Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 listopada 2014 r., Sąd Rejonowy w S. uznał oskarżonego
A. M. za winnego tego, że w dniu 09.02.2012 r. w O., prowadząc działalność gospodarczą w postaci Przedsiębiorstwa „H.” A. M. w S., poprzez podanie pracownikowi Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w O. P. M. nieprawdziwej informacji podstępnie wprowadził go w błąd, iż w okresie od 02.02.2012 r. do 04.02.2012 r. Przedsiębiorstwo „H.” A. M. w S. korzystało z kaplicy cmentarnej w O., wyłudzając w ten sposób poświadczenie nieprawdy w fakturze
VAT […] z dnia 09.02.2012 r. na kwotę 250,04 zł, wystawionej przez uprawnionego do tego pracownika Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w O., iż na terenie kaplicy cmentarnej w O. w dniach 02-04.02.2012 r. przechowywane było ciało zmarłej B. T., podczas gdy ciało zmarłej nigdy nie było przewiezione na teren nieruchomości administrowanej przez ten ZGKiM w O., tj. czynu z art. 272 k.k.
Sąd Okręgowy w K. orzeczeniem z dnia 2 marca 2015 r., uwzględniając podniesiony w apelacji złożonej przez obrońcę oskarżonego zarzut obrazy prawa materialnego – art. 272 k.k. – zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnił
A.M. od popełnienia zarzucanego mu czynu.
Od tego orzeczenia kasację na niekorzyść oskarżonego wniósł Prokurator
Okręgowy w K. W skardze tej podniósł następujące zarzuty:
- rażącej obrazy przepisów prawa materialnego - art. 272 k.k. – mającej istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegającej na niesłusznym uznaniu, że wprowadzenie w błąd Kierownika Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w O. P. M. przez oskarżonego nie miało charakteru podstępnego, gdyż polegało jedynie na podaniu nieprawdziwej ustnej informacji, podczas gdy oskarżony w trakcie składania nieprawdziwego oświadczenia w/w Kierownikowi powoływał się na wiedzę posiadaną przez K. T., z którym uprzednio uzgodnił treść informacji, jaką miał przekazać K. T. by uwiarygodnić nieprawdziwą okoliczność wskazywaną przez oskarżonego, co świadczy jednoznacznie o podejmowaniu przez oskarżonego innych, podstępnych działań mających na celu potwierdzenie fikcji co do miejsca przechowywania zwłok, którym to zachowaniem, prawidłowo ocenionym w 3 powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, należy przypisać znamię podstępności, co skutkowało wyczerpaniem przez oskarżonego znamion czynu z art. 272 k.k.,
- rażącej obrazy przepisów prawa procesowego - art.413 § 2 pkt 1 k.p.k. - mającej istotny wpływ na treść orzeczenia, polegającej na błędnym przyjęciu, że opis czynu przypisany oskarżonemu A. M. nie zawiera wszystkich ustawowych znamion przestępstwa z art.272 k.k., gdyż w opisie tym nie wskazano na czym polegało „podstępne wprowadzenie w błąd” przez oskarżonego, zaś samo „podanie nieprawdziwej informacji” w formie ustnego oświadczenia - jak przyjęto w opisie czynu w wyroku skazującym, znamion z art.272 k.k. nie wyczerpuje, podczas gdy opis przyjęty w wyroku skazującym Sądu Rejonowego w S. z dnia 5 listopada 2014 roku, sygn. […] jest kompletny i zawiera wszystkie niezbędne elementy znamionujące przestępstwo z art.272 kk.
Podnosząc te zarzuty prokurator wniósł o uchylenie wyroku Sądu
Okręgowego w K. z dnia 2 marca 2015 roku, sygn. akt […] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
W pisemnej odpowiedzi na tę kasację obrońca A. M. wniósł o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Kasacja jest zasadna - i to w zakresie obu podniesionych w niej zarzutów.
Na wstępie wskazać należy na niekonsekwencję w postąpieniu Sądu
Okręgowego, który uniewinniając sprawcę czynu głównego – A. M. - z uwagi na brak w jego czynie wszystkich znamion przestępstwa z art. 272 k.p.k., wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 435 k.p.k. nie zmienił orzeczenia na korzyść w odniesieniu do pomocnika do tego czynu – K. T., wobec którego Sąd I instancji warunkowo umorzył postępowanie (patrz pkt V wyroku Sądu Rejonowego w S.).
