Uzasadnienie
Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w L. decyzją z dnia 9 września 1999 r. [...], wydaną po kontroli prawidłowości rozliczeń z budżetem, określił Witoldowi C. za 1995 r. podatek dochodowy od osób fizycznych, zaległość w tym podatku oraz odsetki od zaległości wyliczone na dzień 31 sierpnia 1999 r. Wy- mieniona decyzja został tego samego dnia doręczona podatnikowi na ręce Tomasza
D. - jego pełnomocnika z Kancelarii Adwokackiej przy ul. C. w L., co zostało potwier- dzone na oryginale i kopii decyzji datą oraz podpisem pracownika Kancelarii. Na- stępnie postanowieniem z dnia 13 września 1999 r, doręczonym w ten sam sposób, została sprostowana omyłka w decyzji podatkowej przez zastąpienie wyrazów T. 2
Urząd Skarbowy wyrazami P. Urząd Skarbowy. Pełnomocnik podatnika adwokat
Tomasz D. odwołał się od przedmiotowej decyzji w dniu 24 września 1999 r., o czym świadczy data stempla pocztowego na kopercie, w której przesłano odwołanie.
Izba Skarbowa w L. po otrzymaniu akt sprawy stwierdziła, że odwołanie zo- stało wniesione z uchybieniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), gdyż bieg tego terminu rozpoczął się w dniu 10 i zakończył w dniu 23 wrześ- nia 1999 r. Wobec tego Izba Skarbowa w L. postanowieniem z dnia 26 listopada 1999 r. [...] pozostawiła odwołanie bez rozpoznania jako wniesione po upływie termi- nu na dokonanie tej czynności, podnosząc w uzasadnieniu, że strona nie zgłosiła też wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.
Pismem datowanym 1 grudnia 1999 r. i tego samego dnia złożonym w Urzę- dzie Kontroli Skarbowej w L. adwokat Tomasz D. zwrócił się do Inspektora Kontroli
Skarbowej Marka W. o wyrażenie pisemnego stanowiska w sprawie terminu dorę- czenia decyzji podatkowej, argumentując, że w jego ocenie decyzja ta została fak- tycznie doręczona w dniu 10 września 1999 r. Inspektor Kontroli Skarbowej w dniu 6 grudnia 1999 r. wyjaśnił pełnomocnikowi, że decyzja podatkowa została doręczona w dniu 9 września 1999 r. w jego Kancelarii Adwokackiej, co dokumentuje odcisk pie- częci, a wszelkie terminy w sprawach Witolda C. były szczególnie dokładnie prze- strzegane ze względu na długotrwałość postępowania i liczne skargi podatnika. Pis- ma adwokata Tomasza D. i Inspektora Kontroli Skarbowej zostały w dniu 7 grudnia 1999 r. przedstawione Izbie Skarbowej.
Skargę wniesioną przez podatnika uwzględnił Naczelny Sąd Administracyjny-
Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie i wyrokiem z dnia 2 czerwca 2000 r. [...] uchylił za- skarżone postanowienie. Przedmiotowe postanowienie zostało zdaniem Sądu wyda- ne z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na jego treść. Organy podatkowe powinny zwłaszcza wyjaśnić dokładnie okoliczności, w ja- kich nastąpiło doręczenie decyzji, a następnie z uwzględnieniem materiałów znajdu- jących się już w aktach podatkowych ocenić jego całokształt z zachowaniem art. 191 i 192 Ordynacji podatkowej.
