Postanowienie SN z 20 maja 2009 r., I CSK 400/08

Wydany

20 maja 2009 r.

Sąd

Sąd Najwyższy

Sprawa

w sprawie z powództwa T.S. przeciwko Poradni Zdrowia Psychicznego o zapłatę,

Skład

SSN Tadeusz Wiśniewski sprawozdawca
SSN Gerard Bieniek
SSN Stanisław Dąbrowski

Rozpoznanie

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 maja 2009 r., skargi kasacyjnej powódki

Od orzeczenia

od postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt[...]

Sentencja

1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Okręgowego w O.,
2. przyznaje adwokatowi T.B. z tytułu nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu kasacyjnym kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł, którą wypłaci Skarb Państwa (Sąd Apelacyjny) po doliczeniu równowartości obciążającego wymienionego adwokata podatku od usług i towarów.

r.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 lipca 2008 r. Sąd Apelacyjny w sprawie z powództwa T.S. przeciwko Poradni Zdrowia Psychicznego o zapłatę oddalił zażalenie powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w O. o odrzuceniu pozwu ze względu na brak po stronie pozwanej zdolności sądowej.

W skardze kasacyjnej od tego postanowienia powódka, powołała się na naruszenie art. 199 § 2 k.p.c. w zw. z art. 70 § 1 k.p.c. oraz art. 5 k.p.c. przez ich niezastosowanie w sprawie i wniosła o uchylenie zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia Sądu Okręgowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Wyznaczenie podmiotowego zakresu procesu jest aktem woli podmiotu wszczynającego postępowanie. Włączenie do procesu niewłaściwej osoby wynika więc z wady aktu woli powoda, a taka wada - jako wada czynności procesowej - może być usunięta tylko w sposób przewidziany w ustawie procesowej. Z tego zaś punktu widzenia należy odróżnić niewłaściwe oznaczenie strony od niewłaściwego doboru podmiotów procesu. W sytuacji pierwszej - czyli również wtedy, gdy nie orientując się, kto według przyjętej konstrukcji prawnej powinien być stroną, powód wciągnął do procesu niewłaściwą stronę pozwaną (np. jednostkę organizacyjną osoby prawnej zamiast tę osobę) - naprawienie wady następuje w drodze sprostowania oznaczenia stron. Polega ono na uzupełnieniu lub konkretyzacji (lecz nie na zmianie) pierwotnego oznaczenia strony i - w konsekwencji tego - wyeliminowanie przez sąd z procesu osoby niewłaściwej oraz wezwaniu do udziału w sprawie innej, właściwej, odpowiednio do woli powoda. Tam natomiast, gdzie powód prawidłowo oznaczył podmiot, który według jego intencji miał być stroną przeciwną, ale - z punktu widzenia prawa materialnego - dokonał doboru tego podmiotu w sposób nietrafny, do usunięcia wady aktu jego woli może dojść już tylko przez odwołanie wadliwej czynności procesowej (art. 203 k.p.c.) albo w drodze podmiotowego przekształcenia procesu (art. 194-198 k.p.c.). Pogląd powyższy wyrażony przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 13.VI.1980 r., IV CR 182/80 (OSNC 1981, nr 2-3, poz. 30), a także w postanowieniu z dnia 8.VIII.2000 r.,

I CKN 749/00, niepubl. podziela Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym 3 niniejszą sprawę. Na wymieniony wyrok trafnie powołał się w skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej.

Powódka, działając bez adwokata, oznaczyła w pozwie stronę pozwaną jako

Poradnię Zdrowia Psychicznego. W istocie stroną pozwaną powinna być jednostka organizacyjną, w skład której wchodzi wskazana poradnia, a dokładnie

Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „A..” Zespół Przychodni Specjalistycznych.

Z treści kierowanych do Sądu pism wynika, że powódka właśnie ten podmiot uważała za stronę procesu, choć nie potrafiła w sposób jednoznaczny go wskazać.

Jeżeli Sądy pierwszej i drugiej instancji miały wątpliwości kogo pozywa powódka, to powinny odebrać od niej odpowiednie oświadczenie w tym przedmiocie (art. 130 § 1 k.p.c.) Odrzucenie pozwu z uwagi na brak zdolności sądowej jednej ze stron dopuszczalne jest dopiero po wykonaniu przez sąd czynności przewidzianej w art. 199 § 2 k.p.c.

W tej sytuacji brak było podstaw do odrzucenia pozwu z powołaniem się, na to, że strona pozwana nie ma zdolności sądowej, skoro w istocie była nią jednostka mająca osobowość prawną, aczkolwiek w pozwie błędnie wskazano jej jednostkę organizacyjną.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39815 § 1 k.p.c.).