Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 lipca 2011 r. Sąd Okręgowy, działający jako sąd drugiej instancji odrzucił, skargę kasacyjną dłużnika A. B. od postanowienia tegoż Sądu z dnia 8 grudnia 2010 r., którym oddalił zażalenie dłużnika od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 6 października 2008 r. (odrzucające zażalenie dłużnika na zarządzenie Przewodniczącego w przedmiocie zwrotu wniosku dłużnika o wyłączenie sędziego).
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 3981 k.p.c. skarga kasacyjna przysługuje w sprawach, w których sąd drugiej instancji wydał prawomocne orzeczenie merytoryczne lub postanowienie o odrzuceniu pozwu albo umorzeniu postępowania. Tymczasem zaskarżone postanowienie nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, ani też nie jest postanowieniem odrzucającym pozew albo umarzającym postępowanie.
Ponadto zwrócił uwagę, iż, stosownie do art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. W przedmiotowej sprawie zaś dłużnik osobiście sporządził skargę kasacyjną.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał przepis art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
W zażaleniu wniesionym przez profesjonalnego pełnomocnika, dłużnik domaga się uchylenia postanowienia z dnia 20 lipca 2011 r. i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania z zasądzeniem kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zarzucił naruszenie: art. 126 § 1 k.p.c. w zw. z art. 394 § 3 k.p.c. art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 3986 § 2 k.p.c. poprzez sprzeczne z interesem strony zakwalifikowanie wniesionego pisma jako skargi kasacyjnej i w konsekwencji nieuzasadnione odrzucenie środka odwoławczego dłużnika; art. 130 § 5 k.p.c. poprzez jego zastosowanie; art. 871 § 1 k.p.c. poprzez niezasadne przyjęcie, że brak podpisu profesjonalnego pełnomocnika na środku odwoławczym skierowanym do Sądu Najwyższego ma charakter braku nieusuwalnego.
Sąd Najwyższy zważył co następuje
Odrzucony środek odwoławczy dłużnika zatytułowany przez niego jako „skarga kasacyjna i zażalenie”, a potraktowany przez Sąd drugiej instancji jako skarga kasacyjna, został sporządzony z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c. W związku z tym taki środek odwoławczy niezależnie od nazwy, którą mu nadała strona pozbawiona zdolności postulacyjnej podlegał odrzuceniu. Stosownie do powołanego przepisu, w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów i radców prawnych, co oznacza, iż skarga kasacyjna czy też zażalenie powinny być sporządzone i podpisane przez profesjonalnego pełnomocnika, chyba że strona jest osobą mającą kwalifikacje wskazane w § 2 tegoż artykułu. Konsekwencją braku zdolności postulacyjnej strony jest niedopuszczalność środka odwoławczego skierowanego przez nią osobiście do Sądu Najwyższego, skutkującą odrzuceniem go bez wzywania o jego uzupełnienie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2012 r., V CZ 132/11, nie publ. i z dnia 21 września 2011 r. I CZ 59/11 nie publ.).
Po drugie, wniesiony przez dłużnika środek odwoławczy podlegał odrzuceniu nie tylko na podstawie wskazanej przez Sąd drugiej instancji, tj. art. 3981 § 1 k.p.c., ale także ze względu na treść art. 3941 § 2 k.p.c. Mianowicie, postanowienie, którego dotyczył ten środek było wydane w wyniku kontroli instancyjnej, a w dodatku nie było orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie, jak również ze względu na przedmiot sprawy zażalenie nie było dopuszczalne, skoro w tego rodzaju sprawach (skarga na czynność komornika) skarga kasacyjna jest niedopuszczalna.
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielnej dłużnikowi z urzędu w postępowaniu zażaleniowym orzeczono w oparciu o przepisy § 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 1pkt 8 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz.1349 z poz. zm.).