Uzasadnienie
W załatwieniu wniosku Wiesława K. z dnia 20 czerwca 1985 r. Zakład
Ubezpieczeń Społecznych Biuro Rent Zagranicznych w Warszawie decyzją zaliczkową z dnia 3 lipca 1986 r. przyznało od dnia 18 lipca 1985 r. rentę inwalidzką do czasu ustalenia prawa do renty przez instytucję czechosłowacką (k. 34 akt rentowych). Po otrzymaniu decyzji Urzędu Zaopatrzenia Emerytalnego w
Pradze z dnia 30 padziernika 1986 r., Biuro Rent Zagranicznych decyzją z kwietnia 1987 r. przyznało wiadczenie częciowe. Przyjęto wówczas za podstawę wymiaru tego
wiadczenia kwotę wynikającą z pomnożenia 2.885,63 kcs [...] przez kurs korony w złotych z kwietnia 1987 r. (k.46-48 akt rentowych), co dało kwotę 24.240 zł. Taki sposób obliczenia podstawy wymiaru wiadczenia Biuro Rent Zagranicznych przyjmowało za korzystny dla wiadczeniobiorców (pismo Biura z dnia 10 lipca 1991
- - dołączone do akt sądowych). Przyjęta w decyzji z kwietnia 1987 r. podstawa wymiaru, obliczona w sposób jaki podano wyżej, została przy rewaloryzacji przyrównana do przeciętnych zarobków w gospodarce uspołecznionej z kwietnia 1987 r., tj. z miesiąca, w którym została wydana decyzja o przyznaniu
wiadczenia częciowego.
Wobec wejcia w życie ustawy z dnia 17 padziernika 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 40, poz. 450 ze zm.) organ rentowy w decyzji z dnia 5 grudnia 1991
- dokonał ponownego obliczenia wysokoci renty inwalidzkiej (III grupy) wnioskodawcy w ten sposób, iż podstawę wymiaru w kwocie 24.240 zł porównano do redniego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej z jednego miesiąca, tj. kwietnia 1987 r. (miesiąc, w którym wydano decyzję w 1987 r.).
Ustalony w ten sposób wskanik wysokoci podstawy wymiaru wyniósł 73,72%.
W odwołaniu wnioskodawca kwestionował taki sposób obliczenia wskanika wysokoci podstawy i twierdził, że spowodowało to obniżenie jego
wiadczenia.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z 13 maja 1992 r. - [...] oddalił odwołanie jako nieuzasadnione.
Wątpliwoć powziął natomiast Sąd Apelacyjny w Krakowie, który przedstawił
Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne o następującej treci:
"czy spełnia wymogi § 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1990
- w sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent (Dz. U. Nr 83, poz. 484) i art. 27 ustawy z dnia 17 padziernika 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.
U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) ustalenie wskanika wysokoci wynagrodzenia jako stosunku podstawy wymiaru renty przyjętej w decyzji, do przeciętnego wynagrodzenia z jednego miesiąca w gospodarce uspołecznionej, z daty wydania tej decyzji, mimo że podstawa wymiaru renty nie była obliczona w oparciu o faktycznie osiągane przez pracownika (w przeliczeniu na złote) zarobki za granicą?"
Sąd Najwyższy, po przejęciu sprawy do rozpoznania, zważył co następuje:
W wyjanieniu z dnia 7 czerwca 1994 r. złożonym na pimie na polecenie
Sądu Najwyższego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Biuro Prawne w Warszawie podał co następuje:
"Ostatnie - przed powstaniem prawa do renty inwalidzkiej - zatrudnienie wnioskodawcy miało miejsce na terenie ówczesnej CSRS. Z tego względu podstawa wymiaru renty inwalidzkiej została ustalona - zgodnie z § 10 ust. 2 porozumienia w sprawie stosowania umowy pomiędzy Rzeczpospolitą Polską i Republiką
Czechosłowacką o ubezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie w dniu 5 kwietnia 1948 r. (Dz. Urz. K.P.i P. z 1971 r. Nr 1, poz. 1) - przez czechosłowacką instytucję ubezpieczeniową zgodnie z przepisami obowiązującymi w CSRS.
