Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 26 października 1999 r. [...] od- dalił apelację Zbigniewa P. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Koszalinie z dnia 27 października 1998 r. [...], oddalającego odwołanie apelującego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w S. z dnia 30 października 1997 r., odmawiającej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy.
Sąd ustalił, że wnioskodawca, u którego rozpoznano zaburzenia krzepnięcia krwi na tle niedoborów części zespołu protrąbiny jest zdolny do pracy (opinia z dnia 5 stycznia 1998 r. biegłych lekarzy internisty i chirurga, opinia Kierownika III Kliniki Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej w G. sporządzona po hospitalizacji wnioskodawcy w okresie od 16 czerwca do 8 lipca 1998 r., opinia Kliniki Chorób We- wnętrznych, Endokrynologii i Zaburzeń Hemostazy Akademii Medycznej w G. wyda- na po ponownej hospitalizacji ubezpieczonego od 26 lipca do 6 sierpnia 1999 r.).
Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pra- 2 cowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), niezdolność do pracy jest jed- nym z warunków nabycia prawa do renty z tego tytułu. Ubezpieczony go nie spełnia.
Zbigniew P. zaskarżył ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawy naru- szenie przepisów postępowania „ poprzez rażąco wadliwą – w świetle dyrektyw pły- nących z art. 233 § 1 Kpc w zw. z art. 3931 pkt 2 Kpc - ocenę dowodów” oraz uchy- bienie „treści art. 281 Kpc w zw. z art. 48 Kpc poprzez oparcie wyroku na opinii bie- głego, który ex lege podlegał wyłączeniu”, a także naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 25 ust. 1 ustawy o z.e.p. i § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 sierpnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stopniu niepełnosprawności, trybu postę- powania przy orzekaniu oraz zakresu, składu i sposobu działania zespołów orzekają- cych o stopniu niepełnosprawności (Dz.U. Nr 100, poz. 627), wniósł o uchylenie zas- karżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego roz- poznania, z orzeczeniem o kosztach postępowania.
W uzasadnieniu kasacji skarżący podał, że od 2 stycznia 1997 r. został zare- jestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. Wykonywał zawód ślusarza mechanika pracując fizycznie. Sąd nie wyjaśnił, czy przy rozpoznanym schorzeniu może wykonywać tę pracę. Pełnomocnik ubezpieczonego, podważając rzetelność i moc dowodową ponownej opinii lekarskiej sporządzonej przez biegłą Eugenię C. w sierpniu 1999 r., wywodził, że jeżeli „ta sama osoba przed rokiem stwierdzała, że Zbigniew P. nie wymaga leczenia, a później okazało się, że leczenia wymagał, narażałaby swój autorytet stwierdzając jakiekolwiek schorzenie u powoda.
(...) Bezstronność biegłego może być zagrożona przez świadomość błędnej diagno- zy, czy pominięcie wskazania potrzebnej terapii”. Jest to, zdaniem skarżącego, przy- czyna osłabiająca zaufanie do biegłego i obiektywizmu opinii prof. dr hab. Eugenii C. Jako biegła powinna ona być wyłączona (tak jak sędzia) ex lege.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Pełnomocnik Zbigniewa P. zakwestionował moc dowodową ponownej opinii prof. dr hab. E. C., wydanej po hospitalizacji skarżącego w okresie od 26 lipca do 6 sierpnia 1999 r., sugerując, że opinia ta nie oddaje rzeczywistej oceny stanu zdrowia badanego, albowiem biegła, ze względów prestiżowych, podtrzymała swoje stanowi- sko wyrażone uprzednio w opinii z lipca 1998 r. Jego zdaniem biegła ta podlegała 3 wyłączeniu ex lege. Pogląd ten nie jest trafny. Według art. 281 KPC do ukończenia czynności biegłego strona może żądać jego wyłączenia z przyczyn, z jakich można żądać wyłączenia sędziego. Złożenie wniosku po rozpoczęciu przez biegłego czyn- ności zobowiązuje stronę do uprawdopodobnienia, że przyczyna wyłączenia pows- tała później lub że przedtem nie była znana. Z powołanego przepisu wynika, że wy- łączenie biegłego po jego wyznaczeniu następuje jedynie na wniosek strony. W kontekście regulacji zawartej w art. 278 § 1 i 279 KPC jest to logiczne.
