Postanowienie o odmowie Trybunału Konstytucyjnegoz 22 lipca 2021 r., sygn. akt Ts 119/20

Uzasadnienie

1. 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 14 sierpnia 2020 r. (data nadania) E.S. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła o stwierdzenie, że:
2. 1) art. 133 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 556; dalej: k.p.k.) „w zakresie, w jakim w razie zwrotu zawiadomienia o terminie rozprawy wraz z adnotacją «nie podjęto w terminie» należy uznać za przesyłkę doręczoną prawidłowo, co prowadzi do niemożności podjęcia właściwych środków do obrony”, jest niezgodny z art. 42 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji;
3. 2) art. 547 § 1 k.p.k. „w zakresie, w jakim skazany nie ma możliwości złożenia odwołania na postanowienie oddalające wniosek lub pozostawiające go bez rozpoznania jeżeli orzekł o tym sąd apelacyjny lub Sąd Najwyższy, co pozbawia skazanego możliwości skorzystania z zasady dwuinstancyjności”, jest niezgodny z art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 77 ust. 2 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji.
4. 2. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 6 listopada 2020 r. skarżącą wezwano, w trybie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi przez: 1) udokumentowanie daty doręczenia postanowienia Sądu Najwyższego; 2) przedłożenie prawidłowego pełnomocnictwa upoważniającego pełnomocnika do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Skarżąca w ustawowo przewidzianym terminie ustosunkowała się do powyższego wezwania.

Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 21 stycznia 2021 r. wezwał skarżącą – w trybie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK – do usunięcia w przepisanym terminie braku formalnego skargi konstytucyjnej przez sprecyzowanie oraz uzasadnienie, w jaki sposób art. 133 § 2 i art. 547 § 1 k.p.k. naruszają wymienione w skardze konstytucyjnej wolności lub prawa skarżącej. Pismem procesowym z 1 lutego 2021 r. (data nadania) skarżąca odniosła się do otrzymanego wezwania.

3. Postanowieniem z 22 lipca 2021 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 28 lipca 2021 r., Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej stwierdzając, że: a) jedynie art. 547 § 1 k.p.k. stanowił podstawę rozstrzygnięcia co do meritum w sprawie skarżącej; b) skarżąca nie usunęła prawidłowo braków formalnych skargi w zakresie uzasadnienia, w jaki sposób skarżone przepisy naruszają jej prawa lub wolności wymienione w skardze konstytucyjnej.

4. Skarżąca złożyła 4 sierpnia 2021 r. (data nadania) zażalenie na postanowienie Trybunału z 22 lipca 2021 r., w którym wniosła o nadanie skardze dalszego biegu. W jej ocenie kwestionowane postanowienie spełnia wszystkie wymogi formalne. „Sposób naruszenia ma w ocenie Skarżącej charakter oczywisty i bezpośredni i dot. prawa konstytucyjnego explicite wyrażonego” (s. 2 zażalenia).

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Zgodnie z orzecznictwem Trybunału zażalenie na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej powinno dotyczyć podstaw, na których odmowa ta była oparta. Przedmiotem postępowania zażaleniowego jest bowiem ustalenie ich prawidłowości.
2. 2. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie uznaje, że odniesienie się do treści zażalenia musi zostać poprzedzone uwagami natury ogólnej, dotyczącymi zasady skargowości, obowiązującej w tym postępowaniu. Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK Trybunał orzekając jest związany zakresem zaskarżenia wskazanym we wniosku, pytaniu prawnym albo skardze konstytucyjnej. Zasada ta wymaga, aby to sam skarżący określił akt normatywny lub jego część, które są przedmiotem postępowania. Trybunał nie może z urzędu rozszerzyć tak wskazanego przedmiotu kontroli. Podmiot występujący z zażaleniem na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu sam określa zatem granice, w ramach których sprawa podlega rozpoznaniu. Istotna jest przy tym funkcja, jaką pełni ten środek odwoławczy. Jak wynika z treści art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK, na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu skarżącemu przysługuje zażalenie do Trybunału w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Przedmiotem zażalenia jest wydane w ramach wstępnej kontroli postanowienie dotyczące oceny strony formalnej skargi. Ze względu na to, że przepis ten stanowi o postanowieniu o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, należy uznać, że zażalenie może odnosić się jedynie do przedstawionych przez Trybunał Konstytucyjny argumentów przemawiających za negatywną oceną strony formalnej skargi. Brak takiego odniesienia musi zostać każdorazowo oceniony jako niepodważenie zasadności argumentacji zawartej w zaskarżonym postanowieniu i skutkować będzie nieuwzględnieniem zażalenia (por. postanowienie TK z 31 października 2011 r., sygn. Ts 306/10, OTK ZU nr 5/B/2011, poz. 381).
3. 3. Przystępując do oceny wniesionego środka odwoławczego Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skarżąca, mimo że na wstępie podnosi, iż skarży kwestionowane postanowienie w całości, to jednak w uzasadnieniu przedłożonego zażalenia w żaden sposób nie odnosi się do podstawy odmowy w zakresie tego, że jedynie art. 547 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 556, ze zm.) stanowił podstawę rozstrzygnięcia co do meritum w jej sprawie.
4. 4. Trybunał Konstytucyjny uznaje, że postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe.

