Uzasadnienie
Powód wniósł do tutejszego Sądu w dniu 06-10-2014r pozew przeciwko Agencja Nieruchomości Rolnych w W. o ustalenie, w oparciu o art. 189 k.p.c., prawa do dzierżawienia nieruchomości będącej przedmiotem umowy dzierżawy nr (...) zawartej pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych i G. B. zamieszkałym w E. przy ulicy (...) 14 położonej w gminie Z.; powiat (...); woj. (...); w obrębie geodezyjnym R., w granicach działki nr (...); AM 1 o łącznej powierzchni gruntów 2,28 ha, objętej księgą wieczystą nr (...). Powodowi przysługuje bowiem na podstawie art. 39 § 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa z dnia 19 października 1991r. (dalej jako: Ustawa) prawo do dalszego dzierżawienia wyżej wymienionej nieruchomości. Jednocześnie wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu wskazał, że: zgodnie z art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Aby zatem niniejsze powództwo było dopuszczalne i uzasadnione należy wykazać interes prawny powoda w dochodzeniu ustalenia istnienia prawa dalszego dzierżawienia ww. nieruchomości. Strony łączyła umowa dzierżawy w której wskazano pełnomocnika do doręczeń dla powoda w osobie M. B., ul. (...), (...)-(...) S.. W piśmie z dnia 12 kwietnia 2012r. Agencja Nieruchomości Rolnych Odział (...) we W. zawiadomiła powoda na podstawie z art. 4 ust. 1 Ustawy o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 16 września 2011 r. (Dz.U. Nr 233, poz. 1382 zwana dalej: Ustawą nr 2) o wyłączeniu z Umowy Dzierżawy nr (...) o pow. 2,28 ha, części działki nr (...) o powierzchni 0,6630 ha z obrębu R.; gmina Z., co stanowi 30 % powierzchni użytków rolnych.
Załącznikiem do pisma był aneks dotyczący wyłączenia 30 % użytków rolnych będących przedmiotem Umowy D.. Pismo to wraz z załącznikiem do Umowy D. zostało wysłane przez pozwanego na adres: Pan G. S. 16, (...)-(...) L.. Zgodnie z art. 4 ust. 2 Ustawy o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 16 września 2011 r. (Dz.U. Nr 233, poz. 1382 zwana dalej: Ustawą nr 2) Agencja Nieruchomości Rolnych wraz z zawiadomieniem, o którym mowa w ust. 1, przesyła projekt zmiany umowy dzierżawy, o której mowa w ust. 1, określający działki ewidencyjne lub ich części, które proponuje wyłączyć z dzierżawy. Przy doręczaniu zawiadomień stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej: k.p.a.).
Natomiast k. p. a. przewiduje, iż aby doręczenie było skuteczne musi odbyć się zgodnie z jego postanowieniami. Zdaniem powoda doręczenie na adres Pan G. S. 16, (...)-(...) L., a nie M. B., ul. (...), (...)-(...) S. było niezgodne z art. 40 k.p.a. wiec bezskuteczne. Powodowi nie minął jeszcze termin wskazany w cyt. art. 4 ponieważ wadliwość doręczenia pisma Agencji, a w zasadzie brak poprawnego doręczenia polegającego na doręczeniu stronie zamiast jej pełnomocnikowi, musi skutkować uznaniem, że takie zawiadomienie Agencji o wyłączeniu nie weszło do obrotu prawnego. Z postanowienia § 3 pkt.l umowy zawartej pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy we W. a G. B. jednoznacznie wynika, że wniosek o przedłużenie umowy dzierżawy winien być złożony na trzy miesiące przed jej zakończeniem. Umowa obowiązywała do dnia 24.11.2013.r. Powód w dniu 02.08.2013r., złożył do Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy we W. wniosek o przedłużenie umowy dzierżawy nr (...) umotywowany uczestnictwem w programie pomocowym.
