Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2008 r. Sąd Okręgowy w W. odrzucił na podstawie 4246 § 3 k.p.c. skargę R. J. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. wydanego w sprawie o sygn. akt I C (…) przeciwko (…) Towarzystwu Ubezpieczeniowemu na Życie i Reasekuracji S.A. z siedzibą w W. Skarga została sporządzona i wniesiona osobiście przez R. J. z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c. przewidującego obligatoryjne zastępstwo procesowe stron przez adwokatów lub radców prawnych nie tylko przed Sądem Najwyższym, ale także przy czynnościach procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem 2
Najwyższym, co obejmuje także sporządzenie i wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem wniesionym osobiście przez R. J. który zaskarżył je w całości. Skarżący zarzucił, że nie został ubezwłasnowolniony, a prawo osobistego sporządzenia i wniesienia pism do urzędów, w tym do sądów, wynika z art. 45 Konstytucji RP. Z uwagi na powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Zastępstwo to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem
Najwyższym, podejmowanym przed sądem niższej instancji. Zasada ta nie obowiązuje jedynie – jak stanowi art. 871 § 2 k.p.c. - w postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego oraz gdy stroną, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, a także gdy stroną lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii
Generalnej Skarbu Państwa. Przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowiący, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, nie reguluje zasad proceduralnych, według których następuje realizacja prawa do sądu, o czym jest mowa w tym przepisie. Reguły postępowania cywilnego unormowane są w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), który przewiduje, w art. 871 k.p.c. tzw. przymus adwokacko-radcowski w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. W stosunku do obowiązującego przepisu ustawowego ma zastosowanie zasada domniemania zgodności tej regulacji z Konstytucją. Odmowa zastosowania przez sądy przepisu art. 871 § 1 k.p.c. mogłaby nastąpić jedynie wówczas gdyby Trybunał Konstytucyjny w ramach kompetencji wynikającej z art. 188 Konstytucji
RP orzekł o niezgodności tego przepisu z Konstytucją, co nie miało miejsca.
Zważywszy na treść art. 871 § 1 k.p.c. zażalenie na postanowienie sądu wnoszone do Sądu Najwyższego powinno być sporządzone i wniesione w imieniu strony przez pełnomocnika będącego adwokatem bądź radcą prawnym. Nie spełnia tego wymogu zażalenie wniesione przez skarżącego, wobec czego zażalenie to podlegało 3 odrzuceniu jako niedopuszczalne na podstawie art. 373 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 39821 k.p.c., art. 42412 k.p.c. i art. 130 § 5 k.p.c.