Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 11 stycznia 2007 r. odrzucił skargę A. R. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 13 lipca 2005 r. U podłoża tego rozstrzygnięcia legło stanowisko, że niedopuszczalne jest wystąpienie ze skargą o wznowienie postępowania przez nabywcę rzeczy lub prawa bez zgody strony przeciwnej.
W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła u jego uchylenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Powołany przez Sąd Apelacyjny art. 192 pkt 3 k.p.c. normuje skutki procesowe następstwa prawnego pod tytułem szczególnym czyli zbycia rzeczy lub prawa w toku procesu, co miało miejsce w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego.
Prawo procesowe traktuje stronę zbywającą rzecz lub prawo za nadal legitymowaną procesowo, choć w rzeczywistości jej uprawnienia lub obowiązki w zakresie spornego stosunku materialnoprawnego przeszły na inny podmiot.
Następstwo procesowe uzależnione jest od ziszczenia się określonych warunków.
W zasadzie proces cywilny, mimo zbycia przedmiotu sporu (rzeczy lub prawa), ma się toczyć w dalszym ciągu między tymi samymi stronami, z których udziałem się rozpoczął, a następstwo procesowe dochodzi do skutku dopiero za zgodą strony przeciwnej. Zmiana stron postępowania (przekształcenie podmiotowe) została w sposób wyraźny uzależniona od zezwolenia strony przeciwnej. Musi ona wyrazić zgodę na wejście do procesu nowego podmiotu.
Ratio legis art. 192 pkt 3 k.p.c. polega na ochronie przeciwnika strony zbywającej rzecz lub prawo przed ujemnymi następstwami procesowymi podmiotowej zmiany spornego stosunku prawnego po zawiśnięciu sporu. Z tego punktu widzenia przepis ten ma charakter ochronny (gwarancyjny). Zasadą jest pozostanie w procesie zbywcy, wyjątkiem wstąpienie w jego miejsce nabywcy.
W interesie strony przeciwnej jest przede wszystkim pozostanie zbywcy w procesie.
Wszelkie przekształcenia podmiotowe powodują bowiem niebezpieczeństwo zmniejszenia sprawności postępowania, mogą prowadzić również do nieprzewidywalnych utrudnień. Interes strony przeciwnej sprowadza się zatem do 3 tego, aby to zbywca był uprawniony do dalszego działania we wszczętym procesie cywilnym w charakterze strony. W tym kontekście powinna być oceniana formalna strona wyrażenia przez zbywcę zgody na wstąpienie do procesu nabywcy rzeczy lub prawa. Funkcja art. 192 pkt 3 k.p.c. w zakresie ochrony interesu prawnego strony przeciwnej przejawia się szczególnie w tym, że dopiero w wypadku wyrażenia przez nią zgody może dojść do wstąpienia nabywcy w miejsce zbywcy.
Strona przeciwna ma bowiem istotny interes (prawny) w tym, aby zmiana podmiotowa dokonana w toku procesu nie pociągała za sobą konieczności prowadzenia procesu z inną osobą niż utrwalona aktem doręczenia pozwu.
W sprawie niniejszej strona przeciwna, powodowa, w piśmie procesowym w sposób jednoznaczny nie wyraziła zgody na wstąpienie przez skarżącą w miejsce zbywcy i wystąpienie przez nią ze skargą o wznowienie procesu.
W konsekwencji Sąd Apelacyjny zasadnie tę skargę odrzucił. Bez znaczenia prawnego dla tego rozstrzygnięcia miały podniesione w zażaleniu okoliczności dotyczące postępowania klauzulowego.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.
jc