Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 września 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę R. P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 10 listopada 2010 r., wydanym w sprawie z powództwa R. P. przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewodzie X., Wojewódzkiemu Szpitalowi Zespolonemu w K., Instytutowi Medycyny Wsi w L. i Pogotowiu Ratunkowemu w K. o odszkodowanie, stwierdzając, że skarga nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Skarżący powołał się wprawdzie na pozbawienie możności działania spowodowane zaniechaniem zawiadomienia go o terminie rozprawy przed Sądem Apelacyjnym w dniu 10 listopada 2010 r. (art. 401 pkt 2 k.p.c.), lecz zarzut ten nie może wypełniać powołanej podstawy wznowienia, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 k.p.c. o terminie rozprawy został zawiadomiony pełnomocnik skarżącego.
Nie można też przyjąć, że skarga została wniesiona na podstawie wskazanej w art. 403 § 2 k.p.c., ponieważ warunkiem powołania się na tę podstawę jest późniejsze wykrycie prawomocnego wyroku dotyczącego tego samego stosunku prawnego, natomiast skarżący powołał się na sprawy, które wytaczała jego matka, a więc sprawy niedotyczące tego samego stosunku prawnego. O spełnieniu wymagań stawianych skardze o wznowienie postępowania w zakresie dotyczącym jej podstawy nie decyduje samo wskazanie przepisu i sformułowanie podstawy w sposób odpowiadający przepisom kodeksu postępowania cywilnego, lecz wynik sprawdzenia przez sąd, czy twierdzenia skargi mogą stanowić podstawę wznowienia. Ponieważ w niniejszej sprawie już z uzasadnienia skargi wynika, że podnoszone w niej podstawy nie istnieją, wniesiona skarga ulega odrzuceniu (art. 410 § 1 k.p.c.).
W zażaleniu skarżący zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 410 § 1 k.p.c. przez dokonanie merytorycznej oceny zasadności skargi o wznowienie postępowania na etapie badania, czy została ona oparta na ustawowej podstawie, a ponadto pominięcie okoliczności, że pisma procesowe, w tym zawiadomienie o rozprawie apelacyjnej, były doręczane osobie, której wypowiedział pełnomocnictwo oraz że w skardze powołał się również na wykrycie nowych 3 środków dowodowych. Podniósł ponadto, że Sądy orzekające nie podjęły działań zmierzających do ustanowienia dla niego przedstawiciela ustawowego, pomimo stwierdzonej przez lekarza psychiatrę niemożności samodzielnej obrony swych praw w procesie. W konkluzji żalący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Przedstawione Sądowi Najwyższemu zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 6 września 2011 r. podlega odrzuceniu z tej przyczyny, że zostało wniesione po upływie terminu.
Zgodnie z art. 394 § 2 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., termin do wniesienia zażalenia jest tygodniowy i liczy się od doręczenia postanowienia, a gdy strona nie zażądała w terminie przepisanym doręczenia postanowienia zapadłego na rozprawie - od ogłoszenia postanowienia. W niniejszej sprawie odpis postanowienia z dnia 6 września 2011 r. został doręczony powodowi w dniu 4 października 2011 r. (k. 24), wobec czego tygodniowy termin, o którym mowa w art. 394 § 2 k.p.c., upływał z dniem 11 października 2011 r.
W dniu 12 października 2011 r. powód złożył do Sądu Apelacyjnego pismo z wnioskiem o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu (k. 25 – 26).
Sąd Apelacyjny uwzględnił wniosek i postanowieniem z dnia 21 października 2011 r. ustanowił dla powoda pełnomocnika z urzędu w postępowaniu zażaleniowym (k. 27), po czym zwrócił się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Ł. o wyznaczenie radcy prawnego. W dniu 7 listopada 2011 r. wpłynęło pismo informujące o ustanowieniu pełnomocnika w osobie radcy prawnego R. S. (k. 29). Po otrzymaniu tego pisma Sąd Apelacyjny z urzędu doręczył radcy prawnemu R. S. odpis postanowienia z dnia 6 września 2011 r. z uzasadnieniem. Pełnomocnik powoda potwierdził odbiór tej przesyłki w dniu 14 listopada 2011 r., a w dniu 21 listopada 2011 r. wniósł do Sądu Apelacyjnego zażalenie.
Uszło uwagi zarówno Sądu Apelacyjnego, jak i pełnomocnika żalącego, że nie było podstaw do doręczania z urzędu ustanowionemu pełnomocnikowi odpisu postanowienia z dnia 6 września 2011 r. Zgodnie z art. 124 § 2 k.p.c., w razie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego na wniosek zgłoszony przed 4 upływem terminu do wniesienia zażalenia, dla którego sporządzenia ustawa wymaga zastępstwa prawnego przez adwokata lub radcę prawnego, sąd doręcza ustanowionemu adwokatowi lub radcy prawnemu odpis postanowienia z urzędu, a termin do wniesienia zażalenia na postanowienie biegnie od dnia jego doręczenia pełnomocnikowi. W niniejszej sprawie przepis ten nie miał zastosowania, ponieważ wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu został złożony już po upływie terminu do wniesienia zażalenia, termin ten bowiem upłynął z dniem 11 października 2011 r. Doręczenie pełnomocnikowi odpisu zaskarżonego postanowienia nie miało więc znaczenia dla biegu terminu do wniesienia zażalenia.
W zaistniałej sytuacji pełnomocnik, ustanowiony po upływie terminu przewidzianego w art. 394 § 2 k.p.c., powinien złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia (art. 168 § 1 k.p.c.). Skoro tego nie uczynił, wniesione przez niego zażalenie ulega odrzuceniu.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. odrzucił zażalenie i oddalił wniosek pełnomocnika o przyznanie mu od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, ponieważ przez zaniechanie złożenia wniosku o przywrócenie terminu ustanowiony dla żalącego pełnomocnik w istocie nie udzielił mu oczekiwanej pomocy prawnej. Mając na uwadze szczególnie trudną sytuację życiową i materialną żalącego, Sąd Najwyższy na zasadzie art. 102 w związku z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 394 1 § 3 k.p.c. nie obciążył go kosztami postępowania zażaleniowego.