W odniesieniu do zarzutów kasacyjnych stwierdzić należy, że w niekwestionowanych przez Sąd odwoławczy ustaleniach stanu faktycznego, których dokonał Sąd a quo, nie sposób przyjąć, jakoby zachowanie zarzucane A. M. nie wyczerpywało znamion przestępstwa z art. 272 k.k., z uwagi na brak w działaniu tegoż oskarżonego cech podstępności. Wszak z ustaleń tych wynika, że zanim oskarżony udał się po poświadczającą nieprawdę fakturę, dzień wcześniej podjął działania, które miały mu zapewnić powodzenie zamierzonego celu. Polegały 4 one na nakłonieniu pracownika Zakładu Gospodarki Komunalnej w O. – K. T. – do potwierdzenia przed kierownikiem tego przedsiębiorstwa faktu przechowywania zwłok w kaplicy cmentarnej w dniach 2 – 4 lutego 2012 r. Gdy K. T. wyraził zgodę na powyższe, dopiero wtedy A. M. udał się po przedmiotową fakturę, a w rozmowie z osobą upoważnioną do jej wystawienia powołał się na możliwość potwierdzenia faktu korzystania z kaplicy przez wyżej wymienionego pracownika. Tego typu zachowanie, wbrew temu, co przyjął Sąd Okręgowy, nie może być uznane wyłącznie jako,,podanie nieprawdziwej informacji”, skutkujące dekompletacją znamion występku z art. 272 k.k. Zważyć też należy, że podane na poparcie zajętego stanowiska judykaty, które Sąd II instancji przytoczył cytując wyrwane z kontekstu indywidualnych spraw tezy, nie są adekwatne do ustaleń faktycznych dokonanych w niniejszej sprawie.
Nie sposób podzielić również zapatrywania Sądu Okręgowego, jakoby w procesie subsumpcji podstawowe znaczenie miał wyłącznie szczegółowy opis czynu wskazany w wyroku, a nie w jego uzasadnieniu i że w realiach przedmiotowej sprawy Sąd Rejonowy - w ślad za oskarżycielem publicznym - jako,,podstępne wprowadzenie w błąd” potraktował tylko i wyłącznie,,podanie nieprawdziwej informacji”, która miała postać ustnego oświadczenia. Wydaje się, że sentencja wyroku nie jest miejscem na dokonywanie tego typu szczegółowych ustaleń. Pogląd przeciwny nie znajduje oparcia w przepisie art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., a jego zaakceptowanie powodowałoby skutek w postaci nieuzasadnionego i zupełnie niecelowego rozwlekania sentencji orzeczeń sądowych do nieracjonalnych granic, skoro ujęte byłyby w nich szczegółowe, doprecyzujące znamiona czynu kwestie, które powinny się znaleźć w uzasadnieniu wyroku. Trafnie Sąd Najwyższy wskazał w jednym ze swoich orzeczeń, że konkretyzacja znamion czynu zabronionego powinna następować w ramach ustaleń faktycznych prezentowanych w pisemnych motywach wyroku (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt V KK 77/14, LEX nr 1532787). W realiach niniejszej sprawy Sąd I instancji nie pominął zatem w sentencji orzeczenia żadnego ze znamion czynu z art. 272 k.k., a wyjaśnienie, dlaczego przyjął znamię podstępności w działaniu oskarżonego expressis verbis wynika z uzasadnienia jego wyroku.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu we K. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Dopiero po właściwym, wskazanym w niniejszym uzasadnieniu rozstrzygnięciu kwestii prawnych, możliwe będzie rzetelne rozpoznanie apelacji obrońcy oskarżonego, które swoje stanowisko co do niewinności A. M. opiera nie tylko na zarzucie wadliwej interpretacji przez Sąd a quo przepisu art. 272 k.k., ale również kwestionuje okoliczności faktyczne, które
Sąd ten przyjął, a których analiza z mocy art. 523 § 1 k.p.k. nie jest objęta kognicją
Sądu Najwyższego.