Postanowienie o odmowie Trybunału Konstytucyjnegoz 20 listopada 2019 r., sygn. akt Ts 121/19

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 sierpnia 2019 r. (data nadania) Czwarty Prywatny Zarząd Nieruchomości Sp. z o.o. (dalej: skarżąca albo spółka), wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego:

2 21 września 2018 r. skarżąca, dowiedziawszy się, że została skreślona z rejestru REGON, wystąpiła do Sądu Rejonowego XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: Sąd Rejonowy albo sąd pierwszej instancji) z pisemnym wnioskiem (bez zachowania formularzy rejestrowych) o wpis spółki (wpisanej do Rejestru Handlowego pod numerem […]) do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wpis. Z kolei 25 września 2018 r. złożyła wniosek z zachowaniem trybu określonego w art. 7a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770, ze zm.; dalej: p.w.u.KRS), tj. na urzędowym formularzu.

Postanowieniem z 27 września 2018 r. (sygn. akt […]) referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym odrzucił wniosek o przywrócenie terminu oraz wniosek o wpis. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca nie złożyła w terminie, tj. do 31 grudnia 2015 r. stosownego wniosku, dlatego 1 stycznia 2016 r. została uznana za wykreśloną z rejestru. Utraciła zatem zdolność prawną, a w konsekwencji także sądową. Odnośnie złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu, zwrócił uwagę na to, że sąd nie może przywrócić terminu ustawowego, a jedynie procesowy. Z kolei postanowieniem z 5 października 2010 r. (sygn. akt […]) odrzucił wniosek o wpis z 25 września 2018 r. stwierdziwszy, że taki wniosek został już rozpoznany w sprawie o sygn. […], przez wydanie postanowienia z 27 września 2018 r., które nie stało się jeszcze prawomocne.

Na powyższe postanowienia skarżąca złożyła skargi. Postanowieniem z 13 listopada 2018 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy odrzucił wniosek z 21 września 2018 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia, natomiast postanowieniem z 5 grudnia 2018 r. (sygn. akt […]) odrzucił wniosek z 25 września 2018 r. W uzasadnieniu obu rozstrzygnięć Sąd Rejonowy wskazał, że skarżąca nie istnieje od 1 stycznia 2016 r. z mocy ustawy. W tym dniu, wskutek nieuzyskania wpisu na podstawie zgłoszonego najpóźniej do 31 grudnia 2015 r. wniosku, utraciła byt prawny. Nie istnieje więc podmiot, który wnosi o przywrócenie terminu oraz o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego.

Postanowieniem z 19 lutego 2019 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w W. XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) oddalił zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego z 13 listopada 2018 r. (sygn. akt […]) oraz odrzucił zażalenie na odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przerejestrowanie spółki do Krajowego Rejestru Sądowego. Postanowieniem z 19 lutego 2019 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy oddalił natomiast zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego z 5 grudnia 2018 r. (sygn. akt […]). W uzasadnieniu obu orzeczeń Sąd Okręgowy podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji.

Postanowienia Sądu Okręgowego z 19 lutego 2019 r. (sygn. akt […]), wskazane przez skarżącą jako orzeczenia ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, zostały jej doręczone 8 maja 2019 r. 7

Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 14 października 2019 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 22 października 2019 r.), skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, przez: wykazanie, że J.M. jest uprawniony do działania w imieniu skarżącej; poinformowanie, czy od postanowienia Sądu Okręgowego z 19 lutego 2019 r. (sygn. akt […]) został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia, a także doręczenie pięciu egzemplarzy skargi konstytucyjnej podpisanych przez pełnomocnika skarżącej.

W piśmie procesowym z 28 października 2019 r. skarżąca odniosła się do zarządzenia.

