Uzasadnienie
W niniejszej sprawie Marzena C. złożyła w dniu 19 lutego 2008 r. wniosek o wznowienie postępowania, w toku którego doszło, jej zdaniem, do uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Pismo to zostało ostatecznie potraktowane (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 2008 r., zapadłe w niniejszej sprawie) jako sygnalizacja dla sądu, służąca rozważeniu z urzędu kwestii uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k., jakie ewentualnie mogły zaistnieć w postępowaniu zakończonym 2 prawomocnie postanowieniem Sądu Rejonowego w K., umarzającym wo- bec Marzeny C. postępowanie o czyn z art. 226 § 1 k.k. na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., oraz postanowieniem Sądu Okręgowego w P., utrzymu- jącym w mocy zaskarżone uzasadnienie tego orzeczenia.
W dniu 4 listopada 2008 r. Sąd Apelacyjny w P., po rozważeniu wskazanych kwestii wydał postanowienie, którym odmówił wszczęcia po- stępowania o wznowienie z urzędu prawomocnie zakończonego postępo- wania. Powyższa decyzja została doręczona Marzenie C. wraz z poucze- niem, że nie podlega ona zaskarżeniu. Mimo to, Marzena C. w dniu 9 grudnia 2008 r. wniosła zażalenie, w związku z którym, pismem z dnia 2 stycznia 2009 r. (doręczonym w dniu 22 stycznia 2009 r.) została przez
Przewodniczącego Wydziału (ponownie) poinformowana, że na wskazane postanowienie Sądu Apelacyjnego zażalenie nie przysługuje, a jej pismo z dnia 9 grudnia 2008 r. zostanie dołączone do akt. W związku z tym, Ma- rzena C. wystąpiła z kolejnym pismem, datowanym na dzień 29 stycznia 2009 r., w którym zakwestionowała odmowę przyjęcia jej pisma jako zaża- lenia. Ostatecznie więc, odnośnie pisma z dnia 9 grudnia 2008 r., zostało wydane zarządzenie z dnia 16 lutego 2009 r., rozstrzygające o odmowie przyjęcia zażalenia. W rozstrzygnięciu tym m. in. podano, że należało wy- dać tę formalną decyzję, gdyż „należało uznać, iż wnioskodawczyni zależa- ło na przedstawieniu sprawy ponownie Sądowi Najwyższemu”.
Zarządzenie to zaskarżyła zażaleniem Marzena C., która decyzji tej zarzuca „naruszenie prawa materialnego, obrazę przepisów postępowania i błędy w ustaleniach faktycznych, które miały wpływ na jego treść”, w uza- sadnieniu zarzutu podnosi zaś – przywołując przepisy art. 461 § 1 k.p.k., art. 425 § 2 zd. 2 k.p.k. oraz art. 78 Konstytucji RP – że jej zdaniem, służy jej „odwołanie od orzeczenia i uzasadnienia wydanego w pierwszej instan- cji”, a Sąd Apelacyjny zbagatelizował kwestię uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Skoro Przewodniczący Wydziału wydał formalne zarządzenie o od- mowie przyjęcia zażalenia Marzeny C. na postanowienie Sądu Apelacyj- nego z dnia 4 listopada 2008 r. (choć był uprawniony do udzielenia jej tylko stosownej w tym przedmiocie informacji), to dokonując jego kontroli stwier- dzić trzeba stanowczo, że wniesione na to zarządzenie zażalenie jest bez- zasadne i nie może być uwzględnione.
Ugruntowana linia orzecznictwa Sądu Najwyższego, zapoczątkowana uchwałą składu 7 sędziów z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 5/05 (OSNKW 2005, z. 6, poz. 48) przekonuje, że wznowienie postępowania, na podsta- wie art. 542 § 3 k.p.k., z powodu jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, a nie na wniosek strony. Stro- na może jedynie zasygnalizować sądowi zaistnienie takiego uchybienia w trybie uregulowanym w art. 9 § 2 k.p.k., co oznacza, że w wypadku, gdy sąd takiego uchybienia nie stwierdzi, nie ma nawet obowiązku wydania w tej kwestii jakiejkolwiek decyzji procesowej (postanowienia, zarządzenia) i może jedynie poprzestać na poinformowaniu o tym strony. W żadnym jed- nak razie, to jest także i wówczas, gdy sąd – w formie procesowego roz- strzygnięcia – da wyraz swemu zapatrywaniu co do niestwierdzenia pod- staw do wznowienia postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k., stronie nie przysługuje w tej kwestii środek odwoławczy (zob. także postanowienia
Sądu Najwyższego: z dnia 4 sierpnia 2005 r., II KZ 37/05, OSPriPr 2007, z. 2, poz. 8; z dnia 21 maja 2008 r., V KZ 27/08, OSPriPr 2008, z. 10, poz. 17; z dnia 28 grudnia 2006 r., IV KO 65/06 R-OSNKW 2006, poz. 2589). W tym miejscu dość tylko powiedzieć, że skoro strona nie ma prawa do zło- żenia wniosku o wznowienie z przyczyn określonych w art. 542 § 3 k.p.k., to nie przysługuje jej również żądanie, w drodze środka odwoławczego, kontroli negatywnego stanowiska sądu. W zakresie, określonego w art. 9 § 2 k.p.k., trybu domagania się przez stronę dokonania tych czynności, które 4 organ może lub ma obowiązek podejmować z urzędu (do takich należą zaś właśnie czynności, których strona żąda podjęcia w związku z dyspozycją art. 542 § 3 k.p.k.) ustawa środka odwoławczego nie przewiduje. Oczywiste jest również, że orzeczenie w tym przedmiocie, o ile zostanie wydane, nie należy do kategorii orzeczeń zamykających drogę do wydania wyroku w sposób definitywny.
Przedstawiony na wstępie stan sprawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że postanowienie Sądu Apelacyjnego w P. z dnia 4 listopada 2008 r., na które Marzena C. złożyła zażalenie, zostało wydane z urzędu, w związku z jej pismem sygnalizującym jedno z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. i domagającym się wznowienia prawomocnie zakończo- nego postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. W świetle tego co po- wiedziano wyżej, jest zatem oczywiste, że na wskazane postanowienie środek odwoławczy nie służył. Co za tym idzie, zaskarżone zarządzenie
Przewodniczącego Wydziału, którym odmówił przyjęcia zażalenia Marzeny
- na to orzeczenie, było w pełni zasadne. Wywód obecnie rozpoznawa- nego środka odwoławczego na tę decyzję – w rzeczywistości kwestionują- cy trafność postanowienia Sądu Apelacyjnego (przy użyciu także argumen- tów podważających zasadność zapadłych w sprawie prawomocnych orze- czeń, w przekonaniu, że służy od nich odwołanie) – nie daje, z rozważanej perspektywy, żadnych podstaw do jego podważenia.
Z tych zatem względów, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.