Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 października 1996 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Białyms- toku zasądził od strony pozwanej - masy upadłości Kombinatu Budowlanego w B. na rzecz Bronisława F. kwotę 36,78 zł z ustawowymi odsetkami tytułem ekwiwalentu za nie wykorzystane 3 dni urlopu wypoczynkowego należnego za 1993 rok i oddalił powództwo o zasądzenie kwoty 100 zł tytułem zapomogi. Ponadto postanowieniem z tej samej daty Sąd Rejonowy odrzucił pozew o przywrócenie powoda do pracy i zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.
Sąd I instancji ustalił, że strona pozwana rozwiązała z powodem umowę o pracę na podstawie ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązy- wania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.), zaś Sąd Rejonowy w
Białymstoku wyrokiem z dnia 28 grudnia 1993 r. [...] oddalił powództwo o uznanie tego wypowiedzenia za bezskuteczne, zasądził natomiast na rzecz powoda odszkodowanie wobec naruszenia przez stronę pozwaną art. 3 tej ustawy. Sąd Wojewódzki w
Białymstoku, rozpoznając rewizję powoda od powyższego wyroku, wyrokiem z dnia 15 marca 1994 r. [...] oddalił tę rewizję. Okoliczność ta uzasadnia - zdaniem Sądu I instancji - odrzucenie pozwu z mocy art. 199 § 1 pkt 2 KPC. Gdy chodzi o zapomogę,
Sąd Rejonowy uznał, że żądanie powoda jest niezasadne, gdyż źródłem tych wypłat nie był ani fundusz socjalny ani fundusz mieszkaniowy, a przede wszystkim były one wypłacane tym osobom, które po 1 stycznia 1994 r. pozostawały nadal w stosunku pracy. Należy się natomiast powodowi ekwiwalent za 3 dni urlopu, gdyż w czasie trwającego urlopu w grudniu 1993 r. powód przez 3 dni świadczył pracę.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku, roz- poznając apelację powoda złożoną od wyroku z dnia 16 października 1994 r. i doty- czącą oddalonej części powództwa, wyrokiem z dnia 27 lutego 1997 r. oddalił ją. Sąd II instancji podzielił ustalenia i argumenty Sądu I instancji i nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia.
Od powyższego wyroku powód złożył kasację opartą na zarzucie naruszenia prawa materialnego - art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234 ze zm.). Żądał uchylenia tego wyroku w całości oraz uchylenia wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 16 października 1996 r. w części oddalającej powództwo o przywrócenie do pracy, o zasądzenie kwoty 2.500 zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy od 1 stycznia do 31 lipca 1994 r., o zasądzenie ekwiwalentu za 11 dni urlopu wypoczynkowego oraz o zasądzenie kwoty 100 zł tytułem odprawy i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący podniósł, że w chwili rozwiązania stosunku pracy był przewodniczącym zarządu zakładowej organizacji związkowej i podlegał szczególnej ochronie przed zwolnieniem. Mimo to strona pozwana rozwiązała z nim stosunek pracy, zatem dopuściła się naruszenia prawa. Zasadne są więc wszystkie nie uwzględnione przez Sądy roszczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Kasacja nie może być merytorycznie rozpoznana ze względu na istnienie przeszkód natury procesowej.
Sąd I instancji wydał w dniu 16 października 1996 r. dwa orzeczenia: jedno - to postanowienie o odrzuceniu pozwu w części zawierającej żądanie przywrócenia do pracy i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy (nazywanego także odszkodo- waniem), drugie zaś - to wyrok rozstrzygający o żądaniu ekwiwalentu za urlop wy- poczynkowy i zapomogi, przy czym wyrok uwzględnił tylko część roszczenia o ekwi- walent, a oddalił powództwo w pozostałej części.
W dniu 23 października 1996 r. powód złożył wniosek o doręczenie mu wyroku z uzasadnieniem, co nastąpiło dnia 4 grudnia 1996 r. W dniu 10 grudnia 1996 r. powód złożył apelację, w której napisał wyraźnie, że zaskarża "doręczony mu wyrok" w części oddalającej powództwo o przywrócenie do pracy, o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, o ekwiwalent za 11 dni urlopu oraz o zapomogę.
Jak z przedstawionych okoliczności faktycznych wynika, powód nie złożył wniosku o doręczenie mu postanowienia o odrzuceniu pozwu i nie złożył apelacji od tego postanowienia. Tymczasem postanowienie to zostało wydane na rozprawie i ogło- szone wraz z pouczeniem o sposobie i terminie jego zaskarżenia [...]. Według terminologii art. 394 § 1 KPC postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu pozwu jest postanowieniem "kończącym postępowanie w sprawie" i stosownie do tego przepisu przysługuje na nie zażalenie. W myśl art. 394 § 2 KPC termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni i liczy się od doręczenia postanowienia, a gdy strona nie zażądała w terminie przepisanym doręczenia postanowienia zapadłego na rozprawie, termin 7 dniowy liczy się od ogłoszenia postanowienia.
