Postanowienie SN z 6 marca 2002 r., WZ 3/02

Sprawa

w sprawie Krzysztofa C., skazanego za popełnienie przestępstwa określonego w art. 156 § 1 pkt 2 k.k. i in., w sprawie przez Skarb Państwa, a obciążających skazanych, określił: w sprawie przez Skarb Państwa oraz opłaty w wysokości po 150 zł. w sprawie przez Skarb Państwa, a zasądzonych od skazanych, na kwoty po 1122,65 zł (...) w sprawie, był niedopuszczalny. w sprawie koszty przejazdów sędziego i protokolanta oraz diety (pkt 5 wyliczenia składników wydatków). Rzecz w tym, że w myśl art. 618 § 1 pkt 2 k.p.k. do wydatków Skarbu Państwa można zaliczyć tylko wypłaty z tytułu przejazdów sędziów, protokolantów i innych osób z powodu czynności postępowania. Niniejsza sprawa została rozpoznana – na podstawie zarządzenia

Rozpoznanie

w dniu 6 marca 2002 r. zażalenia skazanego na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 17 stycznia 2002 r. w przedmiocie ustalenia kosztów procesu, z m i e n i ł zaskarżone postanowienie w stosunku do skazanego Krzysztofa C., na podstawie art. 435 k.p.k. także w stosunku do skazanych To- masza W. i Piotra S. w ten sposób, że wysokość 1/4 wydatków poniesionych

Skład

Przewodniczący: sędzia SN płk E. Matwijów.
Sędziowie SN: ppłk J. Dołhy (sprawozdawca), płk A. Kapłon.

Sentencja

1. Wyłożone przez Skarb Państwa wydatki z tytułu nieopłaconej przez stronę pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokatów (art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k.) stanowią składnik kosztów sądowych, które ponosi wyłącznie strona, na rzecz której pomoc prawna była świadczona. Tak więc koszty obrony z urzędu, w wypadku zasądzenia od skazanego na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, obciążają indywidualnie skazanego, na rzecz którego działał obrońca z urzędu, nie mogą natomiast być przedmiotem partycypacji ze strony współoskarżonych w procesie złożonym, gdyż byłoby to nie do pogodzenia z zasadą słuszności (art. 633 k.p.k.).
2. Orzekanie przez sąd na sesji wyjazdowej (art. 7 § 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – prawo o ustroju sądów wojskowych – Dz.U. Nr 117, poz. 753 ze zm.; art. 43 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – prawo o ustroju sądów powszechnych – Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) związane jest z normalnym funkcjonowaniem sądu, a zatem wszelkie wydatki związane z wyjazdem sędziów i innych osób poza siedzibę sądu stanowią koszty sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Wydatki z tytułu przejazdów sędziów i innych osób (art. 618 § 1 pkt 2 k.p.k.) należą do kosztów procesu wówczas, gdy są spowodowane wykonywaniem tylko poszczególnych czynności poza siedzibą sądu (tzw. czynności postępowania, jak np. oględziny, eksperyment procesowy, przesłuchanie świadka przez sędziego delegowanego). Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk S. Gorzkiewicz. Sąd Najwyższy

