Uzasadnienie
Przedstawione zagadnienie prawne powstało w sytuacji, w której postępowa- nie dowodowe (przesłuchanie świadków) w sprawie z powództwa pracownika prze- ciwko pracodawcy o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych częściowo prowadzone było w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ław- ników, a następnie to postępowanie sąd powtórzył w składzie jednego sędziego i w tym składzie wydał wyrok. Na podstawie art. 47 § 1 k.p.c. sprawa powinna być roz- poznana w składzie jednego sędziego, gdyż sprawa o wynagrodzenie za pracę nie 2 jest wymieniona w art. 47 § 2 pkt 1 k.p.c. wśród spraw z zakresu prawa pracy rozpo- znawanych w składzie z udziałem ławników. Wątpliwości Sądu Okręgowego wiążą się z zarzutem apelacyjnym nieważności postępowania spowodowanej niewłaściwym składem sądu (art. 379 pkt 4 k.p.c.). Istota zagadnienia prawnego wyraża się w pyta- niu, czy istnieje możliwość samodzielnego konwalidowania przez sąd uchybienia polegającego na uprzednim rozpoznaniu sprawy przez ten sam sąd w składzie nie- właściwym.
Sąd Okręgowy podniósł, że nie ma w tym zakresie orzecznictwa Sądu Najwyższego ani jasnych wypowiedzi doktryny. Zdaniem tego Sądu, przewidziana w art. 379 pkt 4 k.p.c. przesłanka nieważności postępowania w postaci sprzecznego z prawem składu „sądu orzekającego” dotyczy nie tylko sądu wydającego orzeczenie, ale także sądu przeprowadzającego postępowanie dowodowe na rozprawach. Ko- deks postępowania cywilnego ani nie przewiduje, ani nie zakazuje sądowi orzekają- cemu powtórzenia postępowania dowodowego przeprowadzonego w składzie nie- właściwym. Sąd Okręgowy opowiedział się za możliwością konwalidacji postępowa- nia przeprowadzonego w składzie niewłaściwym przez skład sądu zgodny z prawem.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Z przepisu art. 379 pkt 4 k.p.c. wynika, że nieważność postępowania zacho- dzi, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa. Sprzeczny z prawem jest każdy inny skład sądu niż skład prawem określony. Rozpoznawane za- gadnienie prawne dotyczy sytuacji, w której całe postępowanie dowodowe było prze- prowadzone w ostatecznym efekcie przez Sąd w składzie właściwym, tyle tylko, że część tego postępowania była poprzedzona postępowaniem dowodowym prowadzo- nym przez sąd w składzie niewłaściwym (sędzia i dwóch ławników - art. 47 § 2 pkt 1 k.p.c. zamiast jednego sędziego - art. 47 § 1 k.p.c.).
Sąd Najwyższy podziela suge- stię Sądu Okręgowego, że w takim przypadku nie zachodzi nieważność postępowa- nia. Pogląd przeciwny byłby nadmiernie rygorystyczny, sprzeczny z ekonomią proce- sową i funkcją postępowania sądowego. Brak możliwości konwalidacji postępowania przez ponowne przeprowadzenie dowodów, już w składzie właściwym oznaczałby, że sąd musi wydać orzeczenie ze świadomością, że zostanie ono uchylone przez sąd wyższej instancji wraz ze zniesieniem postępowania dowodowego przeprowa- dzonego w składzie niewłaściwym i sprawa zostanie przekazana do ponownego roz- poznania. Sprzeciwiają się temu zasady prawa do sądu, gdyż właściwe stosowanie 3 przepisów postępowania nie jest celem samym w sobie, lecz służy wydaniu prawi- dłowego orzeczenia w rozsądnym terminie (art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 6 Konwen- cji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności). Za przyjętym poglądem przemawia także okoliczność, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie wprowadzają wymagania prowadzenia całego postępowania w sprawie przez ten sam skład sądu w sensie osobowym, czyli fizycznie przez te same osoby orzekające.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji uchwały.