Zdaniem skarżącej, zakwestionowane w skardze art. 9 ust. 2a zdanie pierwsze i art. 9 ust. 2b zdanie pierwsze p.w.u.KRS, „ograniczają zakres obowiązywania przepisów konstytucyjnych wobec podmiotów dotkniętych ich regulacją”. W związku z tym są niezgodne z „art. 8 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 z art. 20 i art. 22, z art. 64 Konstytucji”. Ponadto – jak zarzuciła skarżąca – zaskarżone przez nią regulacje p.w.u.KRS naruszają prawo dochodzenia praw spółki w postępowaniu sądowym („art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 i w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji”), ponieważ nie przewidują drogi sądowej dla kwestionowania utraty bytu prawnego spółki, jak i nieodpłatnego nabycia jej mienia przez Skarb Państwa. Są także niezgodne z wyrażonymi w „art. 2 w związku z art. 20 i art. 22, z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji” zasadami proporcjonalności oraz ne bis in idem.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. 1. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw. Musi ona spełniać wymagania, które zostały określone w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowane w przepisach ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK).
2. 2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi mogą być tylko takie przepisy, na podstawie których w sprawie skarżącego zostało wydane orzeczenie, które w sposób ostateczny rozstrzyga o jego wolnościach lub prawach, których naruszenie zarzuca w skardze. W związku z tym, art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK zobowiązuje skarżącego do dokładnego określenia przepisu spełniającego powyższe warunki i w stosunku do którego domaga się on stwierdzenia niezgodności z Konstytucją, natomiast art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p. TK ustanawia wymóg dołączenia do skargi wydanego na jego podstawie orzeczenia. Z kolei art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK obliguje skarżącego do wskazania, które jego konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, a także do określenia sposobu ich naruszenia. Zgodnie bowiem z art. 79 ust. 1 Konstytucji, skargę konstytucyjną może wnieść „każdy, czyje wolności lub prawa zostały naruszone”.
3. 2.1. Skarżąca zakwestionowała:
4. a) art. 9 ust. 2a zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 121, poz. 770, ze zm.; dalej: p.w.u.KRS) w brzmieniu: „Podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1 [tj. ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, Dz. U. z 2017 r. poz. 700, ze zm.], które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r.” 15
5. b) art. 9 ust. 2b zdanie pierwsze p.w.u.KRS, który stanowi: „Z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a.” 16
6. 2.2. Naruszenie swych praw skarżąca wiąże z dwoma postanowieniami Sądu Okręgowego w W. XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) z 19 lutego 2019 r. (sygn. akt […]), które zakończyły wszczęte na jej wniosek postępowania o wpis do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Orzeczenia te rozstrzygają o bycie prawnym skarżącej, wobec niezłożenia przez nią wniosku w ustawowym terminie. Podstawą prawną obu z nich był więc tylko art. 9 ust. 2a zdanie pierwsze p.w.u.KRS.

To on określa bowiem skutek zaniechania złożenia wniosku w postaci wykreślenia z rejestru. Podstawą wskazanych rozstrzygnięć nie był natomiast art. 9 ust. 2b zdanie pierwsze tej ustawy, ponieważ jest on irrelewantny dla sprawy, która toczyła się z udziałem skarżącej.

1. 2.3. W tym stanie rzeczy Trybunał stwierdza, że złożona skarga, w zakresie, w jakim jej przedmiotem jest art. 9 ust. 2b zdanie pierwsze p.w.u.KRS, nie spełnia podstawowego warunku wskazanego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK.
2. 3. Powyższa okoliczność bezpośrednio wpływa na ocenę spełnienia przez skarżącą wymogów określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK.
3. 3.1. W skardze konstytucyjnej skarżąca wniosła o zbadanie zgodności art. 9 ust. 2a zdanie pierwsze i ust. 2b zdanie pierwsze p.w.u.KRS z tymi samymi postanowieniami Konstytucji. W uzasadnieniu wskazała, że oba przepisy „stoją ze sobą w bezpośredniej korelacji i uzupełniają się wzajemnie, kształtując ostatecznie [jej] sytuację prawną”. W związku z tym sformułowała zarzuty wspólne dla obu zakwestionowanych przepisów. Skoro jednak jeden z przepisów poddanych kontroli Trybunału (dla których zostały sformułowane wspólne zarzuty) nie był podstawą ostatecznego orzeczenia, to spełnienie przez skarżącą wymogów wynikających z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK musi zostać ocenione negatywnie. Trzeba bowiem zauważyć, że w orzecznictwie Trybunału przyjmuje się, że prawidłowe wykonanie tych obowiązków musi polegać na przedstawieniu takich argumentów, które przemawiają na rzecz niezgodności zachodzącej pomiędzy normami wynikającymi z kwestionowanych przepisów, a normami zawartymi we wzorcach kontroli. Skarżący musi więc odpowiednio (adekwatnie) powiązać przedmiot zaskarżenia z wzorcem kontroli (zob. postanowienie TK z 8 czerwca 2011 r., sygn. SK 14/10, OTK ZU nr 5/A/2011, poz. 45).

1. 3.2. Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że skarżąca nie wskazała, w jaki sposób art. 9 ust. 2a zdanie pierwsze p.w.u.KRS narusza jej konstytucyjne prawa.
2. 4. Wskazane okoliczności są – zgodnie z art. 64 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu.

Na marginesie Trybunał nadmienia, że skarżąca nieprawidłowo wykonała zarządzenie sędziego w sprawie usunięcia braków formalnych skargi. Nadesłane 28 października 2019 r. pisma procesowe (skargi konstytucyjne) nie zawierają podpisu pełnomocnika skarżącej, a jedynie poświadczenie za zgodność z oryginałem. W związku z tym, w dalszym ciągu nie spełniają wymogu formalnego, o którym mowa w art. 126 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.), znajdującego zastosowanie w postępowaniu przed Trybunałem na podstawie art. 36 u.o.t.p. TK.

W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak na wstępie.

POUCZENIE 25

Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.