r.
Streszczenie i odpowiedzi pisze model na podstawie treści tego orzeczenia. Przypisy otwierają fragmenty, na których się opierają. Wiążący jest tekst orzeczenia.
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w N. oddalił apelację syndyka masy upadłości „G.” S.A. od dokonanego z urzędu wpisu w księdze wieczystej nr [...]6 polegającego na przeniesieniu z księgi wieczystej nr [...]2 określonych hipotek kaucyjnych łącznych zabezpieczających kredyty bankowe.
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że obciążona hipotekami kaucyjnymi nieruchomość, dla której prowadzona była w Sądzie Rejonowym w G. księga wieczysta nr [...]2, uległa podziałowi. Dnia 17 października 2003 r. dla nowopowstałych działek została założona odrębna księga wieczysta nr [...]6.
Zakładając nową księgę wieczystą, Sąd Rejonowy – na skutek przeoczenia – nie wpisał w dziale IV księgi współobciążenia nieruchomości objętych tą księgą hipotekami obciążającymi dzieloną nieruchomość. Po ujawnieniu tego faktu, Sąd
Rejonowy hipoteki kaucyjne obciążające całą nieruchomość przeniósł z urzędu do księgi wieczystej nr [...]6 jako współobciążające także nieruchomości utworzone przez podział. Sądu Rejonowy uznał, że był uprawniony do dokonania tego wpisu na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.; dalej: u.k.w.h.) z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1122; dalej: rozporządzenie).
Sąd Okręgowy nie podzielił zarzutu apelującego, że Sąd Rejonowy dokonał wpisu z naruszeniem wskazanych przepisów, ponieważ mogły one stanowić podstawę jego dokonania tylko w chwili zakładania nowej księgi wieczystej dla nieruchomości utworzonych przez podział. Te przepisy znajdują zastosowanie – zdaniem Sądu odwoławczego – nie tylko „w prawidłowym toku czynności sądu wieczystoksięgowego”, ale także w sytuacji takiego przeoczenia sądu, jakie zostało ujawnione w rozpoznawanej sprawie.
Nie stanowił przeszkody do dokonania wpisu art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.;
3 dalej: p.u.n.), z którego wynika zakaz dokonywania w księdze wieczystej wpisu w celu zabezpieczenia wierzytelności po ogłoszeniu upadłości, ponieważ zakwestionowany wpis nie należy do kategorii wskazanych w tym przepisie niedopuszczalnych wpisów. Nie został również naruszony art. 51 ust. 1 pkt 5 p.u.n., albowiem dotyczy on kwestii niezwiązanych z zaskarżonym wpisem.
W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach, pełnomocnik syndyka zarzucił naruszenie art. 76 ust. 1 u.k.w.h., art. 81 ust. 1 i art. 51 ust. 1 pkt 5 p.u.n.
przez ich błędną wykładnię oraz obrazę art. 6288 § 1 i art. 6288 § 6 w zw. z art. 13 § 2 i art. 365 § 1 k.p.c. Powołując się na te podstawy wniósł o uchylenie orzeczeń
Sądów obu instancji i „orzeczenie co do istoty sprawy przez stwierdzenie niedopuszczalności wpisu...”.
Podział nieruchomości obciążonej hipoteką – zgodnie z art. 76 ust. 1 u.k.w.h.
Przewidziana w art. 76 ust. 1 u.k.w.h. hipoteka łączna powstaje z mocy prawa z chwilą podziału obciążonej nieruchomości. Bezpośrednią konsekwencją ustawowej przyczyny powstania tej hipoteki jest to, że jej wpis – w razie założenia nowej księgi wieczystej dla części obciążonej nieruchomości bądź przeniesienia części obciążonej nieruchomości do innej księgi wieczystej – następuje z urzędu (art. 6268 § 1 k.p.c. oraz art. 76 w związku z § 11 ust. 2 rozporządzenia).
Ma on charakter deklaratoryjny (wpisu konstytutywnego nie dałoby się pogodzić z ustawowym charakterem omawianej hipoteki) i w istocie stanowi – zgodnie z § 11 4 ust. 2 rozporządzenia – przeniesienie hipoteki jako prawa współobciążającego z księgi wieczystej dla nieruchomości dzielonej do nowej bądź innej księgi wieczystej dla nieruchomości powstałej na skutek podziału (por. przytoczoną uchwałę Sąd Najwyższego III CZP 85/94 oraz nie publikowane postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2005 r., IV CK 469/04).
