Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację powódki A. K. wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 5 grudnia 2008 r.
Powódka jest następcą prawnym zmarłej E. K. (córki) i wstąpiła do procesu przeciwko obu pozwanym. Odrzucenie apelacji nastąpiło z powodu braku wniesienia odpowiedniej opłaty od tego środka odwoławczego przy uwzględnieniu postanowień art. 1302 § 3 k.p.c. i art. 370 k.p.c. Sąd bowiem odrzuca apelację bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli apelację wnosi m.in. radca prawny i podlega ona opłacie stosunkowej, obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia.
W zażaleniu na postanowienie z dnia 15 kwietnia 2009 r. powódka wnosiła o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia stwierdzono, że powódka uiściła opłatę podstawową od apelacji i była przekonana, iż ma przymiot strony zwolnionej od kosztów, ponieważ z takiego zwolnienia korzystała jej poprzedniczka prawna w procesie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Poprzedniczka prawna powódki A. K. była zwolniona w całości od kosztów sądowych (postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 19 września 2005 r., k. 77 akt).
Trafnie Sąd Apelacyjny przyjął, że udzielenie zwolnienia od kosztów sądowych nie rozciąga się na następców prawnych (spadkobierców) strony, którzy po śmierci strony (zwolnionej od kosztów sądowych) wstępują do procesu na jej miejsce.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest ściśle związana z określoną osobą (osobą fizyczną), której sąd przyznał takie zwolnienie. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi bowiem zawsze efekt badania sytuacji majątkowej i osobistej określonej osoby (art. 101 i 102 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. nr 167 poz. 1398 ze zm.). Ten sam status procesowy spadkodawczyni i jej następczyni prawnej (powódki) w procesie odszkodowawczym nie przesądza o tym, że zwolnienie przyznane poprzednikowi prawnemu odnosi się także do następcy prawnego wstępującego do procesu.
Następca prawny powinien samodzielnie ubiegać się o zwolnienie go od kosztów 3 sądowych na podstawie art. 101 i 102 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. Z ustaleń Sądu Apelacyjnego wynika to, że powódka A. K. nie wystąpiła z odpowiednim wnioskiem o zwolnienie jej od kosztów sądowych, a wniosła jedynie opłatę podstawową (art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.). W tej sytuacji Sąd Apelacyjny miał uzasadnione podstawy do odrzucenia niewłaściwie opłaconej apelacji (art. 373 k.p.c. w zw. z art. 1302 § 3 k.p.c.).
Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako nieuzasadnione (art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.). O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono przy uwzględnieniu art. 102 k.p.c.