Należy więc przyjąć, że dochował on wymaganego terminu, który umożliwiał mu przedłużenie umowy dzierżawy. Zdaniem powoda należy także podkreślić, że zgodnie z art. 4 pkt. 12 ustawy z dnia 16 września 2011r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych innych ustaw, w odniesieniu do nieruchomości rolnych lub ich części, których dzierżawa jest niezbędna do wykonania obowiązków lub zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy finansowej współfinansowanej lub finansowanej z udziałem środków (...) Funduszu Rolnego lub spełnienia warunków przyznania takiej pomocy, jeśli wniosek o przyznanie takiej pomocy został złożony przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, termin wyłączenia użytków zgodnie z tymi przepisami należy ustalić najwcześniej na dzień następujący po dniu dokończenia przez dzierżawcę wykonywania obowiązków lub zobowiązań bądź spełnienia warunków wynikających z powyższych przepisów ustawy.
Na skutek wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowej złożonego w dniu 18 maja 2010r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. dnia 2 czerwca 201 lr. wydał decyzję o przyznaniu płatności na mocy której ustalono, iż terminem rozpoczęcia 5 letniego okresu zobowiązania powoda jest dzień 15 marca 2010 r. W związku z powyższym obowiązki powoda wynikające z podjętych zobowiązań zakończą się dopiero w dniu 15.03.2015r. i dopiero w dniu następującym po tej dacie Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy we W. może ewentualnie wyłączyć części powierzchni dzierżawionych gruntów.
Pozwana Agencja Nieruchomości Rolnych w W. w odpowiedzi na pozew (k. 169-180) wniósł o oddalenie powództwa oraz o zwrot kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Podniosła, że: „Pozwany pismem z dnia 12.02.2012r. zawiadomił powoda na podstawie art. 4 ust.1 ustawy z dnia 16.09.2011r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 233, poz. 1382) o wyłączeniu ze wskazanej wyżej umowy dzierżawy części działki o pow. 0,6630 ha, co stanowi 30% powierzchni użytków rolnych będących przedmiotem umowy. Załącznikiem do pisma był projekt aneks dotyczący wyłączenia części powierzchni nieruchomości stanowiącej przedmiot umowy. Powód zarzuca, że doręczenie pisma było nieskuteczne, gdyż nie zostało przesłane na wskazany adres do doręczeń, tj. na adres Pani M. B., ul. (...), (...)-(...) S.. Bezsporne w sprawie jest, że powód nie złożył w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia mu pisma z 12.02.2012r. oświadczenia w trybie art. 4 ust.3 powołanej ustawy o wyrażeniu zgody na wyłączenie 30% użytków rolnych. Bez odpowiedzi pozostało również pismo nr WR. (...). (...).170.4. (...).2012. KG z dnia 08.06.2012r. przypominające o obowiązku złożenia oświadczenia. Pozwany stoi na stanowisku,że w świetle przedstawionego wyżej stanu faktycznego powód utracił zgodnie z art. 4 ust. 11 wskazanej ustawy uprawnienia do pierwszeństwa w nabyciu nieruchomość stanowiącej przedmiot sporu oraz pierwszeństwa do przedłużenia umowy dzierżawy. Powód twierdzi natomiast,że przyczyną braku złożenia przez niego oświadczenia jest nieprawidłowe doręczenie pisma, co stanowi naruszenie art. 40 § 1 i 2 KPA. Twierdzi jednocześnie, że pismo powinno być złożone jego pełnomocnikowi. Pozwany nie zgadza się z twierdzeniami powoda. Podnosi przede wszystkim, że powód nie ustanowił pełnomocnika do zastępowania go w wykonywaniu czynności dotyczących umowy nr (...). Wskazał jedynie adres Pani M. B., ul. (...), (...)