Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny w Katowicach odrzucił kasację powoda od wyroku z dnia 22 maja 2002 r., stwierdzając, że skarżący nie przytoczył okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie.
W zażaleniu skarżący powołał się na to, że w kasacji „zarzucił wyrokowi Sądu Apelacyjnego naruszenie prawa materialnego polegającego na dokonaniu błędnej wykładni art. 58 § 2 k.c. oraz (na) niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu.
Formując te zarzuty oraz uzasadniając je skarżący wykazał przez to, że są to okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji”. Dlatego wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...)
Twierdzenia zawarte w zażaleniu wskazują na błędne rozumienie wymagań zawartych w art. 3933 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. Skarżący starał się wykazać, że z przytoczonych w kasacji podstaw wynikają okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji, nie dostrzegał jednak odmiennej funkcji podstaw kasacji i okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie, ocenianych nie z punktu widzenia strony niezadowolonej z orzeczenia, lecz z punktu widzenia zadań i roli Sądu Najwyższego, ukierunkowanych na ujednolicanie wykładni i stosowania prawa, a także wyjaśnianie przepisów budzących poważne wątpliwości w praktyce sądowej i rozstrzyganie przedstawionych zagadnień prawnych. W uchwale połączonych Izb Cywilnej oraz Administracyjnej Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 2002 r., III CZP 72/02 (OSNC 2003, nr 7-8, poz. 92) stwierdzono, że do okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji należą również oczywiste naruszenie prawa lub nieważność postępowania.
Nie znaczy to jednak, że w przypadkach określonych w art. 393 § 2 k.p.c. skarżący zwolnieni są od przedstawienia i wykazania tych przyczyn kasacji. Z przytoczonej uchwały wynika, że ustawodawca uznaje za doniosłe zadania Sądu Najwyższego związane z przypadkami określonymi w art. 393 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., jak i zadania polegające na eliminacji w dostępnych granicach orzeczeń wydanych w wyniku oczywistego naruszenia prawa lub nieważności postępowania. Ustalanie istnienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji następuje na posiedzeniu wyznaczonym specjalnie w tym celu (art. 3937 § 1 k.p.c.), podczas którego – już tylko ze względu na odmienny skład (por. art. 3938 k.p.c.) – niedopuszczalna jest merytoryczna ocena podstaw kasacji.
Jeżeli zatem skarżący twierdzi, że z analizy przytoczonych przez niego podstaw kasacji i ich uzasadnienia wynika, że istnieją okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji wymienione w art. 393 § 2 k.p.c., to twierdzenie takie nie może odnieść skutku z dwóch powodów. Po pierwsze, żąda uznania, że wniesiona przez niego kasacja zawiera składnik wymieniony w art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c., mimo że okoliczności tych nie sformułował i nie uzasadnił, i po drugie wymaga, aby Sąd Najwyższy z naruszeniem kompetencji oraz przepisów o składzie przeprowadzał analizę podstaw kasacji, które wraz z wnioskami dotyczą rozstrzygnięcia merytorycznego, gdy tymczasem "przedsąd" polega na weryfikacji przesłanek wymienionych w art. 393 § 1 i 2 k.p.c., usprawiedliwiających potrzebę rozpoznania sprawy w instancji kasacyjnej. (...)
Stosowanie przez skarżących przepisów art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. w związku z art. 393 § 2 k.p.c. może stwarzać sytuacje skłaniające ku uproszczeniom, polegającym na zaniechaniu zbędnego powtarzania tej samej argumentacji, gdyby podstawą i okolicznością uzasadniającą rozpoznanie kasacji była nieważność postępowania. Nawet w takim wypadku kasacja sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika powinna zawierać jednoznaczne wskazanie, że w ten sposób spełnia różnorodne w istocie wymagania zawarte w art. 3933 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. Jednak w razie upatrywania okoliczności uzasadniającej rozpoznanie kasacji w oczywistym naruszeniu prawa różnice między jednym a drugim elementem kasacji stają się wyraźniejsze. O ile bowiem dla uwzględnienia kasacji wystarczy wykazanie usprawiedliwionej podstawy, np. przez wykazanie, że zaskarżone orzeczenie narusza prawo materialne w sposób określony w art. 3931 pkt 1 k.p.c., o tyle dla jej przyjęcia do rozpoznania, istotne jest wykazanie kwalifikowanej postaci tego naruszenia, polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej.
Kasacja wniesiona w imieniu powoda nie spełniała opisanych wymagań i dlatego Sąd Apelacyjny, zgodnie z art. 3935 k.p.c., był obowiązany do jej odrzucenia.
Uznając, że zażalenie jest bezzasadne Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 39318 § 1 i 3 w związku z art. 397 § 2 i art. 385 k.p.c.).