Formułując zarzuty przedstawione w zażaleniu skarżąca nie zdołała skutecznie podważyć podstaw odmowy. Nie wnosi ono do rozpatrywanej sprawy żadnych nowych merytorycznych argumentów. Stanowi jedynie polemikę z ustaleniami Trybunału, negującą to, iż badana skarga konstytucyjna była dotknięta jakimkolwiek brakiem uniemożliwiającym nadanie jej dalszego biegu (w szczególności w zakresie uzasadnienia naruszenia przez kwestionowany przepis wolności lub praw skarżącej wymienionych w petitum skargi) i w związku z tym skarżąca wywodzi, że ustalenia Trybunału znajdujące się w kwestionowanym postanowieniu nie powinny wywołać wobec niej negatywnych skutków procesowych. Sformułowana w zażaleniu argumentacja to w istocie lapidarne stwierdzenie sprowadzające się do tego, że złożona przez skarżącą skarga konstytucyjna spełnia wszystkie wymagania formalne.

Nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu, jak zauważa Trybunał w niniejszym składzie, uwarunkowane jest dochowaniem wymogów formalnych przewidzianych w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 53 u.o.t.p.TK. Określają one konieczne elementy, które musi obejmować skarga konstytucyjna. Ich brak uzasadnia wydanie zarządzenia wzywającego do ich usunięcia. Jeżeli braki formalne skargi konstytucyjnej nie zostały usunięte w wyznaczonym terminie, Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Tryb ten miał zastosowanie w niniejszej sprawie. Jak stwierdzono w kwestionowanym postanowieniu, skarżąca pomimo wezwania nie uzasadniła, w jaki sposób kwestionowane przepisy naruszają jej wolności lub prawa wymienione w petitum skargi, skupiając się na przedstawieniu stanu faktycznego, wskazaniu jakie wzorce kontroli mają zastosowanie w jej sprawie, a następnie scharakteryzowaniu ich istoty.

Ograniczyła się jedynie do wyrażenia przekonania o niezgodności kwestionowanych przepisów z Konstytucją. Nie wyjaśniła jednak na czym owa niezgodność – jej zdaniem – polega. Pomimo stosownego wezwania do usunięcia braków formalnych w zakresie argumentacji popierającej żądanie skargi (dokładnego uzasadnienia zarzutów niezgodności zakwestionowanych przepisów z wymienionymi w skardze przepisami Konstytucji), skarżąca poprzestała na powtórzeniu wywodów zawartych w skardze. Skoro Trybunał, dokonując analizy formalnej skargi konstytucyjnej, dopatrzył się uchybień, które mogły zostać sanowane, to obowiązkiem skarżącej było wykonać wezwanie Trybunału z należytą starannością (zwłaszcza, że zarządzenie sędziego TK z 21 stycznia 2021 r. zawierało stosowne pouczenie w brzmieniu: „W przypadku nieusunięcia powyższych braków w wyznaczonym terminie, wydane zostanie postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu”).

Przesłanka odpowiedniego uzasadnienia zarzutów nie powinna być traktowana powierzchownie i instrumentalnie. Przytaczane w postępowaniu pisemnym argumenty mogą być mniej lub bardziej przekonujące, lecz zawsze muszą być argumentami odpowiednimi do rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny. Merytoryczne rozpoznanie sprawy uzależnione jest nie tylko od precyzyjnego oznaczenia przez skarżącego wzorców konstytucyjnych, ale i zgodnej z orzecznictwem konstytucyjnym ich interpretacji oraz odpowiedniego (adekwatnego) przyporządkowania do przedmiotu kontroli. Dopóki skarżący nie powoła przekonujących motywów mających świadczyć o niezgodności kwestionowanego przepisu z odnośnymi normami Konstytucji, dopóty Trybunał musi uznawać je za zgodne z wzorcem kontroli. Skarga konstytucyjna, wniosek lub pytanie prawne, w których inicjator postępowania ograniczy się jedynie do wyrażenia przekonania o niezgodności przepisu z Konstytucją bądź wskazania istniejących w tej kwestii wątpliwości, nie może podlegać rozpoznaniu przez Trybunał.

