Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym rewizją nadzwyczajną wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 8 maja 1997 r. przedstawia się następująco:
Decyzją z dnia 26 lutego 1996 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. wymierzył
Spółce z o.o. "M." z Niemiec cło w kwocie 79,20 zł z tytułu sprowadzonych materia- łów medycznych. Przesłankę tej decyzji stanowiła odmowa uwzględnienia wniosku strony o zwolnienie z opłat celnych na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (jednolity tekst: Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312).
W odwołaniu od tej decyzji Spółka powoływała się na to, że przedmiotowe
"materiały medyczne" są próbkami sprowadzonymi w celach promocyjnych, o czym miało świadczyć to, że Spółka nie prowadzi w Polsce działalności handlowej (nie ma odpowiedniej koncesji).
Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 22 maja 1996 r. utrzymał zas- karżoną decyzję w mocy ze względu na to, że przedmiotowe materiały medyczne posiadają wartość handlową, skoro nie zostały jej pozbawione np. przez ostemplo- wanie lub dziurkowanie.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka "M." zarzuciła naruszenie prawa przez błędną interpretację wskazanego przepisu Prawa celnego oraz Konwencji Międzynarodowej dla Ułatwienia Importu Próbek Handlowych i Mate- riału Reklamowego podpisanej w Genewie dnia 7 listopada 1952 r. (Dz. U. z 1960 r.
Nr 38, poz. 221). Według skarżącej chodzi w sprawie o objęte konwencją próbki o nieznacznej wartości handlowej (ogólnej wartości około 200 zł), które nie miały być wprowadzone do obrotu handlowego.
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję ustalając jej niez- godność z prawem tak w zakresie prawa materialnego jak i procesowego. Przede wszystkim Sąd podzielił zarzut skargi o naruszeniu powołanej Konwencji, która w art.
II § 1 dotyczy zwolnienia od ceł próbek o nieznacznej wartości oraz w art. II § 2 uprawnia organy celne do żądania, aby próbki były w określony sposób pozbawione wartości użytkowej jako towar. Dopiero odmowa zastosowania się do żądania organu celnego uzasadniała odmowę zwolnienia od cła próbek, o których mowa w Kon- wencji. Tymczasem w postępowaniu celnym strona nie była wzywana do stosownego oznaczenia towaru jako warunku zwolnienia od cła. Sąd stwierdził ponadto, że z naruszeniem art. 7 i art. 77 KPA organy celne nie wyjaśniły w jaki sposób przedmiotowe materiały miały zostać wykorzystane przez Spółkę. Sposób wykorzystania tych materiałów ma znaczenie dla ustalenia, czy miały one istotnie charakter próbek o nieznacznej wartości, sprowadzonych z zagranicy w celu ubiegania się o zamówienia na towary przez nie zaprezentowane z zamiarem im- portowania.
Minister Sprawiedliwości zarzucił powyższemu wyrokowi rażące naruszenie art. 14 ust. 1 pkt 16 i art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne oraz art. 27 pkt 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i wniósł o uchylenie
- 3 - zaskarżonego wyroku oraz oddalenie skargi względnie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwy- czajnej Minister Sprawiedliwości wyraził pogląd, że organ celny nie może mieć wpływu na stan towaru poddanego kontroli celnej. Ingerencja organów celnych nie może polegać na żądaniu, aby podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą zmieniał stan towaru poddawanego kontroli celnej. Także powołany przez Sąd arty- kuł II § 2 Konwencji - zdaniem Ministra Sprawiedliwości - nie daje organom celnym takich uprawnień. Sprowadzone przez Spółkę materiały medyczne będące niewąt- pliwie nowością w Polsce nie miały w momencie zgłoszenia ich do odprawy celnej żadnych cech świadczących o tym, że są to tylko próbki handlowe tych materiałów.
