Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 lipca 2020 r. (data nadania) K.W. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego.
Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. (dalej: Komornik) prowadził na rzecz skarżącego postępowanie egzekucyjne (sygn. akt […]). Podstawę tego postępowania stanowił tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego z 20 czerwca 2014 r. zaopatrzony w klauzulę wykonalności nadaną 19 maja 2015 r. przez Sąd Rejonowy w K. Wydział I Cywilny (sygn. akt […]). W toku postępowania egzekucyjnego skarżący zbył umową przelewu wierzytelność objętą powyższym tytułem wykonawczym.
Postanowieniem z 5 marca 2019 r. Komornik – na skutek wniosku skarżącego – umorzył postępowanie egzekucyjne. Orzeczeniem z tego samego dnia ustalił również koszty postępowania komorniczego obciążając nimi w całości skarżącego. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone na podstawie art. 824 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.), ponieważ zobowiązanie dłużnika wobec skarżącego (jako poprzedniego wierzyciela) wygasło na skutek cesji, a dalsze prowadzenie egzekucji stoi w sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego.
Skarżący złożył jednocześnie wniosek o obniżenie opłaty egzekucyjnej ustalonej na kwotę 37 401,71 zł do kwoty 1/20 wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że ustalona opłata egzekucyjna jest nadmierna i powinna zostać obniżona, bowiem wniosek o umorzenie postępowania został złożony z uwagi na przejście uprawnień dotychczasowego wierzyciela, a następca prawny nie miał możliwości, aby wstąpić do toczącego się postępowania.
Sąd Rejonowy w K. Wydział I Cywilny (dalej: Sąd Rejonowy) postanowieniem z 2 grudnia 2019 r. (sygn. akt […]) oddalił skargę (pkt I) oraz wniosek o obniżenie opłaty egzekucyjnej (pkt II). W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed 8 września 2016 r., a zatem nie można do niego zastosować art. 804 1 k.p.c. Przepis ten stanowi, że w razie przejścia egzekwowanego uprawnienia na inną osobę po wszczęciu postępowania egzekucyjnego osoba ta może wstąpić do postępowania na miejsce wierzyciela za jego zgodą, o ile przejście będzie wykazane dokumentem urzędowym lub dokumentem prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym.
Sąd stwierdził również, że Komornik prawidłowo umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie wniosku skarżącego i na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. U. poz. 770, ze zm.) obciążył skarżącego opłatą egzekucyjną.
Postanowieniem z 19 marca 2020 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy zmienił zaskarżone postanowienie w pkt II w ten sposób, że należną od skarżącego opłatę stosunkową ustaloną postanowieniem Komornika z 5 marca 2019 r. obniżył z kwoty 37 401,71 zł do 18 700,85 zł (pkt I) oraz oddalił dalej idące zażalenie (pkt II).
Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 6 listopada 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 16 listopada 2020 r.) skarżący – na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) – został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) doręczenie poświadczonych za zgodność z oryginałem wszystkich załączników, 2) udokumentowanie daty pierwszego doręczenia postanowienia Sądu Rejonowego w K. z 19 marca 2020 r., sygn. akt […].
Pismem z 23 listopada 2020 r. (data nadania) skarżący odniósł się do zarządzenia.
W skardze konstytucyjnej stwierdzono, że w wyniku zastosowania zaskarżonego przepisu zostało naruszone konstytucyjne prawo skarżącego do równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1 Konstytucji), a tym samym wynikająca z art. 2 Konstytucji zasada sprawiedliwości społecznej.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia.
Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna.
11 12
2. Skarżący zakwestionował art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2363, ze zm.), o treści:,,w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela albo na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, wierzyciela obciąża opłata stosunkowa w wysokości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania. Jeżeli jednak wierzyciel wykaże, że przyczyna umorzenia postępowania egzekucyjnego wiąże się ze spełnieniem świadczenia przez dłużnika w terminie miesiąca od dnia doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji albo z zawarciem w tym terminie porozumienia między wierzycielem a dłużnikiem dotyczącego sposobu lub terminu spełnienia świadczenia, opłata ta obciąża dłużnika. Jeżeli spełnienie świadczenia lub zawarcie porozumienia z wierzycielem nastąpiło po upływie miesiąca od dnia doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, obciąża go opłata w wysokości 10% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania”.
3. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest wykazanie przez skarżącego, że w związku z wydaniem przez organ władzy publicznej ostatecznego orzeczenia, na podstawie zakwestionowanego w niej aktu normatywnego, doszło do naruszenia przysługujących skarżącemu wolności lub praw o charakterze konstytucyjnym. Dlatego jedną z podstawowych przesłanek skargi jest wskazanie przez skarżącego wolności lub prawa, które zostały naruszone rozstrzygnięciem opartym na zaskarżonym przepisie. W postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej wzorcem badania konstytucyjności kwestionowanej regulacji może być wyłącznie przepis Konstytucji wyrażający w swej treści wolności lub prawa o charakterze podmiotowym. Należy bowiem podkreślić, że dla dopuszczalności skargi konstytucyjnej nie wystarczy wskazanie, iż doszło do naruszenia przepisu Konstytucji, trzeba też wskazać, że chodzi o przepis wyrażający prawo podmiotowe skarżącego. Samo wskazanie przepisów Konstytucji zawierających zasady ogólne, bez wskazania praw lub wolności przyjmujących normatywną postać praw podmiotowych skarżącego, nie wyczerpuje dyspozycji art. 79 ust. 1 Konstytucji.
4. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia wymogów odnoszących się do prawidłowego określenia jej podstawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału przesłanki tej nie spełniają wskazane przez skarżącego art. 32 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji, ponieważ nie mogą one stanowić samodzielnych wzorców kontroli w postępowaniu zainicjowanym skargą konstytucyjną (zob. postanowienia pełnego składu TK z: 24 października 2001 r., SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225; 23 stycznia 2002 r., Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60 oraz 16 lutego 2009 r., Ts 202/06, OTK ZU nr 1/B/2009, poz. 23).
W odniesieniu do art. 2 Konstytucji należy zauważyć, że przepis ten wyznacza jedynie standardy kreowania przez prawodawcę wolności i praw, nie wprowadzając jednocześnie konkretnej wolności czy konkretnego prawa (por. np. postanowienie TK z 28 stycznia 2010 r., Ts 320/08, OTK ZU nr 2/B/2010, poz. 106).
Podobny wniosek dotyczący niesamodzielności wzorca kontroli Trybunał Konstytucyjny sformułował w odniesieniu do art. 32 ust. 1 Konstytucji, wyrażającego zasadę równości. W postanowieniu z 24 października 2001 r. (sygn. SK 10/01), orzekając w pełnym składzie, Trybunał podkreślił, że równość ma charakter prawa,,drugiego stopnia” (,,metaprawa”), tzn. że przysługuje w związku z konkretnymi normami prawnymi lub działaniami organów władzy publicznej, a nie w oderwaniu od nich, niejako,,samoistnie”.
Artykuł 32 Konstytucji wyraża przede wszystkim zasadę ogólną, dlatego też powinien być odnoszony do konkretnych przepisów Konstytucji. Skarżący nie powiązał jednak zarzutu naruszenia zasady równości wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji z przepisem, z którego wynikałoby konstytucyjne prawo podmiotowe.
5. Podsumowując, Trybunał wskazuje, że z żadnego z powyższych przepisów ustawy zasadniczej nie wynikają konstytucyjnie gwarantowane wolności lub prawa podmiotowe skarżącego. Dlatego zarzuty naruszenia przez zakwestionowany przepis art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do wystąpienia ze skargą konstytucyjną.
Skutkuje to brakiem spełnienia podstawowych przesłanek skargi konstytucyjnej – odnoszących się do prawidłowego określenia jej podstawy – przewidzianych w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK.
Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu.
Z tych przyczyn Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie.
POUCZENIE 22
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.