Należy jednocześnie podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny jest zobowiązany do zbadania wszystkich okoliczności sprawy w celu jej wszechstronnego wyjaśnienia, nie będąc zarazem związanym wnioskami dowodowymi uczestników postępowania (art. 69 ust. 1 i 3 u.o.t.p.TK). Nie oznacza to jednak w żadnym wypadku przerzucenia ciężaru dowodzenia na Trybunał przez podmiot inicjujący postępowanie w sprawie. Powyższa reguła postępowania może bowiem znaleźć zastosowanie dopiero wówczas, gdy ten podmiot wykazał należytą staranność, spełniając wszystkie wymagania wynikające z Konstytucji oraz u.o.t.p.TK (zob. wyrok TK z 16 grudnia 2020 r., sygn. SK 26/16, OTK ZU A/2020, poz. 69 i powołane tam orzecznictwo). W rezultacie wyrażenie przez skarżącą jedynie przekonania o niezgodności kwestionowanych przepisów stanowi niewykonanie dyspozycji ustawowej (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). Niedopuszczalne jest bowiem samodzielne kwantyfikowanie przez Trybunał, a tym bardziej uzasadnianie, ogólnikowo sformułowanych zarzutów niezgodności z Konstytucją kwestionowanych przepisów (por. wyroki TK z: 28 czerwca 2018 r., sygn. SK 4/17, OTK ZU A/2018, poz. 43; 23 kwietnia 2020 r., sygn. SK 66/19 OTK ZU A/2020, poz. 13). W tych okolicznościach odmowa nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej była więc w pełni uzasadniona.

W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji.

Postanowienie

z dnia 22 lipca 2021 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Rafał Wojciechowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej E.S. o zbadanie zgodności:

1. 1) art. 133 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 556) „w zakresie, w jakim w razie zwrotu zawiadomienia o terminie rozprawy wraz z adnotacją «nie podjęto w terminie» należy uznać za przesyłkę doręczoną prawidłowo, co prowadzi do niemożności podjęcia właściwych środków do obrony”, z art. 42 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
2. 2) art. 547 § 1 ustawy wymienionej w punkcie 1 „w zakresie, w jakim skazany nie ma możliwości złożenia odwołania na postanowienie oddalające wniosek lub pozostawiające go bez rozpoznania jeżeli orzekł o tym sąd apelacyjny lub Sąd Najwyższy, co pozbawia skazanego możliwości skorzystania z zasady dwuinstancyjności”, z art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 77 ust. 2 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji,

postanawia:

odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 14 sierpnia 2020 r. (data nadania) E.S. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego.

Skarżąca, pismem z 15 listopada 2019 r. (data prezentaty), złożyła do Sądu Apelacyjnego wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z 30 kwietnia 2019 r. (sygn. akt […]). Wskazała w nim, że nieprawidłowe doręczenie zawiadomienia o terminie rozprawy i brak poinformowania jej przez obrońcę o tym terminie skutkowały naruszeniem praw człowieka, w tym prawa do obrony.

Postanowieniem z 31 stycznia 2020 r. (sygn. akt […]) Sąd Apelacyjny w K. II Wydział Karny (dalej: Sąd Apelacyjny) oddalił powyższy wniosek. W uzasadnieniu uznał, że „brak jest podstaw do przyjęcia, że przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone nieprawidłowo. (…) zostało ono wysłane na wskazany przez E.S. (...) adres zamieszkania (…) skazana dotychczas (…) odbierała kierowaną do niej (…) na wskazany adres korespondencję sądową (…) i nie informowała następnie o zmianie miejsca pobytu, ani nie wskazywała innego adresu zamieszkania (…). Oceny tej nie zmienia ogólne powoływanie się (…) na stan zdrowia psychicznego E.S. jako okoliczność mającą uzasadniać nieodebranie przez nią korespondencji sądowej” (s. 5 postanowienia).

Zarządzeniem z 20 lutego 2020 r. (sygn. akt jw.) zastępca przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego odmówił przyjęcia zażalenia na to orzeczenie jako niedopuszczalnego z mocy prawa. Wskazał, że „[u]stawa (…) nie przewiduje możliwości złożenia środka odwoławczego od wydanego w niniejszej sprawie postanowienia” (s. 2 zarządzenia).