1. w stosunku do Krzysztofa C. – na kwotę 335,60 zł, łącznie wysokość kosztów sądowych ponoszonych przez tego skazanego ustalił na kwotę 485,60 zł,
2. w stosunku do Tomasza W. i Piotra S. – na kwoty po 735,60 zł, łącznie zaś wysokość kosztów sądowych ponoszonych przez tych skazanych ustalił na kwoty po 885,60 zł. Z u z a s a d n i e n i a: Wojskowy Sąd Okręgowy w P. w wyroku z dnia 30 sierpnia 2001 r. określił, że skazani: Krzysztof C., Tomasz W. i Piotr S. ponoszą 1/4 wydatków wyłożonych Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2002 r. ustalono wysokość 1/4 wydatków poniesionych Na to postanowienie wniósł zażalenie skazany Krzysztof C., podnosząc, że w postępowaniu sądowym miał obrońcę z wyboru, a zatem nie można go obciążyć poniesionymi przez Skarb Państwa kosztami obrony z urzędu innych współoskarżonych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie skazanego jest oczywiście zasadne. Ogólna reguła obligatoryjności zasądzenia od skazanego kosztów sądowych (art. 627 k.p.k.) wynika z generalnej zasady, w myśl której każdy, kto przez swój czyn spowodował postępowanie karne, zobowiązany jest do ponoszenia wszystkich wydatków z tym postępowaniem związanych. Od tej ogólnej reguły ustawa procesowa dopuszcza wyjątki związane z możliwością zwolnienia od kosztów (art. 624 k.p.k.) oraz związane z możliwością stosowania przez sąd odpowiedzialności za koszty według zasad słuszności (art. 633 k.p.k.). W myśl art. 633 k.p.k., w procesie złożonym – gdy występuje kilka osób w charakterze oskarżonych – sąd zasądza koszty sądowe od każdego z nich według zasad słuszności, mając w szczególności na względzie koszty związane ze sprawą każdego z nich. Z treści tego przepisu oraz dyrektywy zawartej w art. 626 § 1 k.p.k. wynika powinność sądu indywidualizowania („...kto, w jakiej części i zakresie...”) obowiązku ponoszenia kosztów. Przez zawarte w art. 633 k.p.k. określenie „koszty związane ze sprawą każdego z nich” rozumieć należy, w zakresie kosztów sądowych, wydatki wymienione w art. 618 § 1 k.p.k., które powstały w związku z postępowaniem przeciwko określonemu oskarżonemu i są spowodowane przez niego. A zatem w procesie złożonym określony w orzeczeniu kończącym postępowanie udział oskarżonego w pokrywaniu globalnych kosztów sądowych powinien odpowiadać wielkości kosztów, jakie powstałyby, gdyby każdy z oskarżonych sądzony był oddzielnie (por. postanowienie SN z dnia 12 kwietnia 1980 r., I KZ 43/80, OSNPG 1980, z. 7, poz. 99). Wyłożone przez Skarb Państwa wydatki z tytułu nieopłaconej przez stronę pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokatów (art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k.) stanowią składnik kosztów sądowych, które ponosi wyłącznie ta strona, na rzecz której pomoc prawna była świadczona. Tak więc koszty obrony z urzędu, w wypadku zasądzenia od skazanego na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, obciążają indywidualnie skazanego, na rzecz którego działał obrońca z urzędu, nie mogą natomiast być przedmiotem partycypacji ze strony współoskarżonych w procesie złożonym, gdyż byłoby to nie do pogodzenia z zasadą słuszności. Krzysztof C. korzystał w postępowaniu sądowym z pomocy obrońcy z wyboru, a zatem Wojskowy Sąd Okręgowy w P. bezpodstawnie obciążył skazanego 1/4 kosztów obrony z urzędu (pkt 6 wyliczenia składników wydatków). W zaskarżonym postanowieniu przyjęto, że łącznie koszty obrony wyniosły 2400 zł, do kwoty tej zatem wliczono również koszty obrony oskarżonego Mirosława M., co do którego umorzono postępowanie karne o czyn określony w art. 231 § 1 k.k. z uwagi na znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu, a kosztami procesu w tym zakresie obciążono Skarb Państwa. Tego rodzaju sposób określenia składników kosztów sądowych, obciążających skazanych Z urzędu należy podnieść, że Wojskowy Sąd Okręgowy w P. wadliwie zaliczył do wydatków Skarbu Państwa Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w P. – na sesji wyjazdowej w siedzibie Wojskowego Sądu Garnizonowego w G. Orzekanie przez sąd na sesji wyjazdowej (art. 7 § 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – prawo o ustroju sądów wojskowych – Dz.U. Nr 117, poz. 753 ze zm.; art. 43 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – prawo o ustroju sądów powszechnych – Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) związane jest z normalnym funkcjonowaniem sądu, a zatem wszelkie wydatki związane z wyjazdem sędziów i innych osób poza siedzibę sądu stanowią koszty sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Wydatki z tytułu przejazdów sędziów i innych osób należą do kosztów procesu, wówczas gdy są spowodowane wykonywaniem tylko poszczególnych czynności poza siedzibą sądu (tzw. czynności postępowania – np. oględziny, eksperyment procesowy, przesłuchanie świadka przez sędziego delegowanego). Z przedstawionych względów należało zmienić zaskarżone postanowienie i, uwzględniając zażalenie skazanego Krzysztofa C. oraz uznając, iż te same względy przemawiają za zmianą na rzecz współskazanych Tomasza W. i Piotra S. (art. 435 k.p.k.), prawidłowo określić kwoty należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych, eliminując te wydatki, które nie obciążają skazanych.

POSTANOWIENIE Z DNIA 6 MARCA 2002 R. WZ 3/02