Stanowi ona rednią wysokoć zarobków uzyskanych przez Wiesława K. w latach 1979- 1983 i wynosi 2.295,21 koron czeskich (kcs). Jest to tzw. wysokoć zarobków redukowana, ustalona dla potrzeb instytucji czechosłowackiej; natomiast przy ustalaniu wysokoci polskiej renty inwalidzkiej Zakład Ubezpieczeń
Społecznych przyjął powyższe zarobki w wysokoci nieredukowanej, tj. w kwocie 2.885,63 kcs.
Prawo do renty inwalidzkiej wnioskodawca uzyskał w roku 1985, jednakże ostateczne ustalenie wysokoci polskiej renty inwalidzkiej (częciowej) nastąpiło dopiero po uzyskaniu decyzji w tej sprawie z instytucji czechosłowackiej, tj. w kwietniu 1987 r. Mając na względzie dobrze rozumiany interes rencisty -
Zakład
Ubezpieczeń Społecznych, w porozumieniu i za zgodą Ministerstwa Finansów, przy przeliczaniu dewiz na złote zastosował kurs z daty realizacji należnoci zagranicz- nych, tj. z kwietnia 1987 r. Taki sposób załatwienia sprawy był wówczas korzystny dla zainteresowanego.
Wobec wejcia w życie przepisów ustawy z dnia 17 padziernika 1991
- o rewaloryzacji emerytur i rent [...] (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) organ rentowy został zobligowany do ustalenia tzw. "wskanika wysokoci podstawy wymiaru"
wiadczeń emerytalno-rentowych, stanowiącego procentowy stosunek zarobków przyjętych do ustalenia podstawy wymiaru i redniej przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej z tego okresu. Ze względu na stan faktyczny niniejszej sprawy, nie mieszczący się w dyspozycji §§ 3 i 4 rozporządzenia Rady
Ministrów z dnia 22 listopada 1990 r. w sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent (Dz. U. Nr 83, poz. 484) przy ustalaniu wskanika wysokoci podstawy wymiaru renty inwalidzkiej Wiesława K. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zastosował
- poprzez analogię - przepis § 6 pkt 6 rozporządzenia.
Zaznaczyć jednakże należy, że rencista może - na podstawie § 10 ust. 3 cytowanego wyżej porozumienia - zgłosić wniosek o ustalenie podstawy wymiaru w myl przepisów obowiązujących w Polsce, gdy w okresie czasu, z którego zarobki przyjmuje się dla ustalenia podstawy wymiaru, był zatrudniony na terenie
Polski.
Jako taki wniosek można byłoby potraktować odwołanie od decyzji rewaloryzującej dotychczas pobieraną rentę inwalidzką".
Sąd Najwyższy uznaje powyższe wyjanienie za miarodajne. Powoduje to koniecznoć uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego oraz decyzji
ZUS Oddział w N. S. z dnia 5 grudnia 1991 r. i przekazanie sprawy temuż
Oddział- owi do ponownego rozpatrzenia. Jak bowiem trafnie wskazano w tym wyjanieniu, z powołaniem się na § 10 ust. 3 Porozumienia z dnia 21 padziernika 1970 r. w sprawie stosowania umowy pomiędzy Rzeczpospolitą Polską i Republiką
Czechosłowacką o ubezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie dnia 5 kwietnia 1948 r., wnioskodawca może domagać się ustalenia podstawy wymiaru renty inwalidzkiej w myl przepisów obowiązujących w Polsce, przy czym jako wniosek o takie ustalenie można potraktować jego odwołanie od decyzji rewalory- zującej dotychczas pobieraną rentę inwalidzką. Treć tego odwołania bowiem wskazywała, że wnioskodawca nie zgadza się ze sposobem obliczenia jego renty przyjętym w tej decyzji. W tej sytuacji rzeczą organu rentowego było wyjanienie, czy ustalenie podstawy wymiaru w myl przepisów obowiązujących w Polsce (na co zezwala § 10 ust. 3 w/cyt. Porozumienia) byłoby dla wnioskodawcy korzystniejsze.
Ponieważ Sąd Wojewódzki także nie wyjanił sprawy w tym aspekcie zaskarżony wyrok nie może się utrzymać.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 388 § 1 k.p.c.
==========================================