Uzasadnienie
W toku postępowania przygotowawczego poddano S. Z. badaniom przez dwóch biegłych lekarzy psychiatrów, którzy zaopiniowali, że działał on w warunkach ograniczonej w stopniu znacznym poczytalności (k. 44-45). W tej sytuacji prokurator wydał postanowienie o wszczęciu śledztwa (k. 54) i po jego zamknięciu (k. 59) skierował do sądu właściwego akt oskarżenia, wnioskując o rozpoznanie sprawy w postępowaniu zwyczajnym (k. 62-63). Sąd Rejonowy, po rozpoznaniu w składzie jednoosobowym w trybie zwyczajnym sprawy, wydał w dniu 31 października 2011 r. wyrok, którym skazał S. Z. na dwie jednostkowe kary grzywny za przestępstwa popełnione w dniu 7 lipca 2011 r. określone w art. 224 § 2 k.k. w zb. z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i w art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. oraz orzekł karę łączną grzywny w ilości 150 stawek dziennych, każda w wysokości 10 zł (k. 78
- – 79). Sąd Okręgowy, po rozpoznaniu jednoosobowo w dniu 27 lutego 2012 r. apelacji obrońcy, utrzymał w mocy pierwszoinstancyjny wyrok, uznając złożony środek odwoławczy za oczywiście bezzasadny (k. 96-97).
Kasację od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego wniósł obrońca.
Podnosząc zarzut nienależytej obsady sądu drugiej instancji (art. 439 §1 pkt 2 k.p.k.), polegającej na rozpoznaniu sprawy w składzie jednego sędziego, mimo że art. 29 § 1 k.p.k. obligował tenże sąd do orzekania w składzie trzech sędziów, zażądał uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu apelacyjnym.
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej poparł w całej rozciągłości stanowisko skarżącego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja zasługiwała na uwzględnienie w całości na posiedzeniu bez udziału stron z racji swej oczywistej zasadności (art. 535 § 5 k.p.k.).
Zgodnie z art. 29 § 1 k.p.k. skład trzech sędziów jest podstawowym składem orzekającym na rozprawie apelacyjnej. Odstępstwo od tej zasady zawarte jest w art. 476 § 2 k.p.k., który daje możliwość orzekania jednoosobowego w postępowaniu odwoławczym, o ile prezes sądu okręgowego tak zarządził. Zarządzenie takie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy sąd rejonowy wydał jednoosobowo wyrok, orzekając w postępowaniu uproszczonym. Skład jednoosobowy nie wchodzi zatem w grę, gdy pierwszoinstancyjne postępowanie toczyło się w trybie zwyczajnym – choć, zgodnie z art. 28 § 1 k.p.k., w składzie jednego sędziego (zob. uchwała 7 s. SN z 27 października 2005 r., I KZP 38/05, OSNKW 2005, z. 11, poz. 103, będąca zasadą 3 prawną). Jednoosobowe rozpoznanie przez sąd okręgowy apelacji, w sytuacji gdy postępowanie pierwszoinstancyjne przed sądem rejonowym toczyło się w trybie zwyczajnym, należy traktować jako nienależytą obsadę sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
W niniejszej sprawie taki bezwzględny powód odwoławczy miał miejsce, skoro Sąd Okręgowy rozpoznał sprawę jednoosobowo, mimo że przed sądem a quo toczyła się ona – co pozostaje ewidentne i niesporne – w trybie zwyczajnym.
W konsekwencji Sąd Najwyższy w odniesieniu do wyroku sądu odwoławczego wydał rozstrzygniecie kasatoryjne (art. 537 § 2 k.p.k.). Wysokość wynagrodzenia dla obrońcy z urzędu za sporządzenie i wniesienie kasacji ustalono zgodnie z § 14 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Zwrot opłaty kasacyjnej orzeczono po myśli art. 527 § 4 k.p.k.