Uzasadnienie
Wojskowy Sąd Garnizonowy w G. wyrokiem z dnia 18 lutego 2013 r. warunkowo umorzył postępowanie karne przeciwko kpt. A. K., oskarżonemu o to, że:
„w dniu 12 czerwca 2011 r. na terenie bazy […] w Islamskiej Republice
Afganistanu, pilotując jako dowódca załogi uzbrojony śmigłowiec Polskiego 2
Kontyngentu Wojskowego w tym kraju, nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu powietrznym określone w pkt. 26 rozdziału 2.10.9 „Lądowanie” instrukcji „Śmigłowiec Mi-24W. Instrukcja użytkowania i techniki pilotowania” sygn. Lot. 2734/88 oraz pkt 13 rozdziału 2.2 instrukcji „Śmigłowiec Mi- 24 W. Metodyka Szkolenia. Część III. Zastosowanie bojowe”, sygn. Lot. 2669/87 przez co spowodował wypadek w ruchu powietrznym, którego następstwem była znaczna szkoda w mieniu, w ten sposób, że wykonując manewr przyziemienia ze zbyt dużą prędkością postępową wynoszącą 77 km/h, nie zmniejszył skoku ogólnego wirnika nośnego do minimalnego położenia, co uniemożliwiło wyhamowanie prędkości postępowej, skutkując wymuszoną ponowną próbą startu i w jego trakcie wlotem nad teren kanionu, utratą poduszki powietrznej i przeciągnięciem wirnika nośnego, zakończoną awaryjnym lądowaniem z uderzeniem śmigłem ogonowym w samochód cysternę Star 266 z paliwem oraz w ziemię, wskutek czego śmigłowiec i samochód Star 266 uległy całkowitemu zniszczeniu, a wartość powstałej szkody w mieniu PKW w Afganistanie wyniosła nie mniej niż 10.211.923,80 zł”, tj. o popełnienie przestępstwa z art. 355 § 1 k.k.
Sąd wyznaczył okres próby na rok i zobowiązał oskarżonego do naprawienia szkody w części poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego, tj. Dowódcy Polskiego
Kontyngentu Wojskowego w Islamskiej Republice Afganistanu kwoty 5.000 złotych w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku (k. 508 - 509 akt sprawy).
Orzeczenie o takiej treści zapadło na posiedzeniu, na które Prezes Wojskowego
Sądu Garnizonowego w G., zgodnie z wnioskiem prokuratora, skierował sprawę zarządzeniem z dnia 14 stycznia 2013 r. Zarządzenie to nie odnosiło się w swojej treści w żaden sposób do kwestii wyznaczenia lub udziału obrońcy w czynnościach procesowych (k. 497).
Na posiedzenie w dniu 18 lutego 2013 r. nie stawili się ani oskarżony, ani przedstawiciel Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Afganistanie, prawidłowo zawiadomieni o jego terminie i miejscu (k. 507).
Wydany na przedmiotowym posiedzeniu wyrok uprawomocnił się z dniem 26 lutego 2013 r. 3
Wyrok ten zaskarżył w drodze kasacji na korzyść skazanego Naczelny
Prokurator Wojskowy, zarzucając:
„uchybienie w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej określone w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 671 § 2 i 3 k.p.k. oraz art. 339 § 1 pkt 2 k.p.k., polegające na rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu wniosku prokuratora o warunkowe umorzenie postępowania karnego przeciwko kpt. A. K., oskarżonemu o przestępstwo z art. 355 § 1 k.k., popełnione w związku z wykonywaniem przez niego obowiązków służbowych pilota śmigłowca poza granicami państwa - w ramach Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Islamskiej Republice Afganistanu - bez udziału jego obrońcy, którego uczestnictwo w posiedzeniu było obowiązkowe”.
W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu w G. do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Kasacja jest oczywiście zasadna.
Z treści art. 671 § 3 k.p.k. w zw. z § 2 tego artykułu jednoznacznie wynika, że udział obrońcy w posiedzeniu w przedmiocie warunkowego umorzenia jest obligatoryjny przed wszystkimi sądami wojskowymi w sprawie przeciwko żołnierzowi oskarżonemu o przestępstwo popełnione w związku z wykonywaniem przez niego obowiązków służbowych poza granicami państwa.
Przedmiotową sprawę Wojskowy Sąd Garnizonowy w G. rozpoznawał na posiedzeniu w trybie art. 339 § 1 pkt 2 k.p.k., bez udziału obrońcy (vide: protokół posiedzenia – k. 507), mimo że kpt. A. K. oskarżony był o popełnienie przestępstwa przeciwko zasadom obchodzenia się z uzbrojeniem i uzbrojonym sprzętem wojskowym na terenie Islamskiej Republiki Afganistanu.
W tej sytuacji, bezsporne jest, że naruszone zostało prawo do obrony obowiązkowej, gwarantowane oskarżonemu przez art. 671 § 3 k.p.k. w zw. z § 2 tego artykułu.
Z tego względu, stwierdzając naruszenie przez wojskowy sąd garnizonowy prawa do obrony oskarżonego, stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą (art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.), Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną w 4 rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k., uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.