypuszczenie, że stanowiący dowód w sprawie pojazd w istocie wydany został nie interwenientowi, ale podejrzanemu, który go następnie zbył.
Wskazano, iż powyższe okoliczności nie mogą być ustalone innymi dowodami, gdyż dotyczą oświadczeń składanych lub nie złożonych przez adwokata J. H., a także zdarzeń zaistniałych z jego udziałem i towarzyszących im okoliczności. Ich wyjaśnienie, a przede wszystkim roli w zdarzeniu J. H., jest niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje
Wniosek Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Ostrołęce zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 180 § 2 kpk osoby obowiązane do zachowania tajemnicy notarialnej, adwokackiej, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lekarskiej lub dziennikarskiej, mogą być przesłuchiwane co do faktów objętych tą tajemnicą tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu.
Zwolnienie od obowiązku zachowania tajemnicy wymaga kumulatywnego zaistnienia dwóch przesłanek, uchylenie zakazu musi być bowiem niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, ponadto zaś okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. Przesłuchanie świadka zobowiązanego do zachowania tajemnicy będzie niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, gdy wiąże się z potrzebą dokonania prawdziwych ustaleń faktycznych. Ustalenie tej niezbędności wymaga ponadto oceny, czy z punktu widzenia wagi sprawy oraz rodzaju i funkcji tajemnicy zawodowej określonego rodzaju dopuszczalne jest zwolnienie z tajemnicy (postanowienie SN z 19.05.2020 r., I KZ 8/20, OSNKW 2020/8, poz. 31). U. tego przesłuchania oznacza z kolei niemożność udowodnienia okoliczności objętych tajemnicą za pomocą innych źródeł dowodowych, przy jednoczesnym wyczerpaniu istniejących w danej sprawie źródeł dowodowych. W grę wchodzi jedynie obiektywna niemożliwość, co oznacza faktyczne nieistnienie takiego źródła dowodowego, które mogłoby dostarczyć informacji na dany temat.
Nie wystarcza tu ani istnienie (możliwych do pokonania) przeszkód w dotarciu do istniejącego źródła dowodowego, ani nieustalenie istnienia tego źródła wynikające z niepodjęcia wszystkich koniecznych w danym momencie czynności wykrywczych (postanowienie SA w Katowicach z 12.10.2011 r., II AKz 664/11, LEX nr 1102940). W orzeczeniu zwalniającym z tajemnicy sąd musi ściśle określić zakres zwolnienia z tajemnicy zawodowej poprzez wskazanie konkretnej sprawy bądź czynu oraz okoliczności, o których zwolniony może zeznawać (K. Sychta [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. J. Zagrodnik, LEX/el. 2023, art. 180).
Zwolnienie adwokata J. H. od zachowania tajemnicy adwokackiej poprzez odpowiedź za zawarte we wniosku prokuratury pytania jest zatem podyktowane dobrem wymiaru sprawiedliwości, koniecznością prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w toczącej się sprawie karnej. Sprawdzenie okoliczności, co do której informacje posiada tylko osoba zobowiązana do zachowania tajemnicy zawodowej w celu osiągnięcia sprawiedliwości w pełni uzasadnia przełamanie tej tajemnicy. W wypadku każdej bowiem sprawy dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby zapadające rozstrzygnięcie oparte było na pełnej podstawie dowodowej i dotyczy to w zasadzie każdej okoliczności (faktu) mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy karnej (L. K. Paprzycki, w: J. Grajewski, L. K. Paprzycki, S. Steinborn, Kodek postępowania karnego. Komentarz, t. 1, Kraków 2006, s. 178).
Trafnie bowiem oskarżyciel publiczny wskazał, iż sedno wniosku o zwolnienie z tajemnicy adwokackiej stanowią okoliczności w postaci oświadczeń składanych lub nie złożonych przez adwokata J. H., a także zdarzeń zaistniałych z jego udziałem i towarzyszących im okoliczności. Uwadze Sądu nie uszedł fakt, iż wiedzę w przedmiocie okoliczności będących przedmiotem wniosku organ prowadzący postępowanie przygotowawcze pozyskał częściowo z innych dowodów z dokumentów i źródeł osobowych, przy czym w realiach niniejszej sprawy bezspornym jest fakt, iż okoliczności te muszą być zweryfikowane procesowo w ramach czynności przesłuchania w charakterze świadka adwokata J. H., która to czynność uprzednio zakończyła się odmową złożenia zeznań uzasadnioną obowiązkiem zachowania tajemnicy adwokackiej.
Biorąc pod uwagę treść wniosku prokuratora oraz przedstawione dotychczas dowody stwierdzić należy, że na obecnym etapie postępowania dobro wymiaru sprawiedliwości wymagało zwolnienia z tajemnicy adwokackiej adwokata wskazanego we wniosku w żądanym zakresie.
Z powyższych względów, orzeczono, jak na wstępie.
Sędzia Piotr Taraszkiewicz
Na oryginale właściwe podpisy
Orzeczenie stało się prawomocne dnia 01/07/2024 rok
Podlega wykonaniu w stosunku do adw. J. H. Za zgodność z oryginałem świadczę