Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia 11 maja 1994 r. [...], pozbawił Mariana K. uprawnień kombatanckich, powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.
U. Nr 17, poz. 75 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Marian K. uzyskał uprawnienia kom- batanckie z tytułu "walki zbrojnej o ustalenie władzy ludowej od 20 stycznia 1945 r. do 17 maja 1945 r.". W ocenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób
Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy obowiązujących przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W świetle zaś art. 21 ust. 2 pkt 1 lit. a) uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobom, które były zatrudnione w aparacie bezpieczeństwa publicznego, a do takich służb należy zaliczyć Milicję Obywatelską, w której służył M. K. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 kwietnia 1995 r. [...], oddalił skargę Mariana K. na powyższe decyzje. W ocenie Sądu warunkiem uznania ok- reślonej osoby za kombatanta jest przynależność do formacji wojskowej walczącej o suwerenność i niepodległość Polski, a Milicja Obywatelska, w której skarżący pełnił służbę, nie była formacją wojskową i nie była również organizacją walczącą o niepod- ległość Polski. Sąd, powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 r. K.15/93 (Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego z 1994 r. Część I., poz. 4) stwierdził, że sam fakt zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej nie daje podstaw do pozbawienia uprawnień kombatanckich; konieczne jest jeszcze ustalenie i ocena zadań tam wykonywanych. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, nie miało to jednak żadnego znaczenia, gdyż pozbawienie uprawnień kombatanckich miało wystarczającą podstawę w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Również udział skarżącego w walce z oddziałami niemieckimi w ramach służby w Milicji Obywatelskiej nie stanowi tytułu do przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 tej ustawy.
Powyższy wyrok zaskarżył Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego rewizją nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie art. 1 ust. 1, ust. 2 pkt 6, art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia o kombatantach i art. 207 § 2 pkt 1 k.p.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej ten wyrok decyzji Kierownika
Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
W ocenie Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 1 ust. 1 ustawy o kombatantach zawiera legalną definicję pojęcia kombatanta, natomiast przepis art. 1 ust. 2 tej ustawy określa, jaką działalność uznaje się za kombatancką. Wnoszący rewizję nadzwyczajną powołał się na utrwaloną linię orzecznictwa Sądu Administra- cyjnego, iż uprawnienia kombatanckie przysługują i tym osobom, które brały udział w działaniach zbrojnych, prowadzonych przez zmilitaryzowane służby państwowe, np.
Milicję Obywatelską, o ile były organizowane przeciwko oddziałom hitlerowskim, ope- rującym na zapleczu wojsk i zajmujących się dywersją, sabotażem i szpiegostwem.
Skoro więc skarżący podniósł w postępowaniu administracyjnym i sądowym, że brał udział w walkach z oddziałami niemieckimi i "własowcami", co mogło stanowić odrębną podstawę przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, to należało okoliczności te wyjaśnić.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Trafny jest pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w uzasad- nieniu zaskarżonego niniejszą rewizją nadzwyczajną wyroku, że wystarczającą pods- tawę pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich stanowi przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.), zwanej niżej "ustawą o kombatantach". Z treści i usytuowania tego przepisu w rozdziale 7 "Przepisy przejściowe i końcowe" wynika bowiem jednoznacznie, że zakresem powyższego przepisu objęte są wyłącznie osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepis art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach nakazuje pozbawienie nabytych w ten sposób uprawnień kom- batanckich wymienionych w nim osób, ujętych w dwie grupy. Do pierwszej z nich należą osoby, którym zgodnie z art. 21 ust. 2 uprawnienia kombatanckie nie przysługują, do drugiej grupy należą natomiast osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze
"uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Z treści i wewnętrznej systematyki przepisu art. 25 ust. 2 wynika ponadto, że osoby wymienione w pkt. 1 tego przepisu pozbawia się uprawnień kombatanckich bezwarunkowo, natomiast osoby wymienione w pkt 2 pozbawia się tych uprawnień tylko wówczas, gdy w toku postępowania weryfikacyjnego wykazano im czyny, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 2, 5 i 6 ustawy.
W związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 r.
K.15/93 (Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego 1994, Część I, poz. 4), że nie- przyznanie uprawnień kombatantom i represjonowanych na mocy art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.
- ustawy o kombatantach osobom spoza struktur Urzędów Bezpieczeństwa, Służby
Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz su- werenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej jest niezgodne z zasadą równości wobec prawa wyrażoną w art. 67 ust. 2 przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy przez art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 84, poz. 426 ze zm) należy przyjąć, że także osobom pełniącym służbę w Milicji Obywatelskiej w latach 1944-1956 należy wykazać w toku postępowania weryfikacyjnego, że wykonywały zadania związane ze stosowaniem represji wobec organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, aby można było pozbawić te osoby uprawnień kombatanckich na podstawie art.25 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o kombatantach.
Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2. pozbawiający uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" nie wymaga natomiast, aby osobom tym wykazano czyny, o których mowa w sentencji powołanego wyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które ponadto nie odnosi się do tego przepisu. Z treści tego przepisu nie wynika ponadto, aby organy orzekające w sprawie pozbawienia tych osób uprawnień kombatanckich były obowiązane do dokonywania innych ustaleń, w szczególności mogących mieć znaczenie w sprawie ewentualnego przyznania uprawnień kombatanckich tym osobom na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy o kombatantach.
O ile bowiem pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 tej ustawy wyklucza ewentualność przyznania wymienionym w tym przepisie osobom uprawnień kombatanckich, skoro zawarte w nim przesłanki pozbawienia tych uprawnień są tożsame z określonymi w art. 21 ust. 2 przesłankami odmowy przyznania uprawnień kombatanckich, o tyle pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 nie wyklucza ich przyznania w drodze decyzji potwierdzającej działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, chyba że zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 21 ust. 2 ustawy.
Skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i o utrwalenie władzy ludowej", a zatem stanowi to w świetle art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach wystarczającą podstawę do pozbawienia go tych uprawnień. Organ orzekający w sprawie pozbawienia określonej osoby uprawnień kombatanckich na podstawie powyższego przepisu nie jest natomiast obowiązany do wyjaśniania, czy nie istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie takich uprawnień tej osobie z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 ustawy o kombatantach.
Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
========================================