Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 24 czerwca 1999 r. [...] oddalił apelację Jerzego P. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo- łecznych w Bydgoszczy z dnia 9 kwietnia 1999 r. [...], oddalającego powództwo ape- lującego o wypłatę premii za lipiec i sierpień 1997 r. w kwocie 37.602,14 zł oraz za maj i czerwiec 1998 r. w wysokości 6.500 zł.
Sąd ustalił, że powód był zatrudniony u strony pozwanej od 1 lipca 1996 r. do 31 stycznia 1997 r. na stanowisku specjalisty handlowca w wymiarze ½ etatu na podstawie umowy o pracę na czas nie określony za wynagrodzeniem 200 zł, a od 1 lutego 1997 r. z wynagrodzeniem 500 zł. Od 1 lipca 1997 r. zatrudniony był w pełnym wymiarze czasu pracy za miesięcznym wynagrodzeniem wynoszącym 800 zł. Pis- 2 mem z dnia 2 lipca 1998 r. pozwany rozwiązał z Jerzym P. umowę o pracę bez wy- powiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 i 3 KP.
Zgodnie z umową o pracę z dnia 30 czerwca 1997 r. powodowi przysługiwała premia uznaniowa zależna od efektów pracy. Według punktu 6 obowiązującego u strony pozwanej regulaminu wynagradzania, pracownicy mogą otrzymać premię (prowizję) na zasadach określonych w regulaminie premiowania. Punkt 7 tego regu- laminu stwierdza, że wynagrodzenie pracownika może obejmować: płacę zasadni- czą, premię, prowizję, ryczałt, dodatki za godziny nadliczbowe, pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia, w porze nocnej oraz inne wypłaty wynikające ze stosunku pracy. Punkt 11 odsyła do odrębnego regulaminu premiowania, stanowiącego za- łącznik nr 4 do regulaminu wynagradzania. „Ramowe zasady premiowania pracowni- ków Domu Handlowego Nauki” stanowią, że fundusz premiowy powstaje w wyniku uruchomienia przez Dyrektora Oddziału lub Spółki, premie dla pracowników nie bę- dących Dyrektorami Oddziałów uruchamia Dyrektor Spółki, zaś szczegółowe zasady premiowania ustalają Dyrektorzy Oddziałów, po zatwierdzeniu przez Zarząd.
Dyrektor Oddziału pozwanego w G. nie ustalił szczegółowych zasad premio- wania, a premia, jak wynika z analizy list płac, nie była pracownikom wypłacana. W ocenie Sądu, premia za efekty pracy przewidziana w łączącej strony procesowe umowie o pracę nie miała charakteru roszczeniowego. Powód wywodził swoje prawo do żądanego świadczenia z czterech dokumentów: (a) Zasady podziału marży wy- pracowanej w Filii B. DHN Spółki z o.o.; (b) zasady podziału marży; (c) rozliczenia p.
P. za miesiąc lipiec 1997 r.; (d) rozliczenia p. P. za miesiąc sierpień 1997 r. Doku- menty te nie są przyznaniem nagrody. Nie stanowią także przyrzeczenia wypłaty nagrody.
Rozliczenia powoda ze stroną pozwaną ilustrują rzeczywiste stosunki w filii
Spółki w B. Wynagrodzenie, które faktycznie pobierał powód było znacznie wyższe od umówionego. Otrzymywał różne kwoty i korzyści – tzw. kilometrówki, zwrot kosz- tów remontu mieszkania, koszty reprezentacji, wynagrodzenie z tytułu fikcyjnych umów zlecenia zawieranych z nim samym oraz z członkami jego rodziny. Były to wy- płaty poza listą płac, od których nie pobrano i nie odprowadzono podatku od wyna- grodzenia. Taka forma wynagrodzenia objęta była zgodną wolą oraz zamiarem stron.
