Postanowienie SN z 19 kwietnia 2007 r., I CZ 18/07

Wydany

19 kwietnia 2007 r.

Sąd

Sąd Najwyższy

Sprawa

w sprawie z powództwa W. K. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "O." w W. o zobowiązanie i zapłatę,

Skład

SSN Kazimierz Zawada przewodniczący
SSN Zbigniew Strus
SSN Tadeusz Wiśniewski sprawozdawca

Rozpoznanie

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 kwietnia 2007 r., zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 27 grudnia 2006 r., oddala zażalenie.

Sentencja

r.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2005 r. Sąd Okręgowy zwolnił powoda od kosztów sądowych w całości.

W dniu 12 lipca 2006 r. powód, reprezentowany przez adwokata, wniósł apelację od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 25 maja 2006 r. oddalającego powództwo. Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2006 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację powoda ze względu na nieopłacenie jej opłatą podstawową.

W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie 1302 § 3 i art. 328 § 2 w zw. z art. 361 k.p.c., błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia oraz oparcie go na przepisach art. 14 ust. 2 i 3 oraz art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), które są sprzeczne z art. 2, 32 ust. 1, 45 ust. 1, 77 ust. 2 i 78 Konstytucji RP.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

W sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) w wersji redakcyjnej obowiązującej przed dniem 10 marca 2007 r. (art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. z 2007 r. Nr 21, poz. 123).

W myśl art. 14 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, opłatę podstawową pobiera się od podlegających opłacie pism, o których mowa w art. 3 ust. 2, wnoszonych przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych przez sąd, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wśród pism wymienionych w art. 3 ust. 2 powołanej ustawy mieści się apelacja. W rozpoznawanej sprawie powód korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości, a zatem spoczywał na nim obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej od przedmiotowej apelacji.

Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu niekonstytucyjności przepisów wprowadzających obowiązek uiszczania opłaty podstawowej od pisma 3 wnoszonego pisma przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych w zakresie opłacenia tego pisma, należy zauważyć, że stwierdzenie niezgodności z Konstytucją przepisów rangi ustawowej leży poza kompetencją Sądu

Najwyższego, należąc do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2004 r., III CK 536/02, niepubl., i z dnia 16 kwietnia 2004 r., I CK 291/03, OSNC 2005, nr 4, poz. 71, postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2002 r., III CKN 326/01, niepubl., oraz wyrok pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r., P 4/99, OTK 2001, nr 1, poz. 5). Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie dostrzega jednak potrzeby występowania o zbadanie zgodności z Konstytucją RP zakwestionowanych przez skarżącego przepisów ustawy o kosztach sądowych.

Realizują one bowiem obowiązującą w polskim porządku prawnym zasadę odpłatności postępowania cywilnego, opłata podstawowa zaś ustalona została w takiej wysokości - relatywnie niskiej - że zasadniczo nie pozbawia nikogo prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), w tym prawa do zaskarżania orzeczeń sądu pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP) w ramach dwuinstancyjnego postępowania sądowego (art. 176 Konstytucji RP). Niezasadne jest również twierdzenie, że obowiązek uiszczania opłaty podstawowej godzi w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), gdyż dotyczy wyłącznie stron zwolnionych od kosztów sądowych przez sąd, a nie obejmuje stron zwolnionych od tych kosztów w ustawie. Za istotę równości w rozumieniu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP uważać należy równe traktowanie adresatów norm, którzy charakteryzują się w równym stopniu określoną cechą prawnie relewantną.

W grupie tych podmiotów niedopuszczalne jest przy tym różnicowanie, czy to dyskryminujące, czy faworyzujące (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2006 r., P 15/05, OTK-A 2006, nr 11, poz. 171). Okoliczności uzasadniające zwolnienie od kosztów sądowych przez sąd różnią się tymczasem istotnie od kryteriów zastosowanych przez prawodawcę przy wprowadzaniu zwolnienia ustawowego. O ile bowiem jedyną przesłanką zwolnienia przez sąd od kosztów sądowych jest sytuacja majątkowa strony, o tyle ustawowe zwolnienie od kosztów lub opłat sądowych wprowadzono w oparciu o kryteria podmiotowe lub przedmiotowe, niezwiązane bezpośrednio z sytuacją majątkową strony (art. 95 i 96 4 ustawy o kosztach sądowych). Uzasadnienia nie znajduje także pogląd skarżącego o sprzeczności analizowanych przepisów z art. 2 Konstytucji RP.

Wbrew stanowisku skarżącego należy także przyjąć, że opłata podstawowa określona w art. 14 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych jest opłatą w wysokości stałej w rozumieniu art. 1302 § 3 k.p.c. Stanowisko to reprezentowane jest w zasadzie jednolicie w judykaturze Sądu Najwyższego (por. np. uchwały z dnia 26 września 2006 r., II UZP 11/06, Biuletyn SN 2006, nr 9,

19. 15, z dnia 13 października 2006 r., III CZP 75/06, Biuletyn SN 2006, nr 10, s. 10, z dnia 21 listopada 2006 r., III CZP 109/06, Biuletyn SN 2006, nr 11, s. 13, i z dnia 10 stycznia 2007 r., III CZP 134/06, Biuletyn SN 2007, nr 1, s. 10) i skład rozpoznający zażalenie powoda w pełni je podziela. W konsekwencji, nieuiszczenie opłaty podstawowej od środka zaskarżenia lub środka odwoławczego (apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej, skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, sprzeciwu od wyroku zaocznego, zarzutów od nakazu zapłaty, skargi na orzeczenie referendarza sądowego) wniesionego przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego reprezentującego stronę zwolnioną od kosztów sądowych w zakresie opłacenia tego środka skutkuje jego odrzuceniem. Taką sankcję zastosował trafnie Sąd drugiej instancji w zaskarżonym postanowieniu.

Skarżący zarzucił ponadto Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 328 § 2 w zw. z art. 361 k.p.c. oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia. Zarzuty te wiążą się z zawarciem w treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia obszernego fragmentu – liczącego jedną całą stronę – nie odnoszącego się do realiów procesowych sprawy, w której doszło do wydania zaskarżonego postanowienia. Nawet pobieżny ogląd tego fragmentu uzasadnienia prowadzi do wniosku, że chodzi tu o część uzasadnienia orzeczenia wydanego w innej sprawie i toczącej się między innymi stronami. Zgodzić się trzeba ze skarżącym, że sytuacja taka nie powinna mieć miejsca. Zauważyć należy, że Sąd Okręgowy – mimo określonej treści zażalenia – nie zadbał też o ewentualne sprostowanie omawianego uzasadnienia, aczkolwiek była ku temu stosowna sposobność, jak też i podstawa prawna. Niezależnie jednak od tego, czy ta oczywista omyłka była wynikiem przeoczenia Sądu drugiej instancji, czy też błędnego wszycia 5 uzasadnienia do akt przez pracownika sekretariatu Sądu, należy stwierdzić, że pozostałe strony uzasadnienia stanowią spójną całość i zawierają wszelkie elementy wymagane przez art. 328 § 2 k.p.c., umożliwiając dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego postanowienia. Nie ma ponadto żadnych podstaw do stwierdzenia, że ustalenia zawarte na zbędnej stronie i dotyczące innej sprawy wywarły jakikolwiek wpływ na treść kwestionowanego w zażaleniu rozstrzygnięcia.

Z podanych względów, na podstawie art. 39814 i 3941 § 3 k.p.c., Sąd

Najwyższy oddalił zażalenie.

jz