-(...) S., jako adres dla doręczeń. Brak jest natomiast dokumentu, który potwierdzałby, iż udzielił pełnomocnictwa Pani M. B.. Pozwany podnosi, że powód złożył pozwanemu pełnomocnictwo w formie aktu notarialnego sporządzone w dniu 14.05.2010r. w Kancelarii Notarialne Notariusza M. R.. A nr (...), w którym udzielił pełnomocnictwa Panu J. B. (1) do odbioru wszelkiej korespondencji nadesłanej do placówki pocztowej w L., a kierowanej na adres G. B., (...), (...)-(...) L.. Pełnomocnictwo powyższe zostało złożone m.in. z tej przyczyny, że strony łączyło wiele różnych umów, gdzie wskazywane były różne adresy, a wskazanie adresu (...), (...)-(...) L. miało usprawnić doręczanie korespondencji. Złożenie w Agencji wskazanego wyżej pełnomocnictwa potwierdza, iż powód podał nowy adres do odbioru korespondencji. Korespondencja pod tym adresem była odbierana przez nie przez „zwykłego" pracownika gospodarstwa rolnego, ale Pana J. B. (2), tj. przez pełnomocnika ustanowionego przez powoda, a zatem jak najbardziej zachodzą przesłanki do uznania, że zawiadomienie o wyłączeniu 30% użytków rolnych zostało prawidłowo doręczone. Również pismo z dnia 12.02.2014r zostało odebrane przez ustanowionego pełnomocnika. Dowód: potwierdzenie odbioru pisma nr WR. (...). (...).170.3. (...).2012.KG. Potwierdzeniem faktu iż adres (...) był adresem właściwym do odbioru korespondencji jest to, że wcześniej kierowana na ten adres korespondencja, w tym faktury dot. umów dzierżawy były odbierane i nigdy nie wskazywano, iż powinny być doręczane na inny adres. Również w dołączonych do pozwu pismach, min. wniosku o przedłużenie umowy dzierżawy wskazuje adres; (...). Już w 2007r. korespondencja dot. umowy dzierżawy była kierowana na adres w S., np. oświadczenie z dnia 12.09.2007r. zawierająca wykaz umów dzierżawy, w tym umowy stanowiącej przedmiot niniejszego sporu. W krótkim czasie przed odebraniem przez powoda pisma z dnia 12.04.2014r. kieruje on do pozwanego pismo w sprawie uzupełnienia wniosku, gdzie również wskazany jest adres w S. nr 16.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny
W dniu 25.11.2003r. została zawarta umowa dzierżawy nr (...) (dalej zwana jako: Umowa D.) pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych (Wydzierżawiający) i G. B. (Dzierżawcą) zamieszkałym w E. przy ulicy (...) 14. Przedmiotem umowy dzierżawy była nieruchomość rolna położona w gminie Z.; powiat (...); woj. (...); w obrębie geodezyjnym R., w granicach działki nr (...); AM 1 o łącznej powierzchni gruntów 2,28 ha, objęta księgą wieczystą nr (...). W umowie, jako adres do korespondencji dla Dzierżawcy wskazano M. B., ul. (...), (...)-(...) S.. Umowa została zawarta na okres 10 lat licząc od dnia 25.11.2003r. do dnia 24.11.2013r.
Umowa zgodnie z § 3 - została zawarta na okres 10 lat, przy czym mogła zostać przedłużona na dalszy okres 10 lat, pod warunkiem że którakolwiek ze stron wystąpiłaby z wnioskiem o jej przedłużenie i strony uzgodniłyby istotne jej postanowienia. Zgodnie z § 14 wydzierżawiającemu przyznano prawo rozwiązania umowy bez zachowania ustawowego okresu wypowiedzenia, w przypadku jeżeli dzierżawca dopuściłby się zwłoki z zapłatą czynszu za co najmniej dwa pełne okresy płatności. W § 16 zastrzeżono, że wszelkie zmiany umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności.
[ Dowód: umowa dzierżawy z protokołem zdawczo – odbiorczym k. 13 – 1 8 ]
Powód nie przedłożył pozwanej Agencji pełnomocnictwa dla M. B..