Organy celne prawidłowo zatem oceniły, że materiały te posiadają wartość handlową i nie mogą korzystać ze zwolnienia celnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Minister Sprawiedliwości nie kwestionuje obowiązywaniu Konwencji Mię- dzynarodowej dla Ułatwienia Importu Próbek Handlowych i Materiału Reklamowego z 7 listopada 1952 r., która została przez Polskę: "przyjęta, ratyfikowana i potwier- dzona" (akt ratyfikacji - Dz. U. z 1960 r. Nr 38 poz. 221).
Stosownie do art. 91 ust. 1 Konstytucji ratyfikowana umowa międzynaro- dowa po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw stanowi część krajowego porządku praw- nego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Stosowania Konwencji Genewskiej z 7 listopada 1952 r. nie wyklu- czyło ustalenie zasad obrotu towarowego z zagranicą, w tym przedmiotów wolnych od cła, w ustawie z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (jednolity tekst: Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312). W myśl bowiem art. 3 tej ustawy: "Obrót towarowy z zagra- nicą jest dozwolony każdemu na równych prawach z zachowaniem warunków i ogra- niczeń określonych w przepisach prawa i umowach międzynarodowych". Ponadto według art. 4 ust. 1: "Przywóz towarów z zagranicy podlega cłu, z wyjątkami określo- nymi w przepisach prawa". Nie ma także podstaw do przyjęcia, że regulacja zawarta w art. 14 ust. 1 pkt 16 Prawa celnego objęła wszystkie elementy regulacji zawartej w art. II Genewskiej Konwencji Międzynarodowej z 7 listopada 1952 r.
Istotne jest zwłaszcza, co miał na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, unormo- wanie z art. II § 2 Konwencji, w którym określony został funkcjonalny sposób rozs- trzygania spornych przypadków - czy sprowadzony z zagranicy towar rzeczywiście należy do kategorii próbek określonych w art. II pkt 1 Konwencji. W takiej sytuacji organy celne: "mogą żądać, aby - dla uzyskania zwolnienia od cła przy imporcie zgodnie z paragrafem 1 niniejszego artykułu - próbki były pozbawione wartości użyt- kowej jako towar, czy to przez ostemplowanie, rozdarcie, dziurkowanie, czy w inny sposób, bez uiszczenia jednak ich wartości jako próbek wzorów."
Uprawnienie organów celnych, określone w art. II §2 Konwencji nie zostało przewidziane w przepisach ustawy Prawo celne. Z tego powodu należałoby przyj- mować restrykcyjny kierunek korzystania z tego uprawnienia, gdyż może ono koli- dować z ustawowo określonymi uprawnieniami podmiotów dokonujących obrotu to- warowego z zagranicą. Chodzi tu w pierwszym rzędzie o przedstawione w rewizji nadzwyczajnej przepisy Prawa celnego ale także o wskazane w zaskarżonym wy- roku NSA zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7 i 77 KPA, które mają zastosowanie w postępowaniu celnym (art. 1 ust. 2 Prawa celnego). W kon- kretnych okolicznościach sprawy może okazać się, że skorzystanie z uprawnienia przez organ celny, o którym jest mowa w Konwencji odpowiada celom postępowania ażeby stan faktyczny sprawy został dokładnie wyjaśniony z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Odnosić się to może w szczególności do sprawy, w której ze stanu towarów objętych wnioskiem o zwolnienie od cła nie wy- nika, że są to próbki wolne od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 16 Prawa celnego oraz art. II § 1 Konwencji Genewskiej z 1952 r. W takiej sytuacji zaniechanie sko- rzystania przez organ celny z uprawnienia określonego w art. II § 2 Konwencji i w konsekwencji nieuwzględnienia wniosku o zwolnienie od cła pozostawałyby w sprzeczności z powołanymi w zaskarżonym wyroku zasadami postępowania admi- nistracyjnego.
Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty wysunięte w rewizji nadzwyczajnej są niezasadne. Rewizja nadzwyczajna nie miała zatem usprawied- liwionych podstaw i podlegała oddaleniu (art. 393 12
KPC w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... Dz. U. Nr 43, poz. 189).
========================================