Jerzy P. zaskarżył ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawę naruszenie prawa materialnego, a to art. 29 KP przez przyjęcie, że „warunki wynagradzania Po- woda a w szczególności wypłacania powodowi oprócz wynagrodzenia za pracę za- 3 sadniczą, określały również ‘premię uznaniową zależną od efektów pracy’ i były określone tylko w pisemnej umowie o pracę pomiędzy Stronami i w Regulaminie
Premiowania Pracowników Pozwanego, a przecież Powód pracował u Pozwanego w przedmiotowym okresie czasu, to jest w miesiącach lipiec i sierpień 1997 r. i w mie- siącach maj i czerwiec 1998 r., według ustnej umowy o pracę a sama umowa pisem- na o pracę została dopiero podpisana przez Powoda i Pozwanego dnia 26 czerwca 1998 r. ” oraz art. 60 KC przez przyjęcie, że „ wyliczenie premii przez Pozwanego i zaakceptowanie przez Pozwanego do wypłaty dla Powoda... nie miały charakteru oświadczenia woli Pozwanego co do zasad i sposobu wynagradzania za pracę, w tym premiowania za pracę Powoda”, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i prze- kazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji „przy rozpoz- naniu przez ten Sąd kosztów zastępstwa procesowego za I i za II instancję oraz za instancję „kasacyjną””. Pełnomocnik skarżącego wywodził, że w spornych okresach
Jerzy P. pracował na podstawie ustnej umowy o pracę. Premia za efekty pracy była mu wypłacana „chociaż w innych formach np. umów zlecenia, tzw. „kilometrówkach” i innych formach”. Sąd błędnie ocenił dokumenty przedłożone przez powoda. Stano- wiły one przyznanie oraz przyrzeczenie premii.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Kasacja jest szczególnym środkiem zaskarżenia o ograniczonym zakresie przedmiotowym, podmiotowym i czasowym. Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc pod uwagę z urzędu tylko nieważność postępowania (art. 39311
KPC). Jerzy P. jako podstawę kasacyjną wskazał naruszenie przepisów prawa mate- rialnego. W takiej sytuacji, wobec braku zarzutu procesowego, ustalenia stanowiące faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku należy uznać za niewadliwe. Jest nimi związany także Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu kasacji.
Art. 29 KP określa treść umowy o pracę, wskazując przykładowo warunki, które strony powinny uzgodnić (rodzaj pracy, miejsce jej wykonywania, termin rozpo- częcia pracy i wynagrodzenie odpowiadające rodzajowi pracy) oraz formę oświad- czeń woli. Umowa o pracę z dnia 30 czerwca 1997 r., sporządzona na piśmie, zawie- rała te elementy. Sąd ustalił, że powodowi przysługiwało miesięczne wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 800 zł oraz „premia uznaniowa zależna od efektów pracy”.
Regulamin wynagradzania pracowników przewidywał premię jako składnik dodatko- 4 wy wynagrodzenia za pracę, odsyłając w tym zakresie do odrębnego regulaminu premiowania (punkt 11). Reguły premiowania konkretyzował załącznik nr 4 do tego regulaminu – „Ramowe zasady premiowania pracowników Domu Handlowego Nau- ki”. Dyrektor Spółki nie uruchomił funduszu premiowego, a Dyrektor Oddziału nie ustalił szczegółowych zasad premiowania. „Premia” przewidziana w regulaminie wy- nagradzania pracowników i załączniku nr 4 miała więc charakter uznaniowy. Rosz- czenie o wypłatę tego świadczenia zależało od jego przyznania.
Zgodnie z art. 60 KC, „wola osoby dokonywającej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny (oświadczenie woli).” Sąd ustalił, że powołane przez powoda „rozlicze- nia” podziału wypracowanej marży nie stanowią ani przyznania, ani przyrzeczenia premii. Są nieformalnymi, roboczymi notatkami sporządzonym przez główną księ- gową na wewnętrzne potrzeby pracodawcy. „Zasady podziału marży” nie obejmują zdań w sensie logiczno – językowym, lecz luźne notatki, z przekreśleniami i budzą- cymi wątpliwości znakami zapytania. Wobec ustalenia, że „dokumenty te nie zawie- rają oświadczenia woli”, gdyż „nie są przejawem woli, który w sposób dostatecznie wyraźny wyraża zamiar wywołania określonego skutku prawnego”, zarzut naruszenia art. 60 KC nie jest usprawiedliwiony.
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312
KPC, orzekł jak w sentencji.
========================================