Ujawnienie w księdze wieczystej przewidzianej w art. 76 ust. 1 u.k.w.h.
hipoteki łącznej powinno nastąpić możliwie najwcześniej. Jest to oczywiste chociażby ze względu na cel i funkcję ksiąg wieczystych. Ustalony w nich stan prawny nieruchomości stanowi podstawę bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami (art. 1 u.k.w.h.). Zakładając nową księgę wieczystą dla części obciążonej hipoteką nieruchomości bądź przenosząc części obciążonej hipoteką nieruchomości do innej księgi wieczystej, sąd powinien zatem – niezależnie od tego, czy wniosek inicjujący te czynności zawiera żądanie ujawnienia hipoteki łącznej – dokonać wpisu wymaganej hipoteki. Nie ma jednak przeszkód, aby sąd dokonał tego wpisu z urzędu później, po założeniu nowej księgi dla części obciążonej nieruchomości bądź przeniesieniu części obciążonej nieruchomości do innej księgi wieczystej. Jest tak dlatego, że wpis omawianej hipoteki łącznej, będący bezpośrednim następstwem ustawowej przyczyny jej powstania, następuje – co zgodnie przyjmuje się w literaturze i orzecznictwie – z urzędu (wymagania dokonywania go na wniosek nie dałoby się pogodzić z ustawowym charakterem tej hipoteki).
Z przedstawionych powodów nie można podzielić zapatrywania skarżącego, że niedopuszczalne było dokonanie zaskarżonego wpisu z urzędu po załatwieniu wniosku o założenie nowej księgi wieczystej dla części obciążonej nieruchomości.
Na rzecz tego zapatrywania nie przemawia argument, że prawomocność materialna wpisu (art. 365 § 1 k.p.c.), który został dokonany w księdze wieczystej nr [...]6 w dniu jej założenia 17 października 2003 r., stanowiła przeszkodę do późniejszego wpisania z urzędu hipoteki łącznej. Unormowana w art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążąca prawomocnego orzeczenia dotyczy tylko treści zawartej w sentencji orzeczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2002 r., niepubl.).
Tymczasem treść wpisu dokonanego w księdze wieczystej nr 68 886 w dniu 17 października 2003 r. nie obejmowała – co jest bezsporne – hipoteki łącznej.
Nie może zatem podzielić stanowiska skarżącego, że moc wiążąca wpisu 5 dokonanego w dniu 17 października 2003 r. uniemożliwiała późniejsze wpisanie do księgi wieczystej hipoteki łącznej. W konsekwencji zarzuty, że zaskarżony wpis został dokonany z naruszeniem art. 76 ust. 1 u.k.w.h., art. 6268 § 1 i art. 6268 § 6 w związku z art. 365 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c. należało uznać za nieuzasadnione.
Z art. 81 ust. 1 p.u.n. wynika zakaz dokonania po ogłoszeniu upadłości wpisu w księdze wieczystej dotyczącego składników masy upadłości celem zabezpieczenia wierzytelności, chociażby powstała ona przed ogłoszeniem upadłości. Zaskarżony wpis nie jest – wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego
Nie można również podzielić zarzutu skarżącego, że zakwestionowany wpis został dokonany z naruszeniem art. 51 ust. 1 pkt 5 p.u.n. Celem wezwania do zgłoszenia wierzytelności oznaczonych w tym przepisie jest umożliwienie wierzycielom zaspokojenia tych wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, ponieważ nie podlegają one – w przeciwieństwie do wierzytelności ujawnionych w księdze wieczystej – umieszczeniu na liście wierzytelności z urzędu (art. 236 ust. 2 p.u.n.). Przepis art. 51 ust. 1 pkt 5 p.u.n. nie dotyczy zatem kwestii dopuszczalności wpisu hipoteki łącznej i nie ma podstaw do dopatrywania się w nim przeszkody do dokonania z urzędu zaskarżonego wpisu.
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia (art. 39814 k.p.c.).
Źródło: SAOS (System Analizy Orzeczeń Sądowych) ↗, pobrane 26.09.2026. Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła. Wiążący jest tekst u wydawcy. Dane osobowe w dokumencie albo błąd? Napisz: zgłoś błąd; dane osobowe zakryjemy w ciągu 7 dni.
5 wyjaśnień za darmo. Logowanie przez Google albo e-mail, bez hasła i bez karty.