Skoro bowiem wezwanie biegłego w celu zasięgnięcia jego opinii następuje po wysłuchaniu wnio- sków stron, ewentualne prawne przeszkody do wyznaczenia konkretnej osoby w tej roli powinny być ujawnione na tym etapie postępowania.
Przyjąć należy, że żądanie wyłączenia biegłego mogą uzasadniać zarówno przyczyny wyłączenia sędziego „z mocy samej ustawy” (art. 48 KPC), jak i na wnio- sek strony (art. 49 KPC). Prof. dr hab. Eugenia C. nie była stroną w sprawie i nie po- zostawała z żadną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziały- wałby na jej prawa lub obowiązki (art. 48 § 1 pkt 1 KPC). Nie była małżonką, krewną lub powinowatą w linii prostej, krewną boczną do czwartego stopnia bądź powino- watą boczną do drugiego stopnia strony (art. 48 § 1 pkt 2 KPC). Nie była związana ze stroną z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 48 § 1 pkt 3 KPC). Nie była pełnomocnikiem ani radcą prawnym jednej ze stron (art. 48 § 1 pkt 4 KPC). Nie brała udziału w wydawaniu zaskarżonego wyroku i nie występowała w sprawie jako proku- rator (art. 48 § 1 pkt 5 KPC). Nie zachodziła zatem żadna z okoliczności uzasadnia- jącej jej wyłączenie z mocy prawa.
Nie łączył biegłej ani z organem rentowym (ze względów oczywistych), ani ze Zbigniewem P. żaden stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do jej bezstronności (art. 49 KPC). Poza wszyst- kim, skarżący nie żądał wyłączenia Eugenii C. jako biegłego. Zgłoszenie wniosku tej treści w kasacji jest spóźnione.
Zarzut naruszenia przez Sąd art. 233 § 1 KPC wskutek błędnej oceny dowo- dów jest bezzasadny. Nie ma żadnych usprawiedliwionych podstaw do twierdzenia, że wysokiej klasy specjalista, uczony, kierownik katedry wyższej uczelni medycznej świadomie ukrywa rzeczywisty stan zdrowia pacjenta w celu obrony swojego autory- tetu zawodowego. Opinia prof. dr hab. Eugenii C. nie jest odosobniona. Żaden z le- karzy nie stwierdził niezdolności Zbigniewa P. do pracy. Żaden nie zaprzeczył rozpo- znanym u niego schorzeniom. Przy tym, zdolności ubezpieczonego do pracy dowo- dzi pośrednio zarejestrowanie go jako bezrobotnego. Zgodnie z legalną definicją, 4 bezrobotnym jest bowiem osoba zdolna do pracy i gotowa do jej podjęcia w pełnym wymiarze czasu pracy (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrud- nieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 47, poz. 211 ze zm.).
Zarzut naruszenia art. 25 ustawy o z.e.p. w związku z § 5 rozporządzenia Mi- nistra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stopniu niepełnosprawności, trybu postępowania przy orzekaniu oraz zakresu, składu i spo- sobu działania zespołów orzekających o stopniu niepełnosprawności jest bezzasad- ny. Przepis ten dotyczy składania wniosków o wydanie orzeczenia o stopniu niepeł- nosprawności. Niepełnosprawność skarżącego i jej stopień nie stanowiły przedmiotu sporu. Lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych orzekał o jego zdolności do pracy na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 sierpnia 1997 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów ren- towych (Dz.U. Nr 99, poz. 612), nie zaś powołanego w kasacji rozporządzenia Mini- stra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 sierpnia 1997 r.
Postępowanie kasacyjne nie potwierdziło zasadności zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych. Należy wobec tego przyjąć, że ustalenia stanowiące fak- tyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku są niewadliwe.
Skoro Zbigniew P. jest zdolny do pracy - nie spełnia przewidzianego w art. 32 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich ro- dzin warunku koniecznego do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC, orzekł jak w sentencji.