Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok
Sądu Okręgowego i oddalił powództwo, nie obciążając powodów kosztami procesu za obie instancje.
Nieobciążenie powodów w całości kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd Apelacyjny uzasadnił ich wadliwą oceną prawną skuteczności dochodzonego roszczenia oraz zmniejszeniem możliwości zarobkowych wskutek zajęcia komorniczego sprzętu rolniczego.
W zażaleniu pozwany wniósł o zmianę orzeczenia o kosztach procesu i zasądzenie na jego rzecz od powodów kwoty 10.865 zł z tego tytułu za obie instancje. Domagał się również zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego.
Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 98 i 102 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Zastosowanie art. 102 k.p.c. następuje „w wypadkach szczególnie uzasadnionych”, pozwalających na odstąpienie od podstawowej zasady orzekania o kosztach procesu, a mianowicie zasady odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 98 § 1 k.p.c.). Przy zastosowaniu art. 102 k.p.c. mogą być brane pod uwagę okoliczności dotyczące charakteru sprawy oraz odnoszące się do stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. Do tych okoliczności Sąd Apelacyjny się odniósł, ale w sposób niewystarczający.
Zastrzeżenia budzi uwzględnienie na korzyść powodów ich błędnej oceny prawnej roszczenia (bezzasadnego roszczenia) i to przy bezspornych zasadniczo okolicznościach faktycznych. Rozpoznawana sprawa nie miała przy tym charakteru „uprzywilejowanego” pod względem podmiotowym i przedmiotowym, jej podłożem było bowiem prowadzenie przez powodów dużej rolniczej działalności gospodarczej.
Sąd odnotował zmniejszenie się dochodów powodów w wyniku zajęcia komorniczego, ale to stwierdzenie nie daje się miarodajnie zweryfikować w sytuacji, w której powodowie są właścicielami dużego gospodarstwa rolnego o powierzchni 3 130 ha. Sąd Apelacyjny nie odniósł się ponadto do treści postanowienia Sądu
Okręgowego z dnia 4 grudnia 2009 r., uwzględniającego częściowo wniosek powodów o zwolnienie od kosztów sądowych, i do motywów tego rozstrzygnięcia.
Na tym tle powstają wątpliwości również co do całkowitego nieobciążenia powodów kosztami za obie instancje.
W przedstawionej sytuacji, bez pogłębionego stanowiska Sądu
Apelacyjnego, utrudniona jest kontrola instancyjna zaskarżonego postanowienia.
Należało zatem orzec jak w sentencji (art. 39815 § 1 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 108 § 2 k.p.c.).