Powyższy wyrok Minister Sprawiedliwości zaskarżył rewizją nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 122, 180, 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej i z powołaniem się 3 na art. 57 ust. 2 ustawy o NSA wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i odda- lenie skargi. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej twierdzi się, że organy skarbowe starannie i dokładnie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające co do zachowania terminu dla wniesienia odwołania od decyzji podatkowej. Pełnomocnikiem podatnika był adwokat, a więc osoba profesjonalnie trudniąca się sporządzaniem i wnoszeniem środków odwoławczych, świadoma znaczenia terminu do wniesienia odwołania i skutków jego uchybienia. Twierdzeniom NSA o dopuszczalności przyjęcia w świetle zasad życiowego doświadczenia możliwości uchybienia w pracy kancelarii polegają- cego na posługiwaniu się fałszywą datą, przeczy dokument w postaci podpisanego przez pełnomocnika odwołania od decyzji z użyciem sformułowania: „zaskarżam w całości decyzję organu kontroli skarbowej z dnia 9 września 1999 r. doręczoną mi jako pełnomocnikowi w tym samym dniu”. Tymczasem od daty doręczenia decyzji do sporządzenia odwołania upłynęło wystarczająco dużo czasu, aby pełnomocnik mógł się zorientować o wadliwej dacie pieczęci przystawionej przez pracownika na otrzymanej decyzji. Kwestionowanie daty otrzymania decyzji rozpoczęło się zresztą dopiero po otrzymaniu przez pełnomocnika postanowienia informującego go o uchy- bieniu terminowi do wniesienia odwołania. Wtedy w piśmie do Inspektora Kontroli
Skarbowej pełnomocnik podatnika po raz pierwszy sugerował, że wskutek nieprze- stawienia datownika na pieczęci wpływu przesyłki została ona ostemplowana błędną datą. Pomimo otrzymania od Inspektora Kontroli Skarbowej odpowiedzi nie pozosta- wiającej wątpliwości co do faktycznej daty doręczenia przedmiotowej decyzji, a tym samym wniesienia odwołania po terminie, pełnomocnik podatnika wniósł skargę do
NSA. Nieuzasadnione są więc zarzuty NSA, że przy wydaniu zaskarżonego posta- nowienia organy podatkowe naruszyły takie przepisy postępowania, jak art. 122 i 187 §1 Ordynacji podatkowej. Faktyczna data doręczenia przedmiotowej decyzji podat- kowej została wyjaśniona w sposób nie budzący wątpliwości, więc dokonywanie dodatkowych ustaleń w tej kwestii jest zbędne. Organy podatkowe zgodnie z 191
Ordynacji podatkowej oceniły całokształt materiału dowodowego zebranego w tej sprawie z uwzględnieniem terminowości i skuteczności doręczenia decyzji, natomiast
NSA „skoncentrował się jedynie na kwestiach samego doręczenia (pora dnia, kto, kiedy i w jakich okolicznościach) w istocie rażąco naruszył powołany przepis”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Rewizja nadzwyczajna jest bezzasadna. Dla uwzględnienia tego szczególne- go środka zaskarżenia nie wystarczy bowiem „zwykłe” naruszenie prawa. Zgodnie z art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) konstrukcyjną przesłanką rewizji nadzwyczajnej jest postawienie zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu rażącego naruszenia prawa lub inte- resu Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotowa rewizja nadzwyczajna nawet nie pró- buje sugerować dopuszczenia się przez NSA w niniejszej sprawie naruszenia intere- su RP. Co prawda wnoszący rewizję nadzwyczajną twierdzi o istnieniu drugiej, alter- natywnej przesłanki tego środka, a więc „rażącego” naruszenia prawa, lecz twierdze- nie to jest umotywowane nieprzekonywająco, a nawet niekonsekwentnie. W końco- wej części uzasadnienia rewizji nadzwyczajnej napisano, że organy podatkowe oce- niając w zgodzie z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa całokształt materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, z uwzględnie- niem terminowości i skuteczności doręczenia decyzji, ustaliły w sposób nie budzący żadnych wątpliwości faktyczną datę tego doręczenia, podczas gdy NSA „koncentro- wał się jedynie na kwestiach samego doręczenia (pora dnia, kto, kiedy i w jakich okolicznościach)”. Innymi słowy, data doręczenia decyzji oceniana w całokształcie materiału dowodowego nie budzi pod względem skuteczności i terminowości żad- nych zastrzeżeń, a tymczasem NSA chce, aby organ podatkowy ustosunkowywał się do szczegółowych kwestii dotyczących samego doręczenia. Gdyby jednak wyja- śnienie pełnomocnikowi strony - zgodnie z oczekiwaniami NSA - „okoliczności, w jakich nastąpiło doręczenie tej decyzji, w szczególności czy wydanie decyzji do dorę- czenia zostało odnotowane w dokumentacji organu pierwszej instancji, w jakiej porze dnia i kto dokonał tego doręczenia, komu decyzję wydano, kiedy, kto i w jakich oko- licznościach ujawnił błędne (?) potwierdzenie daty doręczenia decyzji” mogło i miało podważyć ogólne ustalenia co do „skuteczności i terminowości doręczenia” spornej decyzji, to ustaleń tych nie wolno by oceniać jako zgodnych z zasadą dążenia orga- nów podatkowych do ustalenia prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej), czy też zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej), względnie trzeba by się wycofać z tezy głoszonej w rewizji nadzwy- czajnej, że naruszenia tych przepisów dopuścił się NSA, a tym bardziej że narusze- nie to miało rażący charakter. Tymczasem uchylenie rozstrzygnięcia organu podat- kowego w celu poczynienia dodatkowych ustaleń co do faktycznej daty doręczenia spornej decyzji nie może być kwalifikowane jako „rażące” naruszenie przepisów Or- 5 dynacji podatkowej. W tej sytuacji zbędne są ewentualne rozważania, czy zaskarżo- ne orzeczenie jest dotknięte „zwykłą” bezprawnością.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312
KPC w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i
Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.)orzekł jak w sentencji.
========================================