Uzasadnienie
Minister Sprawiedliwości w rewizji nadzwyczajnej od postanowienia Naczelnego
Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 18 listopada 1996 r. [...] odrzucającego skargę Jana K. na postanowienie Izby Skarbowej w J.G. z dnia 31 lipca 1996 r. [...] utrzymujące w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w
J.G. z dnia 20 maja 1996 r. [...] odmawiające zwolnienia spod egzekucji samochodu marki Honda Civic [...], zarzucił zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.
U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) i wniósł o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu we
Wrocławiu do ponownego rozpoznania.
W ocenie Ministra Sprawiedliwości przepis art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o NSA w sposób jednoznaczny określa właściwość Sądu w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przepis ten nie przewiduje jakichkolwiek wyłączeń przedmiotowych lub podmiotowych.
Natomiast przepis art. 40 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje, że osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostały uwzględnione, służy prawo żądania w trybie Kodeksu postępowania cywilnego zwolnienia ich od egzekucji administracyjnej.
Istotne różnice między skargą do NSA i pozwem, a także różnice między rozs- trzygnięciami uwzględniającymi skargę i powództwo wskazują, że nie ma kolizji pomię- dzy wyżej wymienionymi przepisami, bowiem przepisy te regulują zupełnie odmienne instytucje prawne. W związku z tym zbędne są rozważania Sądu w kwestii derogacji art. 42 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez przepisy ustawy o
NSA. Należy przyjąć, że ustawodawca pozostawił stronie wybór środka prawnego (skargi, pozwu) w postępowaniu sądowym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o
Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) sąd administra- cyjny orzeka w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyj- nym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z wykładni językowej powyższego przepisu oraz przepisu art. 40 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.) stanowiącego, że na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie odmowy wyłą- czenia rzeczy lub prawa majątkowego służy zażalenie wynika, że sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznawania skarg na takie postanowienia. Nie sprzeciwia się temu przepis art. 40 § 2 tej ustawy zgodnie z którym osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione, służy prawo żądania w trybie Kodeksu postępowania cywilnego ich zwolnienia od egzekucji administracyjnej. Nie ma bowiem sprzeczności między przepisem art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie
Administracyjnym ustanawiającym właściwość sądu w sprawach skarg na ostateczne postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, a przepisem art. 40 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidującym uprawnienie osoby trzeciej do wystąpienia z powództwem przeciwegzekucyjnym do sądu powszechnego.
Przepis art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ustanawiając właściwość sądu administracyjnego w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie, nie zezwala bowiem na zastosowanie w odniesieniu do tych skarg przepisu art. 19 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którym sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawach należących do właściwości innych sądów. Wprawdzie przepis art. 40 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w adminstracji ustanawia niewątpliwie właściwość sądu powszechnego do rozpoznania określonego w tym przepisie żądania, jednakże nie jest to sprawa skargi na ostateczne postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, która podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Jak bowiem trafnie stwierdził Minister Sprawiedliwości przepis art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i przepis art. 40 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulują dwie odmienne instytucje prawne. W postępowaniu przed sądem powszechnym o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji osoba trzecia może podnosić wszelkie okoliczności faktyczne lub prawne, które uzasadniają powództwo. W razie uwzględnienia powództwa wytoczo- nego na podstawie art. 40 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji sąd wydaje orzeczenie konstytutywne o zwolnieniu od egzekucji zajętego przedmiotu.
Zwolnienie to sprowadza się do ustanowienia przez sąd zakazu prowadzenia konkret- nej egzekucji do przedmiotu, którego wyłączenie powód uzyskał oraz uchylenia skutków procesowych zajęcia. Sąd administracyjny rozpoznając skargę na ostateczne postanowienie o odmowie wyłączenia spod egzekucji administracyjnej zajętej rzeczy lub prawa ocenia jedynie zgodność z prawem tego rozstrzygnięcia, a w przypadku uwzględnienia skargi nie wydaje orzeczenia o zwolnieniu przedmiotu lub prawa od egzekucji, lecz jedno z przewidzianych w art. 22 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie
Administracyjnym orzeczeń typu kasacyjnego.
W konkluzji należy stwierdzić, że ustawodawca pozostawił osobie trzeciej wybór między skargą na ostateczne postanowienie o odmowie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji administracyjnej a powództwem o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji w trybie art. 842 Kodeksu postępowania cywilnego.
Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
========================================