[bezsporne]
Powód złożył pozwanemu pełnomocnictwo w formie aktu notarialnego sporządzone w dniu 14.05.2010r. w Kancelarii Notarialne Notariusza M. R.. A nr (...), w którym udzielił pełnomocnictwa Panu J. B. (1) do odbioru wszelkiej korespondencji nadesłanej do placówki pocztowej w L., a kierowanej na adres G. B., (...), (...)-(...) L..
[dowód: akt notarialny Rep A 1387/2010 k 176]
Powód od 2010r w korespondencji z pozwaną Agencją posługiwał się adresem (...) (...)-(...) L.. W pismach do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. również jako swój adres (...), (...)-(...) L. jako adres korespondecyjny.
[dowód: pisma powoda do pozwanej Agencji k. 23, 180, korespondencja powoda z (...) k 93,100,106, ]
W skutek wniosku powoda o przyznanie płatności rolno-środowiskowej złożonego w dniu 18 maja 2010r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. dnia 2 czerwca 2011r. wydał decyzję o przyznaniu płatności na mocy której ustalono, iż terminem rozpoczęcia 5 letniego okresu zobowiązania powoda jest dzień 15 marca 2010r. W związku z powyższym obowiązki powoda wynikające z podjętych zobowiązań wobec (...) zakończą się dopiero w dniu 15.03.2015r.
[dowód: w niosek o przyznanie pomocy w ramach programu rolno-środowiskowego na lata 2010-2015 z dnia 18 maja 2010r. Decyzja nr (...) o przyznaniu płatności rolno-środowiskowej; Decyzja nr (...) w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; Decyzja nr (...) w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; z miany do wniosku o przyznanie pomocy w ramach programu rolno-środowiskowego na lata 2010-2015 z dnia 31 maja 201 4r k 63-143]
W piśmie z dnia 12 kwietnia 2012r. Agencja Nieruchomości Rolnych Odział (...) we W. zawiadomiła powoda na podstawie z art. 4 ust. 1 Ustawy o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 16 września 2011 r. (Dz.U. Nr 233, poz. 1382 zwana dalej: Ustawą nr 2) o wyłączeniu z Umowy Dzierżawy nr (...) o pow. 2,28 ha, części działki nr (...) o powierzchni 0,6630 ha z obrębu R.; gmina Z., co stanowi 30 % powierzchni użytków rolnych. Załącznikiem do pisma był aneks dotyczący wyłączenia 30 % użytków rolnych będących przedmiotem Umowy D.. Pismo to wraz z załącznikiem do Umowy D. zostało wysłane przez pozwanego na adres: Pan G. S. 16, (...)-(...) L.. Pismo odebrał ustanowiony notarialnie pełnomocnik J. B. (1) w dniu 20-04-2012r [dowód: Zawiadomienie z dnia 12.04.2012r. wraz z załącznikiem k,20-22 potwierdzenie odbioru k 177 ];
Powód w dniu 02-08-2013r., złożył do Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy we W. wniosek o przedłużenie umowy dzierżawy nr (...) umotywowany uczestnictwem w programie pomocowym. W odpowiedzi na wniosek Agencja Nieruchomości Rolnych z siedzibą we W. poinformowała powoda, iż umowa dzierżawy nr (...) z dnia 25.11.2003r. nie może podlegać bezprzetargowemu wydzierżawieniu na dalszy okres, w związku z utratą przez dzierżawcę prawa do przedłużenia okresu dzierżawy.
[bezsporne]
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie przedłożonych dokumentów, które nie były kwestionowane przez strony.
Sąd zważył, co następuje
Powództwo jako nieuzasadnione, należało oddalić w całości.
Powód wnosił o ustalenie że na podstawie art. 39 §2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa z dnia 19 października 1991r. prawo do dalszego dzierżawienia wyżej wymienionej nieruchomości, ponieważ on jako dotychczasowy dzierżawca złożył Agencji oświadczenie o zamiarze dalszego dzierżawienia nieruchomości na nowych warunkach uzgodnionych z Agencją.