Sąd Najwyższy postanowieniem z 13 maja 2020 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie Sądu Najwyższego) utrzymał w mocy powołane wyżej zarządzenie. Orzeczenie to – wskazane jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji – doręczono skarżącej 18 maja 2020 r. 6

Zarządzeniem z 6 listopada 2020 r. Prezes Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącą ‒ w trybie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej:

u.o.t.p.TK) ‒ do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, braków formalnych skargi przez: 1) udokumentowanie daty doręczenia postanowienia Sądu Najwyższego; 2) przedłożenie prawidłowego pełnomocnictwa upoważniającego pełnomocnika do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Skarżąca w ustawowo przewidzianym terminie ustosunkowała się do powyższego wezwania.

Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 21 stycznia 2021 r. wezwał skarżącą – w trybie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK – do usunięcia w przepisanym terminie braku formalnego skargi konstytucyjnej przez sprecyzowanie oraz uzasadnienie, w jaki sposób art. 133 § 2 i art. 547 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 556, ze zm.;

dalej: k.p.k.) naruszają wymienione w skardze konstytucyjnej wolności lub prawa skarżącej.

Pismem procesowym z 1 lutego 2021 r. (data nadania) skarżąca odniosła się do otrzymanego wezwania. W jej ocenie:

1. a) przyjęcie w postępowaniu karnym tzw. fikcji doręczenia (art. 133 § 2 k.p.k.) jest rozwiązaniem, „które godzi w prawo skazanego do obrony oraz zasadę domniemania niewinności. W procesie karnym potrzeba dostępu do środków obrony jest dla oskarżonego kluczowa i powinna mu być bezwzględnie zapewniona” (s. 2 pisma procesowego z 1 lutego 2021 r.);
2. b) brak możliwości zaskarżenia postanowienia Sądu Apelacyjnego oddalającego wniosek o wznowienie postępowania (art. 547 § 1 k.p.k.) pozbawia go natomiast możliwości skorzystania z zasady dwuinstancyjności postępowania.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Służy ono wyeliminowaniu już w początkowej fazie postępowania spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.

Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez prawo wymagania oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK.

W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje zaś skarżącego do określenia kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego określonych w Konstytucji, wskazania, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone oraz do uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie.

Trybunał stwierdza, że zakwestionowany w skardze art. 133 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 534; w petitum skargi błędnie wskazano Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 556; dalej: k.p.k.), w zakresie określonym przez skarżącą, nie był podstawą wydania postanowienia Sądu Najwyższego z 13 maja 2020 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie Sądu Najwyższego), wskazanego jako ostateczne rozstrzygnięcie. Orzeczeniem tym Sąd Najwyższy badał jedynie możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego z 31 stycznia 2020 r. (sygn. akt […]) oddalające wniosek o wznowienie postępowania, podczas gdy podnoszony w skardze problem konstytucyjny w zakresie kwestionowanego przepisu odnosi się do problematyki fikcji doręczenia.

Nie ma więc związku między wskazanym jako ostateczne rozstrzygnięcie postanowieniem Sądu Najwyższego a skarżonym przepisem oraz podniesionym przez skarżącą naruszeniem praw podmiotowych. Okoliczność ta – zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK – stanowi samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze dalszego biegu w tym zakresie.

Natomiast w części, w jakiej skarżąca kwestionuje konstytucyjność art. 547 § 1 k.p.k. z art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 77 ust. 2 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji, Trybunał zauważa, że skarga nie spełnia określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a skonkretyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, wymogu wyczerpującego uzasadnienia naruszenia przez kwestionowany przepis wskazanych przez nią przepisów Konstytucji.

