Uzasadnienie
Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z dnia 8 listopada 2000 r. [...] oddalił odwołanie Renaty K. od decyzji Zakładu Ubezpie- czeń Społecznych-Oddziału w P. z dnia10 marca 1999 r., odmawiającej wniosko- dawczyni prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W motywach tego rozstrzy- gnięcia Sąd Okręgowy powołał się na dowód z opinii biegłych lekarzy specjalistów:
internisty reumatologa, chirurga i ortopedy, którzy stwierdzili, że schorzenia ustalone u wnioskodawczyni nie kwalifikują jej do kategorii osób całkowicie lub częściowo nie- zdolnych do pracy. Biegli podnieśli też, że orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. z dnia 4 kwietnia 2000 r., zali- czające wnioskodawczynię do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 30 kwietnia 2001 r., nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem niezdolności do pracy.
Apelację wniesioną przez wnioskodawczynię oddalił Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 stycznia 2002 r. 2 [...]. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne po- czynione w postępowaniu w pierwszej instancji oraz przypisaną im kwalifikację prawną.
Kasację od powyższego wyroku wniósł w imieniu wnioskodawczyni jej pełno- mocnik ustanowiony z urzędu, zarzucając naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. „przez prze- kroczenie w toku oceny wiarygodności i mocy dowodowej sporządzonej w sprawie opinii biegłego ortopedy granic swobody określonych w wymienionym przepisie.
Uchybienie to miało o tyle istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, że przedmiotowa opinia miała decydujące znaczenie dla ustalenia, czy odwołująca się jest niezdolna do pracy, a tym samym jej ocena jako dowodu wpłynęła decydująco na obydwa wy- dane orzeczenia Sądowe”. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie kwestio- nowanego wyroku oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Jako przesłankę przyjęcia kasacji do rozpoznania wskazano konieczność do- konania wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości i wywołujących roz- bieżności w orzecznictwie, a mianowicie określenia „w jakim zakresie przepis art. 233 § 1 k.p.c. nakłada na sąd obowiązek podejmowania z urzędu działań zmierzających do wyjaśnienia i uszczegółowienia treści sporządzonej w sprawie opinii biegłego w sytuacji, gdy opinia ta nie zawiera wystarczającego uzasadnienia przyjętych przez biegłego wniosków, nie usuwa wszystkich wątpliwości w zakresie zadanego biegłe- mu pytania, a ponadto jej treść jest sprzeczna z dokumentami wchodzącymi w skład materiału dowodowego”. W uzasadnieniu kasacji podniesiono w szczególności, że Sądy powinny dostrzec poważne mankamenty opinii biegłego lekarza ortopedy i z urzędu podjąć czynności zmierzające do ich usunięcia, a tym samym uczynienia jej podstawą pełnowartościowych ustaleń faktycznych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Kasacja nie zasługuje na przyjęcie do rozpoznania. Co prawda wnoszący ka- sację spełnił konstrukcyjne wymaganie tego szczególnego środka zaskarżenia, pole- gające na przedstawieniu okoliczności uzasadniających jego rozpoznanie (art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c.), ale bezzasadne jest twierdzenie, jakoby przepis art. 233 § 1 k.p.c. wymagał wykładni ze względu na poważne wątpliwości co do swej treści bądź roz- 3 bieżności wywoływane w orzecznictwie sądów. Powołany przepis, który wyraża istotę sądzenia, a więc rozstrzygania spornych kwestii w warunkach niezawisłości, na pod- stawie własnego przekonania sędziego oraz przy uwzględnieniu całokształtu zebra- nego materiału, ma bowiem szeroką literaturę, jak też obfitą, utrwaloną i jednolitą judykaturę, wobec czego nie budzi wątpliwości prawnych, a tym bardziej wątpliwości poważnych, ani też nie wywołuje rozbieżności w praktyce swego stosowania, a w każdym razie przedmiotowa kasacja rozbieżności takich nie konkretyzuje.
Nie istnieje zatem potrzeba dokonywania wykładni tego przepisu, czyli odtworzenia zakodowanej w nim normy prawnej, to znaczy generalnej i abstrakcyjnej reguły zachowania, której nie można oczywiście identyfikować z zastosowaniem rzeczonego przepisu w oko- licznościach przedmiotowej sprawy, a więc z wydaniem przez sąd normy indywidual- nej i konkretnej. Innymi słowy, ewentualne zastrzeżenia skarżącego co do właściwe- go zastosowania art. 233 §1 k.p.c. w okolicznościach konkretnej sprawy nie stanowią przesłanki dla przyjęcia kasacji do rozpoznania.
Problem prawny, który wnoszący kasację chciałby wyjaśnić przez wywołanie precedensu sądowego, stanowi zresztą zagadnienie pozorne. Jest bowiem oczywi- ste, że opinia biegłego nie ma dla sądu wiążącego charakteru i powinien ją w ramach swobodnej oceny dowodów oceniać na równi z innymi dowodami, przy czym swo- istość tej oceny polega na tym, że nie chodzi w niej o kwestię wiarygodności, tylko o pozytywne bądź negatywne uznanie wartości rozumowania zawartego w opinii i jej uzasadnieniu. Brak fachowego uzasadnienia końcowych wniosków opinii uniemożli- wia prawidłową ocenę jej mocy dowodowej i powoduje, że wydanie orzeczenia na podstawie takiej opinii następuje z naruszeniem granic swobodnej oceny dowodów (por. wyrok SN z dnia 7 grudnia 1994 r., II URN 43/94, OSNC1995 nr 8, poz.102).
Ewentualne wady w konstrukcji opinii należy usuwać w drodze opinii uzupełniającej, która w przedmiotowej sprawie była na wniosek skarżącej wydawana aż dwukrotnie.
W świetle art.233 § 1 k.p.c. żadna dalej idąca aktywność sądu nie jest z urzędu moż- liwa, gdyż obowiązek przedstawiania dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 KC - por. wyrok SN z dnia 17 grudnia 1996 r., I CKN 45/96, OSNC 1997 nr 6 -7, poz. 76).
Z powyższych wywodów wynika, że wnoszący kasację próbował stworzyć fik- cyjny problem z zakresu wykładni, pod płaszczem którego mógłby w niniejszej spra- 4 wie podważać niekorzystną opinię sądowo-lekarską. Dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 3937 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.