Na podstawie powyższych przepisów należy zatem stwierdzić, że od postano- wienia Sądu Rejonowego z dnia 16 października 1996 r. o odrzuceniu pozwu przysłu- giwało powodowi zażalenie, które powinien złożyć w terminie 7 dni od ogłoszenia postanowienia, albo w terminie 7 dni od doręczenia mu tego postanowienia, pod warunkiem, że złożył w odpowiednim czasie wniosek o jego doręczenie. Wobec tego, że powód nie zażądał doręczenia mu postanowienia z uzasadnieniem, mógł jedynie złożyć zażalenie w terminie do dnia 23 października 1996 r. Tego jednak nie uczynił.
Konsekwencją powyższego stanu rzeczy było uprawomocnienie się postanowienia o odrzuceniu pozwu w zakresie roszczenia o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy oraz niemożność orzekania o tych roszczeniach przez
Sąd Apelacyjny w związku ze złożoną apelacją. Apelacja bowiem - pomijając już kwestię, że służy zaskarżaniu wyroków i postanowień co do istoty sprawy wydanych w postępowaniu nieprocesowym - jest środkiem zaskarżenia nieprawomocnych orzeczeń (art. 367 KPC). Tymczasem postanowienie Sądu Rejonowego o odrzuceniu pozwu w chwili wniesienia apelacji było już prawomocne. Wprawdzie nie można wyłączyć zaskarżenia jednym środkiem odwoławczym orzeczeń mających różne formy (wyrok i postanowienie), lecz dopuszczalne jest to pod warunkiem zachowania terminu przewidzianego dla zaskarżenia każdego z tych orzeczeń i pod warunkiem, że orze- czenia są nieprawomocne. Przede wszystkim jednak powód zaskarżył apelacją wyrok, który nie zawierał rozstrzygnięcia o przywróceniu do pracy i o wynagrodzeniu. Nie zaskarżył natomiast postanowienia o odrzuceniu pozwu.
Oznacza to, że Sąd Apelacyjny nie miał podstaw do wydania orzeczenia doty- czącego wskazanych wyżej roszczeń, gdyż nie mógł apelacji od wyroku z dnia 16 paź- dziernika 1996 r. potraktować jako środka zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu pozwu. Powinien zatem odrzucić apelację w tym zakresie. Z art. 373 w związku z art. 372 KPC wynika bowiem, że sąd drugiej instancji odrzuca apelacją wniesioną po upływie przepisanego terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną.
Rozpoznanie przez Sąd Wojewódzki roszczenia powoda o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie, w warunkach gdy Sąd Rejonowy odrzucił pozew w tym zakresie ze względu na wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 28 grudnia 1993 r. [...] orzekający prawomocnie o tym roszczeniu, oznacza także naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej. Jego skutkiem jest nieważność postępowania (art. 379 pkt 4 KPC), tę zaś okoliczność Sąd Najwyższy rozpoznając kasację bierze pod rozwagę z urzędu.
Skoro więc Sąd II instancji nie odrzucił apelacji powoda co do roszczenia o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie, lecz w tym zakresie rozpoznał sprawę, ko- nieczne stało się w wyniku złożonej kasacji uchylenie przez Sąd Najwyższy zaskar- żonego wyroku w tej części i odrzucenie apelacji (art. 393 8 § 1 w związku z art. 379 pkt 4 KPC).
Powyższe rozstrzygnięcie oznacza, że pozostała Sądowi Najwyższemu do roz- poznania kasacja, której przedmiotem zaskarżenia jest kwota 100 zł żądana przez powoda z tytułu zapomogi oraz kwota 135,86 zł z tytułu ekwiwalentu za 11 dni urlopu, której Sądy obu instancji nie uwzględniły. Łącznie zatem wartość przedmiotu zas- karżenia kasacją wynosi 235,86 zł i jest niższa od wartości określonej w art. 393 § 1
KPC, która stanowi próg dopuszczalności kasacji (5.000 zł). W myśl art. 393 5
KPC sąd drugiej instancji odrzuca na posiedzeniu niejawnym kasację, która jest niedopusz- czalna, a jeżeli tego nie uczyni, odrzucenie kasacji należy do Sądu Najwyższego (art. 393 8 § 1 KPC).
Z przytoczonych względów i na podstawie powołanych przepisów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.
========================================