Uzasadnienie
Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe „T.-P.” s. c. Alina K. i Izabela P. do- konało w dniu 8 września 1998 r. zgłoszenia celnego [...], w celu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu tkaniny bielonej i barwionej (65% poliester – 35% bawełna), dołączając równocześnie do tego zgłoszenia rachunek z dnia 24 sierpnia 1998 r., w którym wartość 1 mb tkaniny określona została na 1 USD. Dyrektor Urzędu Celnego w P. przyjął powyższe zgłoszenie, jako odpowiadające wymaganiom formalnym wy- nikającym z art. 64 § 1 i § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz.U.
Nr 23, poz. 117 ze zm.), a następnie przystąpił do jego weryfikacji (art. 70 Kodeksu celnego), w wyniku której zakwestionował wiarygodność załączonego do tego zgło- szenia celnego rachunku w tej części, w jakiej dotyczył on ceny tkaniny, i w konse- 2 kwencji ustalił wartość celną towaru metodą zastępczą, zgodnie z art. 29 § 1 Kodek- su celnego. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 29 grudnia 1998 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję Urzędu Celnego w P., nie uwzględniając podniesionych przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe „T.-P.” s. c. w jego odwołaniu zarzu- tów, w tym także zarzutu, że organ pierwszej instancji nie uzasadnił przyczyny, z po- wodu której przedstawiony rachunek uznał za niewiarygodny.
Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 25 maja 2000 r. [...] oddalił skargę Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego „T.-P.” s. c. na powyższą decyzję Głównego Urzędu Ceł z dnia 29 grudnia 1998 r. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w szczególności, że: po pierwsze – w rozpoznawanej sprawie „organy celne obszernie i przekonywu- jąco uzasadniały podstawy zakwestionowania wiarygodności rachunku załączonego do zgłoszenia celnego”; oraz po drugie – ponieważ wartość transakcyjna towaru, sprowadzanego na polski obszar celny, nie odzwierciedlała rzeczywistej jego ceny (art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego), a wartości celnej tego towaru nie można było ustalić na podstawie art. 23 i art. 25 – art. 28 Kodeksu celnego, organ celny do- konał ustalenia jego wartości celnej zgodnie z art. 29 Kodeksu celnego, wyjaśniając w uzasadnieniu sposób, w jaki to uczynił.
Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną od powyż- szego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Po- znaniu z dnia 25 maja 2000 r. [...], w której zarzucił temu wyrokowi rażące narusze- nie: po pierwsze – art. 29 Kodeksu celnego, wobec uznania, że przepis ten może stanowić podstawę do ustalenia wartości celnej towaru w rozpoznawanej sprawie, w której „organy celne nie rozważyły możliwości zastosowania metod ustalania warto- ści celnej towaru w sposób przewidziany w art. 23 i 25 – 28 Kodeksu celnego”; po drugie – art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Admini- stracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), wobec oddalenia skargi „mimo istnienia oczywistych podstaw do jej uwzględnienia” na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o NSA, skoro „organy celne obu instancji nie wykazały, iż w konkretnej sprawie zaistniała konieczność ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o art. 29
Kodeksu celnego”. W konsekwencji, w rewizji nadzwyczajnej wniesiono na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA o zmianę zaskarżonego wyroku oraz uchylenie za- skarżonej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł oraz utrzymanej nią w mocy, po- przedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w P. [...]) w przedmiocie wymiaru 3 cła. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że: po pierwsze – „w dołączonych do niniejszej rewizji nadzwyczajnej aktach postępowania celnego nie ma nie tylko dokumentu, ale nawet stwierdzenia, że organy celne – w okolicznościach konkretnej sprawy – uznały za niemożliwe ustalenie wartości celnej towaru zgodnie z art. 23, bądź art. 25 – art. 28 Kodeksu celnego”; po drugie – „w pol- skim systemie prawnym istnieją właściwe instrumenty, których zastosowanie powin- no pozwalać na odpowiednią ochronę polskich producentów tkanin (...) instrumenty przewidziane w ustawie z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed przywozem na polski obszar celny towarów po cenach dumpingowych (Dz.U. Nr 157, poz. 1028)”;
oraz po trzecie – skoro w rozpoznawanej sprawie „biegły podtrzymując swoją wyce- nę importowanych tkanin zastrzega zarazem, że dokonana przez niego wycena nie może być uznana za podstawę do zakwestionowania cen deklarowanych przez im- porterów tkanin z tego powodu, że nie zostały uruchomione stosowne procedury słu- żące ochronie polskich producentów tkanin, to tym bardziej ani organy celne, ani
NSA, nie mając po temu dostatecznych podstaw – w dobie wolności gospodarczej – nie powinny podważać wiarygodności cen deklarowanych przez importerów tkanin w zgłoszeniach celnych z powołaniem się na faktury zakupu”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Rewizja nadzwyczajna jest zasadna. Zgodnie z dyspozycją art. 23 § 1 Kodek- su celnego „wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena fak- tycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny”, przy czym „ceną faktycznie zapłaconą lub należną jest całkowita kwota płat- ności dokonanej lub mającej zostać dokonaną przez kupującego wobec lub na ko- rzyść sprzedawcy. Płatność może zostać dokonana w formie przelewu pieniężnego lub za pomocą innych form zapłaty bezpośrednio lub pośrednio (art. 23 § 9 Kodeksu celnego). Jeżeli jednak organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionuje wiary- godność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które zostały dołączone do zgłoszenia celnego, wówczas wartość transak- cyjna nie może być przyjęta za wartość celną zgłoszonego do odprawy celnej towaru (art. 23 § 7 Kodeksu celnego). W takiej sytuacji, wartość celna towaru zgłoszonego do odprawy celnej ustalana jest przez organ celny wedle zasad określonych kolejno bądź w art. 25, bądź w art. 26, bądź w art. 27, bądź też w art. 28 Kodeksu celnego, a 4 dopiero w ostateczności, jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 23 i art. 25 – art. 28 Kodeksu celnego, jest ona ustalana na podstawie art. 29 Kodeksu celnego.
W rozpoznawanej sprawie, organy celne zakwestionowały wiarygodność wartości transakcyjnej towaru, wynikającej z faktury załączonej do zgłoszenia celne- go, z uwagi na rażąco niską cenę sprowadzonej przez Przedsiębiorstwo Produkcyj- no-Handlowe „T.-P.” s.c. Alina K. i Izabela P. z zagranicy tkaniny, w stosunku do jej rzeczywistej wartości rynkowej. Wzięły przy tym pod uwagę i to, że - w opinii orga- nów celnych – wiarygodności wartości celnej towaru, określonej w przedstawionej fakturze, nie potwierdzała również odbita na tej fakturze pieczęć Izby Handlowej w
H., bowiem odnosiła się ona „wyłącznie do potwierdzenia autentyczności podpisu na fakturze”, którego organy celne nie kwestionowały. W tej sytuacji, organy celne do- konały ustalenia wartości celnej towaru zgłoszonego do odprawy celnej przez Przed- siębiorstwo Produkcyjno-Handlowe „T.-P.” na podstawie art. 29 Kodeksu celnego, ale uczyniły to w sposób oczywiście niezgodny z wymaganiami tego przepisu ustawy, bowiem uprzednio nie wykazały, że wartość celna tego towaru nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 25 – art. 28 Kodeksu celnego. Oznacza to, że trafny jest podniesiony w rewizji nadzwyczajnej zarzut rażącego naruszenia art. 29
Kodeksu celnego, czego nie wziął pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, wyda- jąc zaskarżony wyrok.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39313 § 1 KPC w związku z art.10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i
Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz.189 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
========================================