Jak przypomina Trybunał w obecnym składzie, przesłanka odpowiedniego uzasadnienia zarzutów nie powinna być traktowana powierzchownie i instrumentalnie. Nie czyni zadość rozważanej powinności samo przywołanie przepisu stanowiącego przedmiot kontroli, jak też przepisu będącego wzorcem tej kontroli (nawet wraz z podaniem sposobu ich rozumienia), bez przedstawienia argumentu wskazującego na niezgodność tych regulacji prawnych. Wymogu tego nie realizują także uwagi nazbyt ogólne, niejasne czy też czynione jedynie na marginesie innych rozważań (por. postanowienie pełnego składu TK z 26 listopada 2019 r., sygn. K 5/16, OTK ZU A/2019, poz. 66; wyroki TK z 5 czerwca 2014 r., sygn. K 35/11, OTK ZU nr 6/A/2014, poz. 61 oraz z 13 grudnia 2017 r., sygn. SK 48/15, OTK ZU A/2018, poz. 2). Merytoryczne rozpoznanie sprawy uzależnione jest więc nie tylko od dokładnego oznaczenia przez skarżącego wzorców konstytucyjnych, ale również zgodnej z orzecznictwem konstytucyjnym ich interpretacji oraz odpowiedniego przyporządkowania do przedmiotu kontroli. Do czasu, gdy nie zostaną powołane argumenty mające świadczyć o niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazanymi normami Konstytucji, Trybunał musi uznawać je za zgodne z wzorcem kontroli.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej przedstawiła stan faktyczny, wskazała jakie wzorce kontroli mają zastosowanie w jej sprawie, a następnie scharakteryzowała ich istotę. Ograniczyła się przy tym jedynie do wyrażenia przekonania o niezgodności kwestionowanych przepisów z Konstytucją. Nie wyjaśniła jednak na czym owa niezgodność – jej zdaniem – polega. Pomimo stosownego wezwania do usunięcia braków formalnych w zakresie argumentacji popierającej żądanie skargi (dokładnego uzasadnienia zarzutów niezgodności zakwestionowanych przepisów z wymienionymi w skardze przepisami Konstytucji), skarżąca poprzestała na powtórzeniu wywodów zawartych w skardze.

W konsekwencji uznać należy, że wyrażenie przez skarżącą jedynie przekonania o niezgodności kwestionowanych przepisów z Konstytucją stanowi niewykonanie dyspozycji ustawowej (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). Skutkuje to odmową nadania dalszego biegu skardze na etapie wstępnego rozpoznania albo umorzeniem postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku przy rozpoznaniu merytorycznym. Niedopuszczalne jest bowiem samodzielne precyzowanie przez Trybunał, a tym bardziej uzasadnianie, jedynie ogólnikowo sformułowanych zarzutów niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów (por. np. postanowienia TK z: 4 lutego 2009 r., sygn. Ts 256/08, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 138 oraz 17 grudnia 2018 r., sygn. Ts 173/17, OTK ZU B/2019, poz. 59, a także wyrok TK z 27 lutego 2018 r., sygn. SK 25/15, OTK ZU A/2018, poz. 11).

W związku z powyższym Trybunał stwierdza, że nieusunięcie braków formalnych skargi stanowi – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK – samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze dalszego biegu w tym zakresie.

Jednocześnie Trybunał zwraca uwagę, że w wyroku z 11 czerwca 2013 r., sygn. SK 23/10, OTK ZU nr 5/A/2013, poz. 57 orzekł, iż art. 547 § 1 k.p.k. nie jest niezgodny z art. 78 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Uznał, że postanowienie wydane na podstawie art. 547 § 1 k.p.k. przez sąd apelacyjny lub Sąd Najwyższy nie jest orzeczeniem wydanym w pierwszej instancji, a „brak możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie sądu apelacyjnego lub Sądu Najwyższego oddalające wniosek o wznowienie postępowania karnego jest ograniczeniem dotyczącym nadzwyczajnej instytucji prawnej (…). W orzecznictwie Trybunału przyjęte jest, że wznowienie postępowania nie jest objęte wszystkimi gwarancjami prawa do sądu oraz powiązanej z nim zasady dwuinstancyjności postępowania” (zob. szerzej wyrok TK z 12 stycznia 2010 r., sygn. SK 2/09, OTK ZU nr 1/A/2010, poz. 1). W wyroku z 12 stycznia 2010 r. o sygn. SK 2/09 Trybunał stwierdził bowiem, że „o kwalifikacji postępowania jako pierwszej lub drugiej instancji nie może rozstrzygać jedynie fakt, że sąd w pewnym zakresie dokonywa nowych ustaleń lub rozpoznaje daną kwestię «po raz pierwszy».

Za utrwalony i dominujący w orzecznictwie konstytucyjnym można uznać pogląd, zgodnie z którym «sądem pierwszej instancji jest ten, przed którym rozpoczyna się postępowanie sądowe, w wyniku którego organ ten ma wydać rozstrzygnięcie dotyczące sporu istniejącego między stronami» (…)”.

W wyroku z 11 czerwca 2013 r. Trybunał uznał w konsekwencji, że ani art. 32 ust. 1, ani art. 78 Konstytucji nie jest adekwatnym wzorcem kontroli konstytucyjności art. 547 § 1 k.p.k. Teza ta zachowuje swoją aktualność także na tle analizowanej skargi.

W związku z powyższym należało postanowić jak w sentencji.

POUCZENIE 24

Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.