Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 lutego 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego odrzucające skargę I. Z. o wznowienie postępowania, zakończonego postanowieniem byłego Sądu Powiatowego z dnia 15 czerwca 1962 r., sygn. akt I Ns 1274/62, z powodu wniesienia skargi po upływie terminu przewidzianego w art. 407 § 1 k.p.c.
Od postanowienia sądu drugiej instancji pełnomocnik I. Z. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
W dniu 25 września 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 155, poz. 1037; dalej: „ustawa nowelizująca”), która zmieniła stan prawny w zakresie dotyczącym skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Według obecnie obowiązującego art. 4241 k.p.c. można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem jedynie prawomocnego wyroku kończącego postępowanie w sprawie.
Odpowiednikiem przytoczonego przepisu w postępowaniu nieprocesowym jest art. 5192 k.p..c. W wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi (art. 4241b k.p.c.).
Ustawa nowelizująca nie zawiera przepisów przejściowych, to oznacza, że zmienione nią przepisy dotyczące skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia należy stosować zgodnie z ogólną zasadą prawa przejściowego, w myśl której nowe przepisy stosuje się od wejścia ich w życie także do zaskarżania orzeczeń wydanych wcześniej oraz do wszczętych już postępowań (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2010 r., III CNP 49/10, niepubl.). W konsekwencji, wniesioną skargę należało uznać za niedopuszczalną, ponieważ od prawomocnego postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji nie przysługuje skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy odrzucił skargę jako niedopuszczalną (art. 4248 § 1 k.p.c.) i nie obciążył I. Z. – ze względu na jej sytuację życiową i majątkową – kosztami postępowania ze skargi (art. 102 w związku z art. 42412
, art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.). Oddaleniu podlegał wniosek adwokata o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej I. Z. z urzędu w postępowaniu ze skargi, ponieważ zgodnie z orzecznictwem nie przysługują koszty „pomocy prawnej” udzielonej stronie z uchybieniem podstawowym zasadom staranności i profesjonalizmu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98, OSNC 1999, nr 6, poz. 123 i z dnia 18 marca 1998 r., I CKN 1046/97, OSNC 1999, nr 10, poz. 178).