Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 września 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 6 maja 2008 r. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny podkreślił, że skarga kasacyjna podlega odrzuceniu z powodu jej nieopłacenia na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. Powód został wprawdzie zwolniony od kosztów sądowych, ale, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07, nie obejmuje to postępowania kasacyjnego.
W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego pełnomocnik reprezentujący powoda z urzędu wniósł o uchylenie postanowienia, przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i zwolnienie powoda od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu podkreślił, że zaskarżone postanowienie stoi w oczywistej sprzeczności z pismem z skierowanym do Okręgowej Rady Adwokackiej, w którym Sąd ten zwrócił się o wyznaczenie adwokata z urzędu dla korzystającego ze zwolnienia od kosztów sądowych powoda. Wobec takiej informacji zamieszczonej we wspomnianym piśmie pełnomocnik przyjął, że powód został już zwolniony z kosztów w postępowaniu kasacyjnym. Jeżeli zatem Sąd „przyznał” adwokata z urzędu do wniesienia skargi kasacyjnej stronie niezwolnionej od kosztów sądowych, to wprowadził w błąd ustanowionego pełnomocnika. Brak formalny skargi kasacyjnej jest zatem konsekwencją błędu Sądu Apelacyjnego. Pełnomocnik powoda „z ostrożności procesowej” wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Żądania zgłoszone w zażaleniu przez pełnomocnika powoda wzajemnie się wykluczają. Albo bowiem kwestionuje się zasadność postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, albo wnosi się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, czego pełnomocnik powoda nie uczynił.
Sąd Apelacyjny zasadnie powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07 (BSN 2008, nr 6, poz. 7), zgodnie z którą zwolnienie strony od kosztów sądowych w sprawie, przyznane w postępowaniu przed sądem powszechnym, nie obejmuje postępowania kasacyjnego. Należy ponadto podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2008 r., P 37/07 (OTK 2008, nr 5A, poz. 80) orzekł, iż art. 117 § 1 k.p.c., w części obejmującej zwrot „zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części”, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jest to wyrok zakresowy (częściowy), który sprawia, że strona ma prawo zgłosić, na piśmie lub ustnie do protokołu, wniosek o ustanowienie dla niej adwokata lub radcy prawnego niezależnie od tego, czy została zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części.
Z przedstawionych powodów orzeczono jak w sentencji (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).