Pozwany stał na stanowisku,że w świetle przedstawionego wyżej stanu faktycznego powód utracił zgodnie z art. 4 ust. 11 wskazanej ustawy uprawnienia do pierwszeństwa w nabyciu nieruchomość stanowiącej przedmiot sporu oraz pierwszeństwa do przedłużenia umowy dzierżawy, ponieważ powód nie złożył w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia mu pisma z 12.02.2012r. oświadczenia w trybie art. 4 ust.3 powołanej ustawy o wyrażeniu zgody na wyłączenie 30% użytków rolnych. Bez odpowiedzi pozostało również pismo nr WR. (...). (...).170.4. (...).2012. KG z dnia 08.06.2012r. przypominające o obowiązku złożenia oświadczenia.
W bezspornym w stanie faktycznym spór stron miał charakter wyłącznie jurydyczny w zakresie interpretacji art. 40 k.p.a. tj czy doszło do skutecznego doręczenia powodowi pisma z dnia 12-04-2012 w dniu 20-04-2012r i czy związku z tym zgodnie z art. 4 ust 3 ustawy z dnia 16.09.2011r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 233, poz. 1382) termin 3 miesięczny powodowi już minął. Sąd podzielił pogląd pozwanego, że doręczenie dokonane na adres (...) (...)-(...) L. do rąk notarialnie ustanowionego pełnomocnika J. B. (1) było prawidłowe i zgodne z art. 40 k.p.a. Niewątpliwie powód przedstawił pozwanemu pełnomocnictwo notarialne do odbioru korespondencji jak słusznie wskazuje pozwany celem ułatwienia komunikacji stron. Nie było sporu pomiędzy stronami, że powód w korespondencji z pozwanym wskazywał jako swój adres (...) (...)-(...) L..
Poza sporem było również otrzymanie powyższego pisma przez powoda. Nie sposób, zgodzić się argumentacją powoda, że powyższe doręczenia były nieprawidłowe, a jedynym prawidłowym było wysłanie na adres dla doręczeń z umowy tj. M. B., ul. (...), (...)-(...) S.. Zdaniem sądu wysłanie na adres z umowy zawartej 9 lat wcześniej, którym już później powód nigdy się powód nie posługiwał i nie był używany do korespondencji z Agencją byłoby właśnie nieprawidłowe i sprzeczne z art. 40 k.p.a.
Uznanie doręczenia z dnia 20-04-2012r za skuteczne przesądza o ustaleniu, że termin wskazany w art. 4 ust 3 ustawy z dnia 16.09.2011r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 233, poz. 1382) minął powodowi bezskutecznie w dniu 21-07-2012r. Wniosek powoda z dnia 02-08-2013r złożony zgodnie z umową i art. art. 39 § 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa z dnia 19 października 1991r. na mocy art. 4 ust 11 ustawy z dnia 16.09.2011r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 233, poz. 1382) nie mógł zostać uwzględniony i umowa dzierżawy nie została skutecznie przedłużona.
Powołanie się przez powoda na potrzebę wykonania obowiązków lub zobowiązań związanych z przyznaną danemu dzierżawcy przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy pomocą finansową współfinansowaną lub finansowaną z udziałem środków (...) Funduszu Rolnego na rzecz (...) O. (...) lub (...) Funduszu (...), zdaniem sądu było bezskuteczne albowiem zgadzając się na wyłączenie zgodnie z wolą pozwanego 30 % powierzchni, termin wyłączenia użytków rolnych nastąpiłby najwcześniej na dzień następujący po dniu zakończenia przez dzierżawcę wykonywania obowiązków co było szczegółowo regulowane w ustawie. Ponadto korzystanie przez powoda z pomocy środowiskowej nie zwalniało go z obowiązku złożenia oświadczenia o którym mowa w art 4 ust 3 cyt ustawy.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.
Orzeczenie w zakresie kosztów zostało wydane na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Na koszty te składa się wynagrodzenia radcy prawnego w wysokości360 zł, zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ustanowionej z urzędu.